500 ngày đêm tìm lại tên cho liệt sĩ

Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân khu 4 và Cục Chính sách - Xã hội (Tổng cục chính trị) trong dịp kiểm tra công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc, Nghệ An

PV: Thưa đại tá, Quân khu 4 đã và đang triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm như thế nào?

Đại tá Đinh Xuân Hướng: Quân khu 4 là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, trải qua các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế cao cả, vừa là tiền tuyến, vừa là hậu phương vững chắc, đóng góp sức người, sức của cho các chiến trường. Hiện toàn Quân khu có 377 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó 231 nghĩa trang thuộc diện cần được lấy mẫu, phục vụ giám định ADN, với 35.718 mẫu hài cốt chưa xác định được danh tính. Riêng tỉnh Quảng Trị là địa bàn trọng điểm, số lượng mộ liệt sĩ cần lấy mẫu là 22.447 mộ, tại 124 nghĩa trang liệt sĩ. Đây cũng là khu vực có điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài, mưa nhiều, ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, Quân khu đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập 1.500 hài cốt liệt sĩ cả trong và ngoài nước. Tại địa bàn trong nước, trọng điểm là tỉnh Quảng Trị và thành phố Huế. Còn trên địa bàn Lào, chúng tôi duy trì 6 đội quy tập làm nhiệm vụ khảo sát, tìm kiếm trên địa bàn 10 tỉnh. Riêng mùa khô 2025-2026, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng lực lượng vũ trang Quân khu đã tìm kiếm, quy tập được 263 hài cốt liệt sĩ, trong đó 119 hài cốt trong nước và 144 hài cốt trên đất bạn Lào. Đây là kết quả của sự nỗ lực rất lớn từ các cấp, các ngành và lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.

Thiếu tướng Lê Văn Trung, Phó Chính ủy - Trưởng ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 4, dự lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Nghệ An

PV: Trong quá trình triển khai Chiến dịch, Quân khu 4 gặp những thuận lợi và khó khăn gì, thưa đại tá?

Đại tá Đinh Xuân Hướng: Thuận lợi lớn nhất là chúng tôi luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Ban Chỉ đạo các cấp, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của nhân dân, đặc biệt là sự phối hợp, giúp đỡ của Ban Công tác đặc biệt Chính phủ Lào cùng chính quyền các địa phương của nước Bạn.

Thực tiễn quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong thời gian qua, khó khăn lớn nhất đối với chúng tôi, đó là: Số lượng liệt sĩ hy sinh trong các cuộc chiến tranh trên địa bàn Quân khu 4 và 10 tỉnh của nước bạn Lào là rất lớn; thời gian đã lâu, hồ sơ lưu trữ thiếu đồng bộ, thất lạc; các nhân chứng trong các cuộc chiến tranh không còn nhiều, phần lớn đã già yếu; thông tin của người dân cung cấp về liệt sĩ, mộ liệt sĩ ngày càng ít và khó xác định; các phần mộ liệt sĩ chưa được quy tập nằm phân tán, chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, vùng rừng núi, địa hình hiểm trở…

Đối với nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, đây là nhiệm vụ mới, lại triển khai trong điều kiện đòi hỏi thời gian gấp, cùng lúc phải triển khai nhiều nhiệm vụ, cần huy động nhiều lực lượng, xác định lộ trình cụ thể, chi tiết đến từng nghĩa trang. Quá trình triển khai gặp những khó khăn chi phối, đó là: Số lượng mẫu là quá lớn, hài cốt liệt sĩ an táng đã lâu ngày, mẫu hài cốt liệt sĩ đã bị phân hủy; nhiều nghĩa trang đã di chuyển, tôn tạo, nâng cấp nhiều lần, kết cấu mộ phức tạp, độ nông sâu khác nhau; phong tục, tập quán mỗi địa phương có một đặc thù riêng... Những khó khăn nêu trên đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

PV: Vậy Quân khu 4 đã triển khai những giải pháp nào để khắc phục khó khăn trong thời gian qua?

Đại tá Đinh Xuân Hướng: Chúng tôi triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đẩy mạnh công tác tuyên truyền để các cấp, các ngành và Nhân dân hiểu rõ ý nghĩa của Chiến dịch, từ đó tích cực cung cấp thông tin về nơi an táng liệt sĩ. Quân khu cũng tiếp tục rà soát, đối chiếu bản đồ, hồ sơ lưu trữ, kết hợp với thông tin từ nhân chứng để thu hẹp phạm vi tìm kiếm.

Đối với địa bàn Lào, chúng tôi đặc biệt coi trọng công tác dân vận. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ vừa phải hiểu phong tục, tập quán, biết tiếng địa phương, đồng thời tổ chức nhiều đợt khám bệnh, cấp thuốc miễn phí, giúp đỡ nhân dân nước bạn, từ đó xây dựng niềm tin và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu thập thông tin, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Dù khó khăn nhưng các cán bộ, chiến sĩ đều quyết tâm thực hiện thành công

Chúng tôi cũng thông qua các già làng, trưởng bản và người có uy tín tại cộng đồng vận động người dân cung cấp thông tin liên quan đến nơi chôn cất liệt sĩ, góp phần nâng cao hiệu quả tìm kiếm.

Nhân dân nước bạn Lào tặng nước, trái cây động viên Đội quy tập liệt sĩ

PV: Để đáp ứng yêu cầu của Chiến dịch, lực lượng vũ trang Quân khu 4 có kỳ vọng gì, thưa đại tá?

Đại tá Đinh Xuân Hướng: Để hoàn thành mục tiêu của Chiến dịch 500 ngày đêm, bên cạnh nỗ lực của lực lượng vũ trang - lực lượng nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ - rất cần sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, cựu chiến binh, nhân dân trong nước, kiều bào và các nhân chứng lịch sử. Mỗi thông tin được cung cấp đều có thể trở thành manh mối quý giá, góp phần đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, với gia đình.

Chúng tôi tin tưởng rằng với quyết tâm, trách nhiệm chính trị cao, cùng tình cảm sâu nặng đối với các anh hùng liệt sĩ, các cơ quan, đơn vị, địa phương sẽ tiếp tục đoàn kết, khắc phục khó khăn, thực hiện thắng lợi mục tiêu, chỉ tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm đã đề ra.

PV: Xin trân trọng cảm ơn đại tá!