51 DNNN trên sàn chứng khoán lãi gần 200 nghìn tỷ, bước ngoặt lớn từ cơ chế mới

Những 'cỗ xe tăng' của nền kinh tế

Việt Nam đang có 473 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn và khoảng hơn 800 doanh nghiệp nếu tính cả các đơn vị có vốn nhà nước chi phối.

Số lượng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) niêm yết trên sàn chứng khoán không nhiều nhưng lại có vốn hóa lớn, chiếm khoảng 30% vốn hóa thị trường chứng khoán với tổng vốn hóa khối DNNN ước đạt 3 triệu tỷ đồng.

Về kết quả kinh doanh, lợi nhuận ròng của 51 DNNN trên sàn chứng khoán năm 2025 đạt 197.817 tỷ đồng, tăng khoảng 26% so với năm 2024. Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng bình quân 5 năm từ giai đoạn 2021-2025 của khối DNNN trên sàn chứng khoán ước đạt khoảng 21%/năm, phục hồi mạnh sau dịch Covid-19. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quốc doanh chiếm 40% tổng vốn hóa và 50% lợi nhuận sau thuế của khối DNNN.

Theo bà Vũ Thị Linh, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty TNHH Chứng khoán Yuanta Việt Nam, xét về giá trị tuyệt đối, lợi nhuận ròng khối DNNN chiếm khoảng 30% lợi nhuận ròng toàn thị trường.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng khối DNNN thấp hơn toàn thị trường (tăng trưởng lợi nhuận sau thuế toàn thị trường năm 2025 ước đạt 29,7%) nhưng xét về chất lượng tăng trưởng, lợi nhuận của khối DNNN trong năm 2025 chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi tại các lĩnh vực then chốt như năng lượng, hạ tầng, ngân hàng và viễn thông. Đây là những ngành có độ nhạy thấp với biến động ngắn hạn của chu kỳ kinh tế và hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công cũng như sự ổn định vĩ mô.

Nhìn chung, hiệu quả hoạt động kinh doanh của khối DNNN niêm yết năm 2025 cho thấy sự cải thiện mang tính nền tảng, thể hiện qua tăng trưởng lợi nhuận ổn định trên quy mô lớn và đóng góp đáng kể vào lợi nhuận chung của thị trường.

"Dù tốc độ tăng trưởng lợi nhuận thấp hơn mức bình quân toàn thị trường, nhưng lại phản ánh chất lượng tăng trưởng bền vững, gắn với các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế và ít phụ thuộc vào các yếu tố tăng trưởng mang tính chu kỳ", bà Linh đánh giá.

Bảng: Lợi nhuận sau thuế của 11 DNNN hàng đầu, đóng góp hơn 90% tổng lợi nhuận của nhóm DNNN niêm yết. (Nguồn: Vũ Linh tổng hợp)

Sau khi Nghị quyết ban hành, có cổ phiếu đã tăng giá 100%

Liên quan tới khối các DNNN, mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước.

Nghị quyết nêu rõ: Kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nền tảng của kinh tế nhà nước bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, ổn định vĩ mô và bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Ở góc độ phân tích thị trường, bà Vũ Thị Linh đánh giá, Nghị quyết 79-NQ/TW ban hành ngày 6/1/2026 đã có tác động chính tới nhóm cổ phiếu của DNNN, với các nội dung sau:

Thứ nhất làNghị quyết 79 cho phép DNNN sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa/thoái vốn, và tăng tỷ lệ lợi nhuận được giữ lại. Điều này giúp doanh nghiệp có thêm tiềm lực, đủ quy mô đầu tư vào các lĩnh vực trọng yếu.

Thông tin này có tác động rõ rệt đối với nhóm ngân hàng thương mại nhà nước trong lộ trình hướng tới mục tiêu Top 100 ngân hàng châu Á vào năm 2030 (theo mục tiêu của Nghị quyết).

Đơn cử, đối với ngân hàng VCB, Nghị quyết đóng vai trò củng cố vị thế ngân hàng dẫn đầu về hiệu quả hoạt động, quản trị rủi ro và chất lượng tài sản. Trong khi đó, BIDV hay VietinBank có điều kiện tăng quy mô, giải quyết bài toán thiếu hụt vốn cấp 1, cải thiện hệ số an toàn vốn và mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng. Nhóm cổ phiếu ngân hàng quốc doanh cũng phản ứng tích cực và tăng giá từ 20-30% sau khi Nghị quyết 79 được ban hành.

Thứ hai là cơ chế khai thác nguồn lực đất đai. Định hướng về quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai là động lực chính để DNNN, đặc biệt là doanh nghiệp cao su sở hữu diện tích đất lớn có thể mở ra tiềm năng tăng trưởng tài sản ròng đột biến.

Cụ thể hơn, việc tính toán phương án chuyển đổi mục đích sử dụng một phần diện tích đất trồng cao su sang đất khu công nghiệp (KCN) có thể là một hướng đi.

Trong nhóm doanh nghiệp cao su được hưởng lợi lớn, GVR (Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - Công ty CP) là trường hợp tiêu biểu khi sở hữu quỹ đất khoảng 400.000ha và dự kiến đến 2030 chuyển đổi 40.000 ha sang KCN, tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Tính tới thời điểm ngày 6/2, giá cổ phiếu GVR đã tăng 50% kể từ ngày ban hành Nghị quyết 79. Bên cạnh GVR, các doanh nghiệp liên quan như PHR (Công ty CP Cao su Phước Hòa), DPR (Công ty CP Cao su Đồng Phú) cũng hưởng lợi nhờ cơ chế đền bù kết hợp góp vốn bằng quyền sử dụng đất vào dự án KCN, giúp tối ưu nguồn thu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Năng lượng là một trong những ngành hưởng lợi từ Nghị quyết 79.

Thứ ba là tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, DNNN mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành như năng lượng, hạ tầng số - viễn thông, ngân hàng ...

Trong đó, năng lượng là nhóm hưởng lợi rõ nét khi đây được coi là lĩnh vực trụ cột. Do vậy, PVN (Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam) và các đơn vị thành viên sẽ được hưởng lợi từ tinh thần của Nghị quyết 79.

Đơn cử, các doanh nghiệp hưởng lợi chính như GAS (Tổng Công ty Khí Việt Nam - Công ty CP), PVS (Tổng Công ty CP Dịch vụ kỹ thuật dầu khí Việt Nam) cũng tăng giá từ 30-40% kể từ ngày Nghị quyết 79 được ban hành.

Ngoài ra, nhóm doanh nghiệp với Viettel là đại diện cũng hưởng lợi trực tiếp từ Nghị quyết bởi tập đoàn này có vị trí quan trọng trong lĩnh vực hạ tầng số – công nghệ viễn thông.

Cụ thể hơn, VGI (Viettel Global) có thể được hưởng lợi từ định hướng mở rộng quy mô các DNNN đầu tàu, tạo điều kiện gia tăng đầu tư và mở rộng thị trường viễn thông quốc tế, cải thiện dòng tiền cũng như hiệu quả kinh doanh. Cổ phiếu VGI cũng có mức tăng giá ấn tượng gần 100% kể từ ngày 6/1/2026, theo thành viên của Yuanta Việt Nam.

Trần Chung