5 thói quen khiến độ cận ngày càng tăng nhanh

Nhìn gần trong thời gian dài, ít hoạt động ngoài trời, sử dụng thiết bị điện tử thiếu hợp lý hoặc không kiểm tra mắt định kỳ có thể khiến cận thị tiến triển, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Cận thị là tật khúc xạ phổ biến, trong đó hình ảnh của vật ở xa được hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc, khiến người bệnh nhìn xa không rõ. Yếu tố di truyền có vai trò quan trọng, nhưng môi trường và thói quen sinh hoạt cũng liên quan đến nguy cơ xuất hiện và tiến triển cận thị.

Nhiều người cho rằng chỉ cần đeo kính là có thể kiểm soát độ cận. Tuy nhiên, nếu không điều chỉnh thói quen học tập, làm việc và sử dụng thiết bị điện tử, thị lực vẫn có thể tiếp tục thay đổi theo thời gian.

Dưới đây là những thói quen cần lưu ý.

1. Đeo kính không đúng độ hoặc sử dụng kính không phù hợp

Khi đã được xác định cận thị, người bệnh cần sử dụng kính có độ phù hợp với tình trạng khúc xạ và nhu cầu nhìn. Đeo kính không đúng độ, đặc biệt là kính quá mạnh hoặc không được đo, kê đúng, có thể gây khó chịu, mỏi mắt, đau đầu hoặc nhìn không thoải mái.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc đeo kính thấp hơn độ cận không phải là nguyên nhân duy nhất và trực tiếp khiến độ cận tăng nhanh. Cận thị tiến triển chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có tuổi, di truyền, thời gian nhìn gần và môi trường.

Người bị cận không nên tự ý mua kính theo độ cũ hoặc sử dụng kính của người khác. Khi cảm thấy nhìn mờ, nheo mắt để nhìn xa hoặc kính không còn phù hợp, nên đi khám để được đo lại khúc xạ.

2. Dùng điện thoại, máy tính trong thời gian dài và điều kiện ánh sáng không phù hợp

Nhìn màn hình trong bóng tối hoặc ánh sáng quá yếu thường khiến người dùng cảm thấy mỏi mắt, khô mắt và khó chịu hơn, nhất là khi phải tập trung nhìn gần trong thời gian dài.

Cận thị là tật khúc xạ phổ biến, trong đó hình ảnh của vật ở xa được hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc, khiến người bệnh nhìn xa không rõ.

Bản thân việc sử dụng điện thoại trong bóng tối không được xem là nguyên nhân duy nhất gây tăng độ cận. Tuy nhiên, thói quen này thường đi kèm với việc nhìn màn hình ở khoảng cách gần, kéo dài thời gian nhìn gần và ít chớp mắt. Đây là những yếu tố có thể làm tăng tình trạng mỏi mắt và không có lợi cho kiểm soát cận thị.

Vì vậy, nên sử dụng thiết bị trong môi trường có ánh sáng phù hợp, giữ khoảng cách nhìn hợp lý, điều chỉnh độ sáng màn hình và chủ động cho mắt nghỉ ngơi.

3. Học tập, làm việc liên tục mà không cho mắt nghỉ

Việc đọc sách, học tập hoặc làm việc với máy tính trong thời gian dài khiến mắt phải duy trì hoạt động nhìn gần liên tục. Người dùng có thể xuất hiện các triệu chứng như mỏi mắt, khô mắt, nhìn mờ thoáng qua hoặc đau đầu.

Để giảm áp lực cho mắt, có thể áp dụng quy tắc 20-20-20: sau khoảng 20 phút nhìn gần, dành 20 giây nhìn vào một vật ở xa khoảng 20 feet (tương đương 6 m). Đây là biện pháp giúp giảm tình trạng căng thẳng thị giác khi làm việc ở cự ly gần.

Bên cạnh đó, nên duy trì tư thế ngồi phù hợp, giữ khoảng cách hợp lý khi đọc sách và hạn chế học tập, làm việc ở tư thế nằm.

4. Ít hoạt động ngoài trời

Đây là một yếu tố đặc biệt cần lưu ý ở trẻ em và thanh thiếu niên. Nhiều nghiên cứu cho thấy thời gian hoạt động ngoài trời có liên quan đến việc giảm nguy cơ khởi phát cận thị ở trẻ em. Cơ chế chính xác vẫn đang được nghiên cứu, nhưng ánh sáng tự nhiên và việc dành thời gian nhìn xa khi ở ngoài trời được cho là có vai trò nhất định.

Vì vậy, bên cạnh việc kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử, cha mẹ nên khuyến khích trẻ vận động, vui chơi ngoài trời phù hợp mỗi ngày.

Việc này không có nghĩa trẻ đã cận thị sẽ chắc chắn không tăng độ nếu hoạt động ngoài trời, nhưng đây là một thói quen có lợi trong chiến lược kiểm soát cận thị toàn diện.

5. Bỏ qua việc kiểm tra mắt định kỳ

Một sai lầm phổ biến là chỉ đi khám khi đã nhìn mờ rõ rệt. Trong khi đó, độ khúc xạ có thể thay đổi mà người bệnh chưa nhận thấy ngay, đặc biệt ở trẻ em.

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm sự thay đổi của tật khúc xạ, đánh giá sức khỏe mắt và xác định tình trạng cận thị có đang tiến triển hay không. Với trẻ em, việc kiểm tra càng có ý nghĩa bởi cận thị có thể tăng nhanh trong những năm học tập.

Khi độ cận tăng nhanh, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể đánh giá các yếu tố liên quan và tư vấn biện pháp kiểm soát cận thị phù hợp với từng trường hợp.

Tóm lại: Cận thị chịu tác động đồng thời của nhiều yếu tố, vì vậy không nên quy kết độ cận tăng chỉ do một thói quen đơn lẻ. Điều quan trọng là xây dựng môi trường học tập, làm việc phù hợp; hạn chế thời gian nhìn gần kéo dài; cho mắt nghỉ thường xuyên; tăng thời gian hoạt động ngoài trời và sử dụng kính đúng chỉ định.

Đặc biệt, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám mắt khi trẻ có biểu hiện nheo mắt, ngồi quá gần khi xem tivi hoặc học bài, thường xuyên than mỏi mắt, đau đầu hoặc nhìn bảng không rõ. Phát hiện sớm và theo dõi định kỳ giúp bác sĩ có cơ sở đánh giá tốc độ tiến triển của cận thị và lựa chọn phương pháp kiểm soát phù hợp.