500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Hà Tĩnh Bài cuối: Khẩn trương nhưng tuyệt đối chính xác

Bảo đảm yêu cầu phân tích, giám định

Lực lượng chức năng khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin. Ảnh: H.Phong

Dưới nắng gắt tháng Bảy, các lực lượng của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh khẩn trương khai quật, lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nầm, xã Tứ Mỹ. Nằm trên địa hình đồi dốc, nghĩa trang có 1.195 phần mộ, trong đó gần 600 phần mộ chưa xác định được thông tin thuộc diện lấy mẫu ADN. Phó Chủ tịch UBND xã Trần Kim Chi cho biết: trước khi khai quật, lực lượng chức năng phải đối chiếu hồ sơ, loại trừ các phần mộ đã được lấy mẫu trước đó; đánh dấu chính xác từng khu, hàng, dãy, số mộ và số hóa dữ liệu để tránh nhầm lẫn.

Yêu cầu chính xác càng trở nên khắt khe khi nhiều hài cốt đã phân hủy mạnh sau hàng chục năm. Phó Chính ủy Ban chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tĩnh, Đại tá Mai Ngọc Việt thông tin thêm, nhiều hài cốt được quy tập từ Lào và một số địa bàn trong nước nên mẫu sinh phẩm phải được lựa chọn đặc biệt cẩn trọng, bảo đảm yêu cầu phân tích, giám định.

Để rút kinh nghiệm trước khi triển khai đồng loạt, Hà Tĩnh thực hiện trước tại một nghĩa trang trên địa bàn Can Lộc, sau đó mở rộng đến các nghĩa trang khác. Trước mỗi đợt lấy mẫu, Ban chỉ huy quân sự tỉnh phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương khảo sát hiện trường, xác định, đánh dấu khoa học các phần mộ cần lấy mẫu và thực hiện số hóa.

Hà Tĩnh tổ chức cao điểm thu nhận mẫu ADN phục vụ xác định danh tính liệt sĩ. Ảnh: H.Phong

Từ dữ liệu đến ngày trở về

Mỗi mẫu sinh phẩm chỉ thực sự mở ra cơ hội xác định danh tính liệt sĩ khi được kết nối chính xác với hồ sơ, dữ liệu phần mộ và mẫu ADN của thân nhân. Phó Giám đốc Sở Nội vụ Đặng Văn Dũng cho biết, tỉnh đã phối hợp với Công an tỉnh rà soát 26.656 hồ sơ liệt sĩ, qua đó xác định còn 12.552 liệt sĩ quê Hà Tĩnh hy sinh tại các chiến trường và khi làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào, Campuchia chưa rõ vị trí an táng.

Thông tin tại 12 nghĩa trang liệt sĩ, khu tưởng niệm và những nơi có an táng hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh cũng được rà soát... "Đến thời điểm này, 12.699 thân nhân liệt sĩ bên dòng mẹ đã được lấy mẫu sinh phẩm. Đây là kết quả từ nỗ lực của các cấp, ngành và các cơ quan trực tiếp thực hiện chiến dịch”, ông Dũng cho biết.

Từ nguồn dữ liệu thu thập được, mẫu hài cốt và mẫu của thân nhân tiếp tục được phân tích, giám định ADN và đối sánh. Công đoạn này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Sở Nội vụ, các đơn vị giám định và cơ quan chức năng của nhiều địa phương, bởi liệt sĩ quê Hà Tĩnh có thể đang yên nghỉ tại các nghĩa trang trên cả nước hoặc vẫn nằm lại trên chiến trường Lào, Campuchia.

Khi có kết quả đối sánh, các cơ quan chức năng tiếp tục xác minh hồ sơ, phối hợp với địa phương nơi hài cốt liệt sĩ đang được an táng và thân nhân để tổ chức đón nhận, đưa các anh về quê hương… Tuy nhiên, việc lấy mẫu hiện chủ yếu tập trung ở thân nhân bên dòng mẹ. Trong khi đó, nhiều liệt sĩ không còn người thân phù hợp nên chưa thể lấy mẫu ADN.

Cán bộ Công an đến tận nhà thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ. Ảnh: H.Phong

Trước thực tế đó, các ngành chức năng Hà Tĩnh đã kiến nghị Bộ Nội vụ, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Quân khu 4 nghiên cứu mở rộng việc lấy mẫu, giám định ADN đối với thân nhân bên dòng cha, qua đó tăng thêm cơ hội xác định danh tính liệt sĩ.

Đại tá Mai Ngọc Việt chia sẻ: theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng và Quân khu 4, Hà Tĩnh phải hoàn thành việc lấy mẫu tại các nghĩa trang trong tháng 10/2026. Tuy nhiên, Ban chỉ huy quân sự tỉnh đã phối hợp với Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026.

Song song với lấy mẫu và số hóa thông tin tại các nghĩa trang, Ban chỉ huy quân sự tỉnh cũng rà soát, bổ sung bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ phù hợp với địa bàn hành chính cấp xã hiện nay… Cùng với đó sẽ tiếp tục kiện toàn đội quy tập, phối hợp với các địa phương khảo sát những khu vực còn thông tin về mộ liệt sĩ để tổ chức tìm kiếm, quy tập.

Bộ chỉ huy quân sự tỉnh cũng tiếp tục phối hợp với tỉnh Bôlikhamxay và Thủ đô Viêng Chăn (Lào) trao đổi, xác minh thông tin, tham mưu xây dựng kế hoạch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên cơ sở các thỏa thuận hợp tác đã ký kết… "Còn thông tin thì còn tìm kiếm. Chúng tôi sẽ làm quyết liệt, bài bản; làm đến đâu phải cố gắng kết luận địa bàn đến đó”, Đại tá Mai Ngọc Việt nhấn mạnh.

Để đón các liệt sĩ trở về, Hà Tĩnh cũng đang nâng cấp, mở rộng các nghĩa trang, đồng thời hỗ trợ thân nhân trong quá trình tiếp nhận, đưa hài cốt về với quê hương. Cùng với hồ sơ, dữ liệu và khoa học, công nghệ, ký ức được lưu giữ trong Nhân dân vẫn là nguồn thông tin quý giá. Mỗi thông tin về nơi chiến đấu, hy sinh hay sơ đồ chôn cất đều có thể trở thành manh mối phục vụ công tác tìm kiếm.

Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Hà Tĩnh - Đại tá Lê Ngọc Hương cho biết: Hội đã gửi thư ngỏ, đề nghị thân nhân liệt sĩ, cán bộ, hội viên Cựu chiến binh và Nhân dân cung cấp thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. "Hy vọng Chiến dịch 500 ngày đêm sẽ góp phần trả lại tên tuổi, đưa các anh, các chị trở về với quê hương”, Đại tá Lê Ngọc Hương kỳ vọng.

Chiến dịch có thời hạn 500 ngày đêm, nhưng hành trình tìm kiếm sẽ còn tiếp tục khi vẫn còn thông tin và còn những gia đình chờ đợi. Mỗi danh tính được xác lập chính là sự tri ân của hôm nay đối với những người đã hy sinh cho Tổ quốc.