54 năm chờ ngày gọi đúng tên anh trai liệt sĩ

Hơn nửa thế kỷ đi tìm anh trai liệt sĩ

Suốt hơn nửa thế kỷ qua, gia đình ông Nguyễn Hữu Thơm (sinh năm 1950, trú ở phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh) chưa một ngày thôi mong ngóng tin tức về người anh trai - liệt sĩ Nguyễn Hữu Mùi. Bao cuộc tìm kiếm, bao lần dò hỏi, bao hy vọng rồi lại lặng lẽ khép lại trong vô vọng. Đến hôm nay, khi khoa học mở ra một tia sáng mới, người em trai đã ngoài 70 tuổi lại khăn gói lên đường, mang theo hy vọng cuối cùng.

Nghĩa trang Liệt sĩ Đô Lương - nơi có số lượng phần mộ chưa xác định được thông tin nhiều nhất tỉnh Nghệ An.

Xuất phát từ nửa đêm, vượt quãng đường gần 450km, sáng sớm ông Thơm cùng các con, cháu có mặt tại Nghĩa trang liệt sĩ Đô Lương (Nghệ An). Dù tuổi đã cao, vừa trải qua hành trình dài, ông gần như quên hết mệt mỏi. Việc đầu tiên khi đặt chân tới nghĩa trang là tìm Ban Quản lý để xin được vào thăm các phần mộ. “Tôi chỉ hy vọng biết đâu anh trai mình cũng nằm ở đây...”, ông nói, giọng xen lẫn hồi hộp và chờ đợi.

Người anh mà ông nhắc đến là liệt sĩ Nguyễn Hữu Mùi, sinh năm 1944, nhập ngũ năm 1966, chiến đấu trong đội hình Sư đoàn 312. Năm 1972, gia đình nhận giấy báo tử với dòng thông tin ngắn ngủi: Liệt sĩ hy sinh ngày 23/1/1972 tại mặt trận phía Tây Quân khu 4. Chỉ vài dòng ấy đã trở thành hành trang duy nhất của cả gia đình trên hành trình đi tìm người thân suốt hơn 50 năm.

“Ngày ấy, bố mẹ tôi cứ đau đáu một điều là phải tìm được anh về. Nhưng không ai biết 'mặt trận phía Tây Quân khu 4' chính xác ở đâu. Bố mẹ lần lượt mất đi mà vẫn chưa thực hiện được tâm nguyện ấy. Tôi tự nhủ mình còn sống thì còn phải tiếp tục tìm anh”, ông Thơm nghẹn ngào.

Ông Nguyễn Hữu Thơm thắp hương, cúi đầu trước các phần mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đô Lương.

Bước ngoặt chỉ đến cách đây không lâu khi ông gặp thân nhân của một liệt sĩ cùng đơn vị với anh trai. Từ những manh mối ít ỏi, ông tìm đến Sư đoàn 312 nhờ tra cứu hồ sơ.

Kết quả trích lục khiến cả gia đình vừa mừng, vừa lo. Hồ sơ xác định liệt sĩ Nguyễn Hữu Mùi được an táng tại khu vực nghĩa trang Nhà Bò, bản Long Chẹng, huyện Long Chẹng, tỉnh Xaysomboun (Lào) cùng các đồng đội.

Đây cũng là khu vực được Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm. Năm 2010 và 2012, đơn vị đã cất bốc, quy tập đủ 8 phần mộ về Nghĩa trang liệt sĩ Đô Lương. Thế nhưng, tất cả vẫn đều là những ngôi mộ chưa xác định được thông tin.

Hy vọng cuối cùng gửi vào giám định ADN

Đứng trước dãy mộ ngay ngắn dưới hàng cây xanh, ông Thơm lặng người. Ông chậm rãi thắp hương lên từng phần mộ, cúi đầu rất lâu rồi khấn nhỏ. Không ai biết trong tám phần mộ ấy, đâu là nơi người anh của ông đang yên nghỉ.

“Tôi thắp hương cho cả tám anh. Biết đâu một trong số đó là anh trai mình. Mà nếu không phải, thì các anh cũng đều là những người đã hy sinh vì Tổ quốc, đều xứng đáng được tri ân như nhau”, ông nói.

Ông Thơm chia sẻ về hành trình đi tìm anh trai liệt sĩ.

Sau lễ viếng, ông tìm gặp lực lượng đang triển khai lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN với mong muốn được lấy máu ngay để đối sánh. Các cán bộ hướng dẫn ông trở về địa phương thực hiện việc lấy mẫu theo kế hoạch thống nhất trên toàn quốc.

“Bố, mẹ, chị gái và em gái tôi đều mất cả rồi. Giờ chỉ còn mình tôi là người thân ruột thịt gần nhất của anh Mùi. Nếu không lấy mẫu của tôi thì sau này sẽ khó đối chiếu hơn”, ông chia sẻ.

Khai quật phần mộ liệt sĩ để lấy mẫu phục vụ giám định ADN.

Ánh mắt người em trai vẫn hướng về những ngôi mộ trắng. “Hơn 50 năm rồi, gia đình không còn bất kỳ manh mối nào nữa. Giờ chỉ còn biết đặt hy vọng vào ADN. Tôi chỉ mong anh tôi và cả những liệt sĩ vô danh khác, sớm được trả lại tên”, ông Thơm tâm sự.

Những ngày gần đây, ông cũng nhận được thông báo từ Công an tỉnh Bắc Ninh về kế hoạch lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ trong tháng 8. Đó là tin vui mà ông đã chờ đợi nhiều năm. “Tôi sẽ đi lấy mẫu ngay. Chỉ mong kết quả sớm có. Nếu tìm được anh thì bố mẹ ở nơi xa chắc cũng mãn nguyện. Còn với tôi, đó là điều day dứt lớn nhất của cuộc đời được khép lại”, ông xúc động.

Bác sĩ pháp y kiểm tra, phân loại và niêm phong mẫu xương trước khi chuyển đi giải trình tự gen.

Trên Nghĩa trang liệt sĩ Đô Lương, hàng nghìn phần mộ vẫn lặng im dưới nắng. Trong số đó, còn rất nhiều ngôi mộ chưa thể gọi đúng tên người nằm xuống. Với những gia đình như ông Thơm, chỉ cần còn một tia hy vọng, hành trình tìm người thân sẽ không dừng lại.