50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam – Philippines: Hành trình chiến lược hướng tới tương lai tươi đẹp

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam – Philippines (12/7/1976 – 12/7/2026), Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình đã điểm lại những dấu mốc quan trọng trong quan hệ song phương suốt 5 thập kỷ và tầm nhìn mới cho tương lai chung tươi đẹp.

Xin Đại sứ điểm lại những nét lớn trong quan hệ hai nước trong 5 thập kỷ qua?

Ngày 12/7/1976 đã ghi dấu mốc lịch sử khi Việt Nam và Philippines chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Nhìn lại chặng đường 50 năm, cột mốc này phản ánh tầm nhìn chiến lược sâu sắc của các nhà lãnh đạo hai nước về một Đông Nam Á hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Trong 50 năm qua, quan hệ song phương không ngừng được củng cố và phát triển toàn diện, thực chất trên nhiều lĩnh vực, góp phần quan trọng vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực. Hai nước đã trở thành đối tác tin cậy, nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược năm 2015 và Đối tác chiến lược tăng cường năm 2026 – một bước phát triển quan trọng, mở ra không gian hợp tác mới rộng lớn hơn.

Về chính trị - ngoại giao, hai bên duy trì thường xuyên các kênh tiếp xúc cấp cao qua trao đổi đoàn, thư từ, điện đàm và tiếp xúc bên lề các diễn đàn đa phương. Từ đầu năm 2026 đến nay, Philippines đã đón hai đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước Việt Nam là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước (31/5-1/6/2026) và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu (6-8/5/2026).

Sự hiện diện này không chỉ khẳng định mối quan hệ song phương khăng khít mà còn thể hiện sự ủng hộ thiết thực của Việt Nam dành cho vai trò Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines.

Đặc biệt, trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai bên đã ra Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược tăng cường. Đây là một dấu mốc lịch sử quan trọng, khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ của cả hai nước và mở ra các cơ hội hợp tác sâu rộng, thực chất hơn.

Về quốc phòng, hai nước duy trì hiệu quả các cơ chế đối thoại và hợp tác từ cấp Bộ đến các quân, binh chủng. Đến nay, hai bên đã tổ chức 7 phiên Đối thoại chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng, 10 phiên Tham vấn Hải quân song phương, 3 phiên Tham vấn không quân song phương và 2 Hội nghị song phương giữa Cảnh sát biển Việt Nam và Lực lượng Cảnh sát biển Philippines. Các lĩnh vực hợp tác truyền thống như huấn luyện, đào tạo, tìm kiếm cứu nạn, trao đổi kinh nghiệm, giao lưu nhân sự tiếp tục phát triển tích cực...

Về an ninh, hai nước phối hợp chặt chẽ trong phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh con người và các thách thức an ninh phi truyền thống, góp phần nâng cao năng lực thực thi pháp luật và phối hợp dẫn độ trong khuôn khổ ASEAN, đồng thời trao đổi để tiến đến ký kết các thỏa thuận cụ thể hơn trong các lĩnh vực có liên quan, tạo thuận lợi hơn nữa cho hợp tác phòng chống tội phạm.

Về thương mại và đầu tư, quan hệ hai nước ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng trong những năm qua. Tổng kim ngạch thương mại hai chiều tăng trung bình trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2025, từ 2,92 tỷ USD lên 7,8 tỷ USD và đang hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 11 của Philippines.

Cơ cấu hàng hóa ngày càng đa dạng với gần 40 nhóm mặt hàng chủ lực từ Việt Nam, nổi bật là nông thủy sản, thực phẩm chế biến, vật liệu xây dựng, dệt may và máy móc thiết bị… Philippines là thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam (chiếm khoảng 40% tổng lượng gạo xuất khẩu), đồng thời gạo Việt Nam chiếm khoảng 85% lượng gạo nhập khẩu của Philippines – góp phần quan trọng vào an ninh lương thực của nước bạn.

Về đầu tư, đến hết tháng 4/2026, Philippines có 112 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 626,8 triệu USD, đứng thứ 32/154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Tính đến hết tháng 4/2026, Việt Nam có 25 dự án đầu tư sang Philippines với tổng vốn đăng ký hơn 148,2 triệu USD, đứng thứ 22/88 địa điểm đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam.

Về giao lưu nhân dân, văn hóa, giáo dục, hợp tác song phương ngày càng sôi động và phong phú. Lĩnh vực du lịch nổi bật với lượng khách Philippines đến Việt Nam tăng hơn 4 lần trong chưa đầy một thập kỷ, từ 110.967 lượt (2016) lên 482.173 lượt (2025). Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, con số đã đạt khoảng 236.000 lượt (tăng 73,4% so với cùng kỳ), giúp Philippines lần đầu vượt Malaysia và lọt top 10 thị trường khách đến lớn nhất của Việt Nam. Kết nối hàng không là yếu tố then chốt thúc đẩy xu hướng này.

Việc hai nước nâng tầm quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược tăng cường nhân chuyến thăm Philippines vừa qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là điểm nhấn quan trọng của dấu mốc 50 năm. Đại sứ đánh giá như thế nào về ý nghĩa, nội hàm và đích đến của tầm mức quan hệ mới này?

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Philippines không chỉ là hoạt động đối ngoại cấp cao quan trọng chào mừng kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao giữa hai nước, mà còn là dấu mốc lịch sử mở ra giai đoạn phát triển mới với nhiều động lực hợp tác đầy triển vọng.

Việc hai bên ra Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ từ Đối tác chiến lược lên Đối tác chiến lược tăng cường là minh chứng rõ nét cho sự coi trọng đặc biệt của cả hai nước đối với quan hệ song phương. Đến nay, Việt Nam vẫn là quốc gia duy nhất trong ASEAN có quan hệ Đối tác chiến lược tăng cường với Philippines. Khuôn khổ quan hệ mới tái khẳng định tầm quan trọng chiến lược lâu dài của mối quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng ven Biển Đông – hai thành viên năng động và tích cực của ASEAN.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. cũng đã chứng kiến lễ trao đổi nhiều văn kiện hợp tác quan trọng. Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo đã cùng tham dự và phát biểu tại Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Philippines, nơi chứng kiến việc ký kết và trao khoảng 50 thỏa thuận hợp tác kinh tế trên nhiều lĩnh vực then chốt như du lịch, năng lượng, công nghệ, nông nghiệp, y tế, thương mại, hóa chất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược tăng cường, các văn kiện và thỏa thuận hợp tác đa dạng, chất lượng cao này tạo nền tảng vững chắc và cơ sở thực tiễn thuận lợi, giúp quan hệ Việt Nam - Philippines vững bước tiến vào chặng đường phát triển mới, toàn diện và thực chất hơn trong thời gian tới.

Để đạt được những mục tiêu mới trong hợp tác song phương, theo Đại sứ, hai nước cần tập trung vào những định hướng và ưu tiên nào?

Trong thời gian tới, hai bên cần tiếp tục duy trì và tăng cường nhịp độ trao đổi đoàn các cấp và triển khai hiệu quả, thường xuyên các cơ chế đối thoại đã được thể chế hóa. Qua đó, hai nước sẽ thường xuyên chia sẻ lập trường, nâng cao hiểu biết lẫn nhau, củng cố lòng tin chiến lược, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy hợp tác thực chất và lâu dài trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực còn có nhiều biến chuyển, đôi khi là bất ngờ và không thuận lợi cho tất cả các nước.

Với tiềm năng to lớn của hai nền kinh tế tăng trưởng hàng đầu khu vực, tổng dân số hơn 220 triệu người, văn hóa tiêu dùng năng động, vị trí địa chiến lược quan trọng và tính bổ trợ cao cho nhau, Việt Nam và Philippines còn rất nhiều dư địa để thúc đẩy thương mại - đầu tư. Hai bên cần tiếp tục phối hợp hoàn thiện các chính sách thuận lợi hóa thương mại, mở rộng thị trường, tăng cường xúc tiến đầu tư và kết nối doanh nghiệp. Trên nền tảng hợp tác xuất khẩu gạo ổn định, hiệu quả, cần đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm, kênh phân phối và chuỗi cung ứng.

Đồng thời, hai nước nên tận dụng Bản ghi nhớ hợp tác về khoa học công nghệ và chuyển đổi số vừa ký kết để thúc đẩy mạnh mẽ các lĩnh vực kinh tế số và kinh tế xanh – những động lực tăng trưởng mới của cả hai nền kinh tế. Bên cạnh hợp tác nông nghiệp truyền thống, cần tập trung vào nông nghiệp thông minh, nuôi trồng thủy sản thích ứng biến đổi khí hậu – nhu cầu cấp thiết chung của cả hai quốc gia ven biển.

Giao lưu nhân dân là nền tảng quan trọng góp phần làm sâu sắc quan hệ song phương. Bên cạnh việc triển khai hiệu quả Chương trình hợp tác du lịch giai đoạn 2026-2029 và các chương trình hợp tác văn hóa đã ký kết, hai bên cần thúc đẩy kết nối trực tiếp giữa các địa phương, tổ chức hữu nghị và cơ sở giáo dục.

Tựu trung lại, khuôn khổ Đối tác chiến lược tăng cường vừa được thiết lập không chỉ là thành quả của hơn 50 năm hợp tác mà còn mở ra những nhiệm vụ mới, đòi hỏi sự nỗ lực chung của các cơ quan hữu quan hai nước. Mục tiêu cuối cùng là mang lại an ninh, thịnh vượng và hạnh phúc cho nhân dân hai nước, đồng thời góp phần tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.