5 thói quen 'bức tử' thận

Lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài có thể gây hại thận nghiêm trọng. Ảnh: Shutterstock.

Thận là cơ quan thiết yếu có chức năng lọc chất thải, kiểm soát chất điện giải, duy trì huyết áp và cân bằng chất lỏng trong cơ thể.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Thận học Quốc tế, khoảng 10% dân số thế giới đang sống chung với bệnh thận mạn tính (CKD) - căn bệnh tiến triển âm thầm và khó phát hiện sớm. Đáng chú ý, gần 1/3 số bệnh nhân toàn cầu tập trung tại Ấn Độ và Trung Quốc.

Ngoài những nguyên nhân quen thuộc như tiểu đường hay cao huyết áp, lối sống hàng ngày đóng vai trò rất lớn trong việc làm tổn thương thận. Nhiều thói quen hàng ngày tưởng chừng vô hại lại có thể âm thầm làm suy giảm chức năng thận theo thời gian, thậm chí dẫn tới bệnh thận mạn tính.

Chia sẻ với India Times, tiến sĩ Shalabh Agrawal, Trưởng khoa Tiết niệu và nam khoa, Bệnh viện CK Birla (Ấn Độ), nêu ra 5 thói quen hại thận phổ biến nhưng không phải ai cũng biết.

Ăn quá nhiều muối - thói quen làm tăng huyết áp

Chế độ ăn nhiều muối có liên quan mật thiết đến tình trạng căng thẳng ở thận và tăng huyết áp. WHO khuyến cáo mọi người không nên tiêu thụ quá 5 gram muối mỗi ngày. Tuy nhiên, phần lớn chúng ta tiêu thụ muối vượt mức khuyến cáo do ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn vặt đóng gói và thức ăn ở nhà hàng.

Chế độ ăn nhiều muối khiến cơ thể giữ nước để cân bằng natri, từ đó làm tăng huyết áp - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương thận. Áp lực máu cao kéo dài sẽ làm hỏng các mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc chất thải suy giảm. Hiệp hội Thận học Mỹ chỉ ra việc tăng lượng muối tiêu thụ có thể dẫn đến tốc độ suy giảm chức năng thận nhanh hơn ở những bệnh nhân tăng huyết áp.

Muối cần cho cơ thể nhưng ăn quá nhiều sẽ gây hại sức khỏe, đặc biệt là chức năng thận. Ảnh: Shutterstock.

Lạm dụng thuốc giảm đau - ức chế lưu lượng máu đến thận

Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, các loại thuốc giảm đau phổ biến như thuốc chống viêm không steroid NSAIDs (ibuprofen, diclofenac…) có thể làm giảm cơn đau nhức tức thời. Tuy nhiên, nếu dùng thường xuyên có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận do các loại thuốc này ức chế prostaglandin - chất giúp duy trì dòng máu nuôi thận.

Việc lạm dụng kéo dài, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, có thể dẫn đến tổn thương thận nghiêm trọng.

Uống không đủ nước - tích tụ khoáng chất, hình thành sỏi thận

Nước giúp thận loại bỏ độc tố qua nước tiểu. Khi cơ thể thiếu nước, lượng nước tiểu giảm, khiến các khoáng chất dễ tích tụ và hình thành sỏi thận. Ngoài ra, tình trạng mất nước kéo dài còn làm tăng gánh nặng cho thận và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng lọc.

Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn - tăng áp lực lên thận

Các thực phẩm như mì ăn liền, đồ đóng hộp, thịt chế biến, nước ngọt… thường chứa nhiều natri, phốt pho và chất bảo quản. Những chất này làm tăng áp lực lên thận, đồng thời liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh thận mạn tính nếu tiêu thụ thường xuyên.

Những món đồ ăn nhanh này cũng thường chứa lượng lớn chất béo bão hòa, đường và calo, gây áp lực lên quá trình trao đổi chất của cơ thể. Bên cạnh đó, chúng lại thiếu hụt các chất dinh dưỡng thiết yếu như vitamin, khoáng chất và chất xơ, vốn rất cần thiết để hỗ trợ chức năng thận khỏe mạnh.

Lựa chọn sai thực phẩm có thể gây tổn thương thận, đặc biệt không tốt cho người đã có sẵn bệnh nền. Ảnh: Freepik.

Thiếu ngủ kéo dài - làm rối loạn chức năng thận

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nhịp sinh học của cơ thể, bao gồm cả hoạt động của thận. Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cho thấy ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm hoặc chất lượng giấc ngủ kém có thể làm rối loạn chức năng thận, tăng nguy cơ mắc bệnh thận theo thời gian. Thiếu ngủ cũng ảnh hưởng nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, điều rất quan trọng đối với hoạt động bình thường của thận.

Làm gì để bảo vệ thận?

Tổn thương thận là quá trình diễn ra từ từ, các dấu hiệu của nó không xuất hiện ngay lập tức và rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu nhấn mạnh lối sống là yếu tố chính góp phần vào tình trạng của cơ quan này trong tương lai.

Các chuyên gia khuyến nghị một số thay đổi đơn giản nhưng hiệu quả:

Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn
Uống đủ nước mỗi ngày
Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn
Không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau
Ngủ đủ giấc và duy trì lối sống lành mạnh.

Mai Phương