Đục thủy tinh thể ở người trẻ: Những yếu tố làm tăng nguy cơ

Đục thủy tinh thể thường được xem là bệnh lý liên quan đến tuổi cao, nhưng tình trạng này cũng có thể xuất hiện ở người trẻ. Chấn thương mắt, một số bệnh lý, sử dụng corticoid kéo dài, hút thuốc lá hoặc thường xuyên làm việc trong môi trường có yếu tố nguy cơ đều có thể liên quan đến tình trạng này. Nhận diện sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể góp phần bảo vệ thị lực.

Đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể - bộ phận trong suốt nằm phía sau mống mắt và đồng tử - trở nên đục, khiến ánh sáng khó đi qua và ảnh hưởng đến hình ảnh truyền tới võng mạc. Người bệnh có thể nhìn mờ, chói sáng, nhìn đôi một mắt, giảm khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc phải thay đổi kính thường xuyên.

Mặc dù lão hóa là nguyên nhân phổ biến nhất, đục thủy tinh thể ở người trẻ có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.

1. Thường xuyên sử dụng thiết bị điện tử có gây đục thủy tinh thể?

Điện thoại, máy tính, máy tính bảng và các thiết bị kỹ thuật số ngày càng được sử dụng phổ biến, đặc biệt ở người trẻ. Việc nhìn màn hình trong thời gian dài có thể gây mỏi mắt, khô mắt, nhìn mờ thoáng qua, đau đầu hoặc khó chịu do hội chứng thị giác màn hình.

Tuy nhiên, hiện chưa có cơ sở để khẳng định ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại, máy tính là nguyên nhân trực tiếp gây đục thủy tinh thể. Do đó, không nên đồng nhất việc sử dụng thiết bị điện tử nhiều với nguy cơ mắc đục thủy tinh thể.

Người trẻ nên điều chỉnh thời gian sử dụng thiết bị, giữ khoảng cách nhìn phù hợp, nghỉ mắt định kỳ và bảo đảm ánh sáng môi trường hợp lý. Với người làm việc trước màn hình nhiều giờ, quy tắc 20 - 20 - 20 có thể giúp giảm mỏi mắt: sau khoảng 20 phút nhìn gần, nhìn ra xa khoảng 20 feet (6m) trong 20 giây.

2. Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể

Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận đối với đục thủy tinh thể. Các chất trong khói thuốc có thể thúc đẩy stress oxy hóa và làm tổn thương các cấu trúc của mắt.

Nguy cơ có thể tăng theo mức độ và thời gian hút thuốc. Vì vậy, bỏ thuốc lá không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh tim mạch, hô hấp và ung thư mà còn có ý nghĩa trong việc bảo vệ sức khỏe đôi mắt.

Người không hút thuốc cũng nên hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động.

Đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể - bộ phận trong suốt nằm phía sau mống mắt và đồng tử - trở nên đục. Ảnh AI

3. Chế độ ăn uống thiếu cân đối

Chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo nhưng thiếu rau xanh, trái cây cùng các thực phẩm giàu chất dinh dưỡng có thể làm giảm chất lượng tổng thể của chế độ ăn.

Một chế độ ăn cân đối, đa dạng, cung cấp đầy đủ vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa từ thực phẩm tự nhiên là lựa chọn có lợi cho sức khỏe nói chung và đôi mắt nói riêng.

Tuy nhiên, không nên coi một loại thực phẩm hoặc vitamin riêng lẻ là biện pháp có thể ngăn ngừa hoàn toàn đục thủy tinh thể.

4. Lạm dụng rượu bia và các chất kích thích

Uống nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe toàn thân, trong khi hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ rõ ràng của nhiều bệnh về mắt, trong đó có đục thủy tinh thể.

Đối với cà phê và caffeine, hiện chưa có cơ sở để khẳng định sử dụng ở mức thông thường trực tiếp gây đục thủy tinh thể. Người trẻ nên sử dụng caffeine ở mức phù hợp, tránh lạm dụng và đặc biệt không nên sử dụng các chất kích thích không rõ nguồn gốc.

5. Cẩn trọng khi sử dụng thuốc nhỏ mắt có corticoid

Một trong những yếu tố đáng lưu ý ở người trẻ là tự mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt khi chưa được thăm khám. Một số thuốc nhỏ mắt chứa corticoid nếu sử dụng không đúng chỉ định hoặc kéo dài có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể, đồng thời gây các biến chứng khác như tăng nhãn áp, che lấp hoặc làm nặng thêm một số bệnh nhiễm trùng mắt.

Vì vậy, khi mắt đỏ, đau, ngứa, nhìn mờ hoặc có bất thường kéo dài, người bệnh không nên tự mua thuốc nhỏ mắt để sử dụng, đặc biệt là các thuốc có chứa corticoid.

6. Chấn thương mắt cũng có thể gây đục thủy tinh thể

Chấn thương do va đập, vật sắc nhọn, dị vật hoặc một số tai nạn trong sinh hoạt, lao động có thể làm tổn thương thủy tinh thể và gây đục thủy tinh thể do chấn thương.

Tình trạng này có thể xuất hiện sớm sau chấn thương hoặc tiến triển sau một khoảng thời gian. Những người từng bị chấn thương mắt cần được khám và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa mắt.

7. Làm việc trong môi trường đặc thù cần bảo vệ mắt

Một số nghề nghiệp có thể khiến người lao động thường xuyên tiếp xúc với tia cực tím, bức xạ ion hóa, nhiệt độ cao hoặc các tác nhân cơ học, hóa chất. Đây là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tổn thương mắt nếu tiếp xúc kéo dài mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp.

Đặc biệt, người làm nghề hàn, luyện kim, cơ khí, khai thác mỏ hoặc làm việc trong môi trường có nguy cơ bức xạ cần tuân thủ các quy định về an toàn lao động và sử dụng kính, thiết bị bảo hộ phù hợp.

Ngoài các yếu tố trên, đục thủy tinh thể ở người trẻ còn có thể liên quan đến đái tháo đường, một số bệnh lý mắt, tiền sử phẫu thuật mắt hoặc sử dụng corticoid toàn thân kéo dài. Vì vậy, không nên quy tất cả trường hợp đục thủy tinh thể ở người trẻ cho lối sống hoặc việc sử dụng thiết bị điện tử.

Khi xuất hiện tình trạng nhìn mờ tăng dần, nhìn chói, nhìn đôi một mắt hoặc thị lực thay đổi bất thường, người trẻ nên đi khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân. Phát hiện và điều trị sớm bệnh lý mắt, đồng thời kiểm soát các yếu tố nguy cơ, có thể góp phần bảo vệ thị lực lâu dài.