6 năm nằm dưới lòng đất, 'quốc bảo' Hàn Quốc thành mỏ vàng triệu USD

Hồng sâm Hàn Quốc. Ảnh: jungkwanjang

Vào một buổi sáng tháng 9, tại một trang trại ở Icheon, tỉnh Gyeonggi, khoảng 50 người lao động đứng dọc những luống đất dài. Khi máy kéo đi qua, từng ụ đất được lật lên, để lộ những củ nhân sâm đã nằm dưới lòng đất suốt 6 năm.

Ở phía sau, Yun Jeong-sik, người trồng sâm thế hệ thứ tư, theo dõi toàn bộ quá trình thu hoạch.

Người đàn ông ngoài 40 tuổi này đã có 20 năm gắn bó với cây sâm và hiện quản lý một trang trại rộng khoảng 9.900 m2. Ông còn sở hữu 8 trang trại khác tại Icheon và Yeoju, với mùa thu hoạch kéo dài từ tháng 9-11.

Sâm tươi Hàn Quốc khi mới được thu hoạch. Ảnh: Korea Times.

Những củ sâm sau khi đào lên không được gom chung như các loại nông sản thông thường. Công nhân lựa từng củ bằng tay, đưa vào các giỏ màu vàng gắn mã vạch của Korea Ginseng Corporation (KGC). Doanh nghiệp sở hữu thương hiệu hồng sâm JungKwanJang đã ký hợp đồng thu mua sản lượng từ trang trại của Yun.

Theo ông Yun, nhân sâm là một trong những loại cây trồng khó canh tác nhất tại Hàn Quốc. Cây cần nhiệt độ phù hợp, đất thoát nước tốt, độ che bóng chính xác, đồng thời việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng phải tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Riêng thời gian sinh trưởng đã kéo dài 6 năm. Trước khi xuống giống, người trồng còn mất khoảng 2 năm cải tạo đất. Như vậy, để thu hoạch một vụ nhân sâm đạt tiêu chuẩn, người nông dân phải theo đuổi chu kỳ sản xuất kéo dài tới 8 năm.

Đó cũng là lý do nhân sâm 6 năm tuổi được xem là tiêu chuẩn vàng của ngành nhân sâm Hàn Quốc. Theo ông Yun, sau năm thứ tư, việc duy trì cây sâm trở nên khó khăn hơn do điều kiện sinh trưởng khắt khe, nhưng những củ vượt qua được giai đoạn này thường có giá trị cao hơn.

"Rất khó trồng nhân sâm quá năm thứ tư vì điều kiện sinh trưởng khắt khe. Đó là lý do nhân sâm 6 năm tuổi có chất lượng cao hơn", ông Yun nói với Korea Times.

Tuy nhiên, chờ đủ 6 năm không đồng nghĩa với chắc chắn có một vụ mùa thành công. Biến đổi khí hậu đang khiến nghề trồng sâm thêm nhiều rủi ro.

Theo ông Yun, nắng nóng kéo dài trong mùa hè năm trước khiến cây sâm ngừng phát triển từ tháng 6. Đến mùa đông, tuyết lớn làm sập hệ thống mái che trên ruộng, buộc các trang trại phải đầu tư sửa chữa trước khi bước vào vụ mới.

Sau khi thu hoạch, toàn bộ sản lượng tiếp tục trải qua quy trình kiểm định của KGC. Doanh nghiệp lấy mẫu tại vùng nguyên liệu để đánh giá chất lượng trước khi đưa nhân sâm vào chế biến.

Một củ sâm được "chia nhỏ" thành cả ngành công nghiệp

6 năm dưới lòng đất mới chỉ là điểm khởi đầu. Sau khi thu hoạch, nhân sâm Hàn Quốc tiếp tục được đưa vào chế biến thành hồng sâm, trà, nước uống, viên nang và nhiều dòng thực phẩm bổ sung khác.

Quy mô của ngành thể hiện rõ qua hoạt động xuất khẩu. Theo Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn Hàn Quốc (MAFRA), trong 7 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu các sản phẩm từ nhân sâm đạt 179 triệu USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Chợ sâm Geumsan, Hàn Quốc. Ảnh: Xinhua

Trước đó, trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch đã đạt 152,8 triệu USD, cho thấy nhu cầu quốc tế đối với các sản phẩm như hồng sâm, cao chiết, nước uống và thực phẩm bổ sung vẫn duy trì đà tăng. Trong đó, Trung Quốc là thị trường lớn nhất với 102,6 triệu USD, tiếp theo là Mỹ (34,4 triệu USD) và Việt Nam (29,3 triệu USD).

Giá trị của ngành nhân sâm Hàn Quốc đến từ quá trình chế biến sâu sau thu hoạch. Thay vì tiêu thụ chủ yếu dưới dạng củ tươi, phần lớn nguyên liệu được đưa vào các dây chuyền sản xuất để tạo ra nhiều nhóm sản phẩm phục vụ các phân khúc thị trường khác nhau.

KGC - doanh nghiệp sở hữu thương hiệu JungKwanJang - hợp tác với khoảng 10.000 trang trại trên toàn Hàn Quốc để cung cấp nhân sâm 6 năm tuổi. Nguyên liệu trước khi đưa vào sản xuất được kiểm tra về tuổi sâm, nguồn gốc và chất lượng nhằm bảo đảm tiêu chuẩn đồng nhất.

Từ cùng một nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp có thể phát triển hồng sâm, cao chiết, nước uống, viên nang, thạch và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Cách làm này giúp mở rộng danh mục sản phẩm và nâng cao giá trị của mỗi vụ thu hoạch.

Tại Geumsan, thủ phủ nhân sâm của Hàn Quốc, ông Won Sug Son - người có hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành - cho rằng thị trường hiện nay cạnh tranh chủ yếu ở chất lượng và độ tin cậy của sản phẩm.

Xu hướng này buộc các doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào công nghệ chế biến, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu, thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng nguyên liệu.

Quy mô công nghiệp hóa của ngành còn thể hiện ở KGC. Doanh nghiệp này hiện phát triển hàng trăm dòng sản phẩm từ nhân sâm, xuất khẩu tới hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Trong giai đoạn 2021-2024, KGC đăng ký 93 bằng sáng chế liên quan đến các sản phẩm mới như thạch nhân sâm, dầu hồng sâm và công nghệ cải thiện khả năng hấp thu. Những khoản đầu tư này giúp doanh nghiệp liên tục mở rộng danh mục sản phẩm và gia tăng giá trị của cùng một nguồn nguyên liệu.

Nhân sâm được đưa vào nền ẩm thực trứ danh của Hàn Quốc. Ảnh: Xinhua

Bên cạnh hoạt động chế biến và xuất khẩu, nhân sâm còn trở thành một phần của ngành du lịch địa phương.

Tại Geumsan, "thủ phủ nhân sâm" của Hàn Quốc, nhân sâm gắn với vùng trồng, chợ giao dịch, trung tâm nghiên cứu, nhà máy chế biến, cửa hàng đặc sản và các hoạt động du lịch trải nghiệm.

Theo Korea.net, khoảng 70% nhân sâm Hàn Quốc được phân phối qua Geumsan, trong khi chợ nhân sâm địa phương tiêu thụ hơn 3.000 tấn sản phẩm mỗi năm.

Nhờ kết hợp sản xuất, chế biến, thương mại và du lịch, Geumsan dần hình thành một hệ sinh thái kinh tế xoay quanh cây nhân sâm. Người nông dân bán nguyên liệu, doanh nghiệp tạo ra các sản phẩm chế biến, còn địa phương hưởng lợi từ hoạt động thương mại và lượng khách du lịch đến trải nghiệm.

Mô hình này giúp giá trị của cây nhân sâm được kéo dài qua nhiều khâu trong chuỗi cung ứng, thay vì chỉ dừng lại ở một vụ thu hoạch. Đó cũng là nền tảng để Hàn Quốc duy trì vị thế của một trong những quốc gia xuất khẩu sản phẩm nhân sâm lớn nhất thế giới.