50 năm Việt Nam - Philippines: Mở xung lực mới, nâng tầm đối tác chiến lược

Năm 2026 được xác định là năm có nhiều nội dung trọng tâm lớn trong quan hệ Việt Nam - Philippines, trong đó phải kể đến kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, đồng hành và phối hợp hiệu quả trong bối cảnh Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN và triển khai chính sách đối ngoại theo tinh thần và định hướng mới sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Nhân dịp này, Phóng viên Đài TNVN theo dõi khu vực ASEAN đã có cuộc phỏng vấn với Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình về các trụ cột lớn trong mối quan hệ song phương năm nay.

Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình nhấn mạnh những trụ cột lớn trong quan hệ Việt Nam - Philippines trong năm 2026

PV: Xin Đại sứ cho biết, những nội dung trọng tâm hợp tác lớn trong quan hệ Việt Nam - Philippines năm 2026?

Đại sứ Lại Thái Bình: Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt trong quan hệ Philippines - Việt Nam khi hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1976-2026), đồng thời Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN.

Trên nền tảng đó, hợp tác chính trị - ngoại giao tiếp tục là trụ cột quan trọng, với trọng tâm là tăng cường tin cậy chính trị, trao đổi đoàn cấp cao và phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Việt Nam và Philippines cùng chia sẻ lợi ích trong việc duy trì đoàn kết ASEAN, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN, cũng như thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và giải quyết các thách thức khu vực bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư, hai nước tiếp tục coi đây là động lực then chốt của quan hệ song phương. Hợp tác thương mại được đẩy mạnh theo hướng cân bằng và bền vững, với mục tiêu nâng cao kim ngạch song phương, trong đó hợp tác về nông nghiệp và an ninh lương thực, đặc biệt là thương mại gạo, giữ vai trò nổi bật. Việt Nam tiếp tục là đối tác cung ứng gạo quan trọng của Philippines, góp phần bảo đảm ổn định thị trường và an ninh lương thực cho Philippines. Đồng thời, hai bên khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực tiềm năng như năng lượng, hạ tầng, sản xuất, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch…

Hợp tác về biển, an ninh và quốc phòng là một nội dung ngày càng được chú trọng, phản ánh lợi ích chung của hai quốc gia ven biển. Hai bên tăng cường phối hợp trong bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải, thực thi pháp luật trên biển và phòng ngừa, quản lý các sự cố trên biển. Trong khuôn khổ ASEAN, Philippines và Việt Nam tiếp tục phối hợp thúc đẩy tiến trình xây dựng Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, qua đó góp phần duy trì hòa bình, ổn định tại khu vực.

Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, hợp tác trong khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nổi lên như một hướng đi mới có ý nghĩa chiến lược. Hai nước thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm về phát triển kinh tế số, chính phủ điện tử, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ trong quản lý, sản xuất và dịch vụ. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế và thích ứng với các xu thế phát triển mới của khu vực và thế giới.

Hợp tác về giáo dục, giao lưu nhân dân, văn hóa và du lịch tiếp tục đóng vai trò gắn kết lâu dài trong quan hệ song phương. Hai bên khuyến khích trao đổi sinh viên, học giả, tăng cường hợp tác đào tạo nguồn nhân lực và mở rộng các hoạt động giao lưu văn hóa. Việc mở rộng kết nối hàng không và du lịch không chỉ thúc đẩy kinh tế dịch vụ mà còn góp phần tăng cường hiểu biết, tin cậy và tình cảm giữa nhân dân hai nước.

Ngoài ra, Philippines và Việt Nam đẩy mạnh phối hợp trong các lĩnh vực cùng quan tâm như ứng phó biến đổi khí hậu, phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, bảo vệ môi trường biển và phát triển bền vững. Hai bên cũng tăng cường hợp tác trong quản lý nghề cá và chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), qua đó đóng góp vào việc bảo vệ nguồn lợi biển và sinh kế của cộng đồng ven biển.

PV: Xin Đại sứ điểm lại những hoạt động quan trọng trong năm 2026 để kỷ niệm dấu mốc 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Philippines?

Đại sứ Lại Thái Bình: Năm 2026 là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Philippines khi hai nước long trọng kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1976-2026). Trên nền tảng quan hệ hữu nghị và hợp tác ngày càng phát triển, các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo hai nước dự kiến diễn ra sôi động, góp phần củng cố tin cậy chính trị, định hướng hợp tác song phương trong giai đoạn mới và gửi đi thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Việt Nam - Philippines vì lợi ích chung của hai dân tộc và hòa bình, ổn định của khu vực. Các cuộc tiếp xúc cấp cao và cấp Bộ trưởng, cùng với các cơ chế tham vấn song phương, sẽ là điểm nhấn nổi bật, tạo xung lực thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, an ninh, văn hóa và giao lưu nhân dân.

Song song với các hoạt động đối ngoại cấp cao, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines dự kiến sẽ tích cực phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hai nước để tổ chức chuỗi sự kiện kỷ niệm đa dạng và thiết thực. Nổi bật trong số đó là sự kiện tuần lễ văn hóa, chương trình giao lưu nghệ thuật, triển lãm và hoạt động quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, qua đó tăng cường hiểu biết, gắn kết giữa nhân dân hai nước, đặc biệt là thế hệ trẻ. Bên cạnh các hoạt động văn hóa, Đại sứ quán cũng đồng hành cùng các cơ quan chức năng và doanh nghiệp tổ chức hội nghị thương mại, diễn đàn xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác, thúc đẩy thương mại song phương và mở rộng các dòng đầu tư mới trong những lĩnh vực có thế mạnh và nhu cầu bổ trợ lẫn nhau.

Một điểm nhấn quan trọng trong năm 2026 là Lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Philippines do Đại sứ quán chủ trì tổ chức, với sự tham dự của các đối tác, bạn bè quốc tế và cộng đồng người Việt tại Philippines. Bên cạnh đó, các nội dung về quan hệ hữu nghị và hợp tác song phương cũng sẽ được lồng ghép trong các hoạt động kỷ niệm Quốc khánh Việt Nam (2/9), qua đó vừa tôn vinh những thành tựu đã đạt được trong nửa thế kỷ qua, vừa khẳng định quyết tâm của hai nước trong việc tiếp tục đưa quan hệ Việt Nam - Philippines phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai.

Ngoài ra, Đại sứ quán tiếp tục đóng vai trò cầu nối tích cực, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng phía Philippines nhằm thúc đẩy và hỗ trợ các đoàn đại biểu địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp hai nước triển khai các hoạt động hợp tác cụ thể. Các chương trình trao đổi, khảo sát thị trường, ký kết thỏa thuận hợp tác và các hoạt động kỷ niệm sẽ được tổ chức cả tại Việt Nam và Philippines, góp phần mở rộng mạng lưới đối tác, làm sâu sắc hơn hợp tác địa phương - địa phương và doanh nghiệp - doanh nghiệp. Thông qua chuỗi hoạt động phong phú và toàn diện trong năm 2026, quan hệ Việt Nam - Philippines được kỳ vọng sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới, thực chất hơn, gắn kết hơn và hướng tới tương lai lâu dài vì lợi ích chung của hai quốc gia và khu vực.

PV: Nhân dấu mốc quan trọng này, xin Đại sứ đánh giá những kết quả chính đạt được trong thời gian qua cũng như các lĩnh vực tiềm năng hợp tác giữa hai nước trong thời gian tới?

Đại sứ Lại Thái Bình: Năm 2026 đánh dấu chặng đường 50 năm kể từ khi Việt Nam và Philippines thiết lập quan hệ ngoại giao, đồng thời phản ánh rõ nét sự trưởng thành và chiều sâu của mối quan hệ song phương trong bối cảnh khu vực và thế giới nhiều biến chuyển. Từ những nền tảng hợp tác ban đầu, hai nước đã từng bước xây dựng và phát triển quan hệ Đối tác Chiến lược, mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực với mức độ tin cậy chính trị ngày càng được củng cố, hợp tác kinh tế - thương mại ngày càng thực chất và giao lưu nhân dân ngày càng sôi động.

Quan hệ chính trị giữa hai nước được duy trì ổn định và phát triển thông qua các chuyến thăm và tiếp xúc thường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao và các cấp, cả trong khuôn khổ song phương và đa phương. Gần đây nhất có chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đến Việt Nam (1/2024) cũng như các cuộc tiếp xúc với Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại các diễn đàn quốc tế; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang thăm làm việc tại Philippines (2024), Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh thăm và làm việc tại Philippines (2025)… Những hoạt động tiếp xúc này không chỉ góp phần tăng cường hiểu biết và tin cậy lẫn nhau mà còn tạo điều kiện để hai bên trao đổi thẳng thắn về các vấn đề chiến lược, định hình phương hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo. Việc duy trì các cơ chế đối thoại và tham vấn thường xuyên đã giúp hai nước xử lý hiệu quả các vấn đề cùng quan tâm.

Hợp tác kinh tế - thương mại tiếp tục nổi lên như một trong những trụ cột quan trọng nhất của quan hệ song phương. Kim ngạch thương mại hai chiều không ngừng được mở rộng và hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD, trong đó Việt Nam giữ vai trò là đối tác then chốt trong bảo đảm nguồn cung gạo ổn định cho Philippines, góp phần trực tiếp vào an ninh lương thực quốc gia của nước bạn. Song song với thương mại, hợp tác đầu tư hai chiều ghi nhận những bước phát triển mới, thể hiện qua sự gia tăng hiện diện của doanh nghiệp hai nước tại thị trường của nhau, đặc biệt trong các lĩnh vực hàng không, công nghiệp chế tạo, công nghệ thông tin, năng lượng và dịch vụ… (trong năm 2025, Việt Nam đầu tư hơn 90 triệu USD vào Philippines và Philippines cũng đầu tư thêm hơn 200 triệu USD vào Việt Nam). Những chuyển động này cho thấy mức độ gắn kết ngày càng cao giữa hai nền kinh tế và tiềm năng hợp tác còn rất lớn trong thời gian tới khi còn nhiều nhu cầu chưa được đáp ứng đúng mức.

Trong bối cảnh giao lưu nhân dân ngày càng được coi trọng, hợp tác về du lịch, văn hóa và giáo dục giữa Việt Nam và Philippines có nhiều khởi sắc rõ nét. Việc mở rộng các đường bay thẳng (tới nay, trong vòng 2 năm hai bên đã tăng thêm 3 hãng hàng không có đường bay thẳng, nâng số hãng có đường bay thẳng lên 5) đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dân hai nước đi lại, học tập, làm việc và du lịch, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng về số lượng khách trao đổi hai chiều. Cùng với đó, các hoạt động giao lưu văn hóa, trong đó có sự lan tỏa ngày càng mạnh mẽ của ẩm thực và các sản phẩm văn hóa Việt Nam tại Philippines, đã góp phần làm sâu sắc thêm sự hiểu biết và gắn bó giữa nhân dân hai nước, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương.

Trên bình diện khu vực, Việt Nam và Philippines tiếp tục là những đối tác tích cực, phối hợp chặt chẽ trong khuôn khổ ASEAN nhằm duy trì đoàn kết nội khối và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. Hai bên chia sẻ quan điểm về tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải ở Biển Đông, ủng hộ các tiến trình đối thoại và xây dựng lòng tin, trong đó có việc thúc đẩy xây dựng Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông thực chất, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế. Đồng thời, hai nước cũng tăng cường trao đổi và phối hợp về các thách thức chung của khu vực như phát triển bền vững, chuyển đổi số, kinh tế xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu và các vấn đề an ninh phi truyền thống.

Nhìn lại chặng đường 50 năm qua có thể thấy, quan hệ Việt Nam - Philippines đã vượt qua khuôn khổ hợp tác song phương thông thường để trở thành mối quan hệ đối tác ngày càng sâu sắc, thực chất và có tầm nhìn dài hạn. Những kết quả đạt được không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực Đông Nam Á. Trên nền tảng đó, năm 2026 (với việc hai bên kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao và Philippines làm Chủ tịch ASEAN) được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác mới, trong đó Việt Nam và Philippines tiếp tục đồng hành, bổ trợ lẫn nhau và cùng hướng tới những mục tiêu cao hơn trong một môi trường khu vực và quốc tế nhiều biến động.

PV: Trân trọng cảm ơn Đại sứ Lại Thái Bình!

PV/VOV-Jakarta