Nhiệt độ bề mặt biển toàn cầu đạt mức cao kỷ lục theo mùa

Nhiệt độ bề mặt biển toàn cầu đạt mức cao kỷ lục theo mùa. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo dữ liệu của C3S, nhiệt độ bề mặt biển toàn cầu đạt 20,86°C vào ngày 21/6, nhỉnh hơn mức 20,83°C ghi nhận cùng ngày của hai năm 2023 và 2024. Trong khi đó, dữ liệu của CMEMS cũng cho thấy nhiệt độ bề mặt biển đạt mức kỷ lục 21,0°C vào ngày 21/6, cao hơn 0,1 độ C so với các mức cao nhất trước đó của cùng thời điểm trong hai năm 2023 và 2024.

Hai cơ quan trên cho biết kỷ lục mới này có liên quan đến sự hình thành của hiện tượng El Ninõ tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương, cùng với tình trạng nhiệt độ bề mặt biển cao bất thường được ghi nhận tại nhiều khu vực đại dương trong những tháng gần đây.

C3S cảnh báo nhiệt độ đại dương tăng có thể làm thay đổi các hình thái thời tiết, gia tăng quá trình bốc hơi và làm tăng nguy cơ xảy ra mưa cực đoan cũng như lũ lụt. Hiện tượng ấm lên của đại dương cũng góp phần làm mực nước biển dâng, băng tan nhanh hơn và các đợt nắng nóng trên biển xuất hiện với tần suất dày hơn và cường độ mạnh hơn, gây sức ép lên các hệ sinh thái biển, ngành thủy sản và các nền kinh tế ven biển.

Giám đốc C3S thuộc Trung tâm Dự báo Thời tiết Hạn vừa châu Âu, ông Carlo Buontempo, nhận định: "Các điều kiện hiện nay có thể báo hiệu sự khởi đầu của một giai đoạn mới, đưa chúng ta một lần nữa bước vào những trạng thái chưa từng được ghi nhận. Với nhiệt độ đại dương ở mức như hiện nay và hiện tượng El Ninõ đang hình thành, nhiều khả năng sẽ còn có thêm các kỷ lục nhiệt độ bị phá vỡ trong những tháng tới”.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Đại dương, Cơ quan Khoa học Trái Đất New Zealand (ESNZ) ngày 2/7 tuyên bố hiện tượng El Ninõ đang diễn ra có nguy cơ phát triển thành một trong những đợt El Ninõ mạnh nhất trong lịch sử quan trắc. Tuyên bố được đưa ra trong báo cáo triển vọng khí hậu theo mùa của ESNZ, sau các động thái tương tự từ cơ quan khí tượng của Australia, Nhật Bản và Mỹ.

ESNZ nhận định hiện tượng khí hậu khắc nghiệt sẽ tác động mạnh đến thời tiết của New Zealand từ mùa Xuân sang mùa Hè, gây ra tình trạng nền nhiệt biến động thất thường tại nhiều khu vực. Dự báo các vùng phía Bắc và phía Đông sẽ rơi vào trạng thái khô hạn hơn bình thường, trong khi một số khu vực phía Nam và phía Tây của Đảo Nam có khả năng đối mặt với lượng mưa lớn hơn mọi năm.

Nhà khoa học Chris Brandolino cho biết các chỉ dấu tại Thái Bình Dương đã chạm ngưỡng cảnh báo của ESNZ. Hiện tượng "tương tác" giữa đại dương và khí quyển đã hình thành, biểu hiện qua việc nhiệt độ bề mặt nước biển ở phía Đông Thái Bình Dương tăng cao bất thường, làm suy yếu gió mậu dịch — vốn là yếu tố thường mang mưa đến New Zealand. Ông Brandolino nhấn mạnh đợt El Ninõ năm nay ít nhất sẽ có cường độ tương đương với 5 đợt El Ninõ mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử hiện đại. Thậm chí, các mô hình dự báo và dữ liệu quan trắc đại dương cho thấy nhiều khả năng hiện tượng này sẽ vượt qua các cột mốc cũ để trở thành một siêu El Ninõ lịch sử. Sự xuất hiện của siêu El Ninõ đồng nghĩa với việc các tác động tiêu cực đến thời tiết sẽ sâu sắc và nghiêm trọng hơn.

Chuyên gia này cũng lưu ý, một số khu vực thuộc vùng Canterbury của New Zealand hiện đang trải qua tình trạng hạn hán khí tượng nghiêm trọng ngay trong mùa Đông — một hiện tượng vô cùng hiếm gặp. Mặc dù một đợt mưa lớn dự kiến vào tuần tới có thể giúp "hạ nhiệt" phần nào tình trạng khô hạn tại Đảo Nam, nhưng bước vào giai đoạn cuối năm nay, tác động của gió mạnh và lượng mưa giảm sẽ ngày càng rõ rệt đối với nguồn nước và độ ẩm của đất.

Trên phạm vi toàn cầu, ông Brandolino cho rằng các đợt nắng nóng gay gắt đang diễn ra tại châu Âu và Bắc bán cầu hiện nay cũng có liên quan mật thiết đến hiện tượng El Ninõ và xu hướng ấm lên của Thái Bình Dương. Lượng nhiệt từ đại dương và khí quyển đang tái phân bổ trên toàn cầu, diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng nhiệt độ nền, khiến những ngày nắng nóng trở nên khắc nghiệt hơn. New Zealand cũng không ngoại lệ khi quốc gia này vừa ghi nhận mức nhiệt kỷ lục lịch sử vào tháng 6 tại vùng Bromley với 26°C - mức nhiệt cao nhất vào thời điểm ngay trước ngày Đông chí.

Tương tự, nhiều nước châu Phi đang chuẩn bị cho nguy cơ đợt El Ninõ cực mạnh, còn được một số chuyên gia gọi là “Godzilla El Nino”, có thể làm gia tăng đồng thời các hiện tượng lũ lụt, cháy rừng, nắng nóng và mất mùa trên diện rộng. Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, các nhà khoa học cho rằng nếu kịch bản này xảy ra trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vốn đã ở mức rất cao, tác động tại châu Phi có thể nghiêm trọng hơn các chu kỳ El Ninõ trước đây.

Theo các phân tích khí hậu mới, El Ninõ được dự báo hình thành trong giai đoạn từ nay đến tháng 7 và có khả năng phát triển thành trạng thái mạnh hoặc rất mạnh. Một số nhà ngiên cứu cảnh báo hiện tượng lần này có thể so sánh với các đợt El Ninõ cực đoan trong lịch sử, từng gắn với mất mùa, đói kém và các cú sốc kinh tế - xã hội tại nhiều khu vực trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia kêu gọi chính phủ các nước châu Phi khẩn trương củng cố hệ thống cảnh báo sớm, chuẩn bị kế hoạch ứng phó hạn hán và lũ lụt, cũng như bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất trước nguy cơ giá lương thực tăng và sinh kế bị phá vỡ. Diễn biến sắp tới được cho là sẽ là phép thử lớn đối với năng lực chống chịu khí hậu của châu Phi trong giai đoạn từ cuối năm 2026 sang năm 2027.