60 năm khát khao gọi tiếng 'cha ơi'

Món quà duy nhất cha kịp để lại

Chiều cuối tháng bảy, trong căn nhà nhỏ ở xã Bản Nguyên, tỉnh Phú Thọ, bà Nguyễn Thị Mạnh đứng lặng trước bàn thờ gia đình. Người phụ nữ 60 tuổi thắp hai nén hương. Một nén dành cho cha là liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc, người bà chưa từng một lần gặp mặt. Nén còn lại dành cho mẹ, người vừa qua đời sau gần 60 năm mang theo tâm nguyện chưa trọn là tìm được hài cốt người chồng đã hy sinh nơi chiến trường.

Trên bàn thờ, Bằng Tổ quốc ghi công mang tên liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc được đặt cạnh di ảnh mẹ bà Mạnh. Đó không chỉ là sự tưởng nhớ hai người thân yêu nhất, mà còn là lời nhắc về hành trình tìm hài cốt cha giờ đây chỉ còn một mình bà Mạnh tiếp tục.

"Tôi chỉ mong một lần được biết cha nằm ở đâu. Để con cháu có nơi thắp nén hương, để tôi được gọi hai tiếng 'cha ơi' dù đã quá muộn", người phụ nữ 60 tuổi nói.

Bà Nguyễn Thị Mạnh suốt 60 năm đi tìm người cha liệt sĩ. Ảnh: N. Hường.

Sinh năm 1966, bà Mạnh chưa từng được cha bế trên tay, dắt đến trường hay che chở mỗi khi vấp ngã. Hình ảnh về cha trong ký ức của bà được ghép từ những câu chuyện mẹ kể suốt tuổi thơ. Mẹ bảo cha hiền lành, sống tình cảm, thương vợ, thương con và rất đẹp trai. Chừng ấy thôi cũng đủ để cô bé ngày nào tự vẽ nên hình ảnh một người cha, một người lính trẻ sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng để lên đường bảo vệ Tổ quốc.

Năm 1966, khi người vợ đang mang thai đứa con thứ ba, ông Nguyễn Ngọc Nhạc khoác ba lô vào chiến trường miền Nam. Trước lúc chia tay, ông dặn nếu đứa trẻ sắp chào đời là con trai thì đặt tên Nguyễn Ngọc Mạnh. Ông không kịp biết người vợ sinh một bé gái. Để giữ lời hẹn với chồng, bà đặt tên con gái là Nguyễn Thị Mạnh.

"Cái tên là món quà duy nhất cha kịp để lại cho tôi trước khi vào Nam chiến đấu", bà Mạnh nghẹn ngào.

Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc đã có công lao trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ảnh: N.Hường.

Ngày ông lên đường cũng là ngày gia đình bắt đầu những tháng năm chờ đợi. Không có thư. Không có tin tức.

Bốn năm sau, giấy báo tử gửi về quê nhà, báo rằng ông đã hy sinh tại chiến trường Kon Tum từ năm 1968. Người vợ trẻ lặng lẽ trở thành góa phụ khi tuổi đời còn rất trẻ, một mình nuôi ba con khôn lớn giữa những năm tháng khó khăn nhất.

"Những lúc chúng tôi ốm đau hay gặp chuyện, mẹ vừa làm cha, vừa làm mẹ. Nhưng mẹ chưa bao giờ để các con lớn lên trong mặc cảm thiếu vắng tình cha", bà Mạnh kể.

Mỗi lần nhắc về chồng, mẹ bà Mạnh luôn nói bằng niềm tự hào. Bà kể về một người lính hiền lành, một người con hiếu thảo, một người chồng hết lòng vì gia đình và sẵn sàng hy sinh vì đất nước. Bởi vậy, trong tâm trí bà Mạnh, cha luôn là hình mẫu đẹp đẽ nhất.

Suốt nhiều năm, mẹ bà Mạnh không ngừng dò hỏi tin tức chồng. Mỗi khi nghe ở đâu có cựu chiến binh từng chiến đấu ở Kon Tum hay có thông tin về các đợt quy tập hài cốt liệt sĩ, bà lại lặn lội đi tìm. Nhưng đến cuối đời, bà vẫn chưa biết chồng của mình đang nằm lại nơi đâu.

Tiếp tục hành trình tìm cha

Trước khi nhắm mắt cách đây hai tuần, mẹ bà Mạnh đã trao lại cho con gái điều day dứt lớn nhất của cuộc đời: tìm được hài cốt người cha để đưa ông trở về quê hương.

Sau tang lễ của mẹ, căn nhà càng trở nên vắng lặng. Người chị gái và anh trai cũng lần lượt qua đời. Hành trình tìm cha giờ chỉ còn một mình bà Mạnh tiếp tục.

Trong chiếc tủ gỗ cũ, bà vẫn cẩn thận cất giữ những giấy tờ ghi vài dòng thông tin ít ỏi về đơn vị chiến đấu và nơi cha hy sinh ở Kon Tum. Từng ấy năm, gia đình nhiều lần tìm gặp đồng đội cũ, gửi đơn đến các cơ quan chức năng, dò hỏi các cựu chiến binh từng chiến đấu ở Tây Nguyên.

Mỗi lần nghe tin có một đợt quy tập hài cốt liệt sĩ hay chương trình giám định ADN, trái tim bà lại thấp thỏm hy vọng. Nhưng rồi hết lần này đến lần khác, gia đình vẫn chưa tìm được câu trả lời.

"Tôi không mong gì hơn ngoài việc tìm được cha. Nếu không thể đưa cha về thì chỉ cần biết cha đang nằm ở đâu. Sáu mươi năm rồi, gia đình tôi vẫn chưa có một nơi để nói với con cháu rằng: đây là nơi ông yên nghỉ", bà nói.

Bà Mạnh cất giữ những kỷ vật của người cha dù chưa một lần gặp mặt. Ảnh: N.Hường.

Sắp tới ngày 27/7, bà Mạnh thắp thêm một nén hương trên bàn thờ. Khói hương quyện trước tấm Bằng Tổ quốc ghi công và di ảnh người mẹ vừa khuất. Người mẹ đã mang theo nỗi chờ đợi suốt gần 60 năm. Còn người con gái mang cái tên cha đặt trước ngày ra trận vẫn tiếp tục hành trình tìm người cha chưa từng gặp mặt.

Anh Nguyễn Ngọc Thành, cháu nội liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc, cho biết gần 60 năm qua, gia đình chưa một ngày thôi tìm kiếm tung tích của ông.

"Mỗi khi nghe ở đâu có thông tin, dù chỉ là một manh mối rất nhỏ, gia đình đều cố gắng thu xếp để đi xác minh. Nhưng điều kiện kinh tế eo hẹp nên chúng tôi không thể theo đuổi các chuyến đi dài ngày hay tìm kiếm ở nhiều nơi. Có những lần được các cơ quan, đồng đội cũ hỗ trợ kết nối, gia đình vào tận Quân khu 5 để tìm hiểu nhưng rồi vẫn trở về với hy vọng còn dang dở", anh Thành kể.

Hành trình ấy ngày càng trở nên nặng trĩu khi những người đau đáu mong ngày đón liệt sĩ trở về lần lượt rời xa cõi đời. Bà nội mất mà chưa kịp thực hiện tâm nguyện tìm được hài cốt chồng. Giờ đây, trong gia đình chỉ còn bà Nguyễn Thị Mạnh tiếp tục gìn giữ những kỷ vật ít ỏi của cha và nối tiếp hành trình tìm kiếm.

Người thân thắp hương cho liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc. Ảnh: N.Hường.

Bà Bùi Thị Kim Dung, Trưởng Phòng Văn hóa xã Bản Nguyên, cho biết sau khi người mẹ của bà Nguyễn Thị Mạnh qua đời, địa phương đã hoàn tất các thủ tục để chuyển chế độ trợ cấp thờ cúng liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc sang người thờ cúng mới theo quy định.

Theo bà Dung, gia đình liệt sĩ hiện có hoàn cảnh khó khăn. Trước nguyện vọng của gia đình trong việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhạc, UBND xã hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện các thủ tục thuộc thẩm quyền, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng để xem xét, giải quyết theo quy định.

Bà Dung cho biết thêm hiện trên địa bàn xã Bản Nguyên còn hơn 300 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt. Đây đều là những trường hợp cần tiếp tục được rà soát, xác minh, thu thập thông tin và phối hợp với các cơ quan chức năng nhằm phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt trong thời gian tới.