6 giải pháp phát triển thị trường chứng khoán theo chiều sâu

Một trong những thị trường năng động nhất Đông Nam Á

Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Vietnam Investment Forum 2026 Summer Summit do VietnamBiz và Việt Nam Mới phối hợp tổ chức chiều 11/6, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, sau 26 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã vượt qua nhiều thử thách, ghi dấu ấn bằng những bước tiến rõ nét về quy mô, chất lượng và mức độ hội nhập quốc tế.

Đến nay, thị trường chứng khoán đã trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia. Nếu chỉ tính riêng thị trường cổ phiếu, quy mô đã đạt khoảng 80% GDP. Nếu tính cả trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu riêng lẻ, tổng quy mô thị trường đạt khoảng 110-120% GDP.

Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: NH

Theo ông Bùi Hoàng Hải, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện là một trong những thị trường năng động nhất khu vực Đông Nam Á, với thanh khoản bình quân hằng ngày tính theo năm đạt hơn 1 tỷ USD, tương đương Singapore và Thái Lan. Số lượng nhà đầu tư tiếp tục tăng nhanh. Hiện thị trường đã có hơn 13 triệu tài khoản, vượt mục tiêu tại Đề án tái cơ cấu thị trường chứng khoán và thị trường bảo hiểm, khi đặt mục tiêu đến năm 2025 đạt 10 triệu tài khoản.

Bước vào năm 2026, dù bức tranh kinh tế, tài chính quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Thanh khoản thị trường cải thiện rõ nét. Trong tháng 5/2025, giá trị giao dịch bình quân đạt 26.190 tỷ đồng/phiên. Tính từ đầu năm đến nay, giá trị giao dịch bình quân đạt 31.000 tỷ đồng/phiên, tăng 7,5% so với bình quân năm trước.

Diễn đàn thu hút sự quan tâm của các chuyên gia, nhà quản lý, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Ảnh: NH

Tập trung 6 nhóm giải pháp trọng tâm

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu cao hơn về chất lượng, tính minh bạch và khả năng thích ứng với những chuyển biến nhanh của thị trường tài chính toàn cầu.

Để đáp ứng yêu cầu này, theo ông Bùi Hoàng Hải, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ban hành nhiều đề án quan trọng, trong đó có Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030; Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán; Đề án tái cơ cấu nhà đầu tư và phát triển định chế đầu tư... các chính sách này tập trung vào 6 nhóm giải pháp trọng tâm, bao gồm:

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, khung pháp lý cho thị trường chứng khoán, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Với nhóm giải pháp này, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan đề xuất sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, đồng thời cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ. Bên cạnh đó, một số văn bản pháp lý mới cũng đang được xây dựng, trong đó có quy định về bảo lãnh thanh khoản trái phiếu, nhằm hỗ trợ phát triển thị trường trái phiếu.

Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ và thực chất lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Sau khi FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, tháng 4/2026, tổ chức này tiếp tục duy trì lộ trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số vào tháng 9/2026. Tuy nhiên, theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE chưa phải là mục tiêu cuối cùng. Việt Nam sẽ tiếp tục hướng tới các phân hạng cao hơn, cũng như mục tiêu được MSCI công nhận.

Để đạt mục tiêu này, cơ quan quản lý đang triển khai các giải pháp đáp ứng yêu cầu cao hơn của FTSE và MSCI, trong đó có việc đưa hệ thống CCP (Đối tác bù trừ trung tâm) vào vận hành trong năm 2026 hoặc chậm nhất đầu năm 2027; triển khai cơ chế giao dịch thông qua tài khoản tổng Omnibus Account; tiếp tục tháo gỡ các rào cản về pre-funding (ký quỹ trước giao dịch) và tạo điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường thuận lợi hơn.

Thứ ba, tiếp tục phát triển đồng bộ cả cung và cầu để tạo nền tảng vững chắc hơn cho sự phát triển của thị trường chứng khoán. Trong đó, về phía cung, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiếp tục phối hợp thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết; khuyến khích doanh nghiệp quy mô lớn, quản trị tốt tham gia thị trường.

Về phía cầu, bên cạnh việc đào tạo nhà đầu tư cá nhân, cơ quan quản lý tập trung phát triển nhà đầu tư tổ chức, nhất là các quỹ hưu trí, quỹ đầu tư dài hạn, quỹ mở và các định chế đầu tư chuyên nghiệp. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp ổn định dòng vốn, hạn chế các biến động ngắn hạn thiếu bền vững.

Thứ tư, nghiên cứu, triển khai các sản phẩm mới và thị trường mới. Việc đưa Hệ thống công nghệ thông tin mới (KRX) vào vận hành là nền tảng để phát triển các sản phẩm, nghiệp vụ mới. Cùng với đó, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang phối hợp triển khai các thị trường mới như: Thị trường tín chỉ carbon, thị trường giao dịch cổ phiếu dành cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và thị trường tài sản mã hóa.

Đối với thị trường tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã chấp thuận bước đầu cho 5 tổ chức tham gia góp vốn, đầu tư xây dựng công nghệ. Sau khi các tổ chức này hoàn thành nền tảng công nghệ và góp vốn đầy đủ, thị trường tài sản mã hóa có thể chính thức được triển khai tại Việt Nam.

Thứ năm, tăng cường hạ tầng công nghệ và ứng dụng công nghệ mới trong quản lý, giám sát thị trường. Liên quan đến giải pháp này, hiện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai hai dự án lớn, gồm: Hệ thống tổng thể quản lý, giám sát thị trường và kho dữ liệu tập trung toàn ngành. Các dự án này được kỳ vọng giúp nâng cao hiệu quả giám sát, tăng tính minh bạch và hiện đại hóa phương thức quản lý thị trường.

Thứ sáu, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và xây dựng văn hóa đầu tư bền vững. Một thị trường phát triển không chỉ cần quy mô lớn mà còn cần doanh nghiệp minh bạch, quản trị tốt và nhà đầu tư có kiến thức, trách nhiệm, tầm nhìn dài hạn. Vì vậy, cùng với phát triển nhà đầu tư tổ chức, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai đề án đào tạo, phổ cập kiến thức cho nhà đầu tư, hướng tới hình thành thế hệ nhà đầu tư có đủ năng lực tự bảo vệ mình trên thị trường.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, năm 2026 là năm có ý nghĩa đặc biệt với ngành chứng khoán, là năm kỷ niệm 30 năm thành lập Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, triển vọng phát triển tích cực và quyết tâm cải cách mạnh mẽ của Chính phủ, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và tiến sâu hơn vào tiến trình hội nhập quốc tế.