7 dấu hiệu cảnh báo bạn đang tự ngược đãi bản thân, dấu hiệu thứ 5 rất nhiều người mắc phải

Không ít người vô tình khiến bản thân chịu nhiều thiệt thòi khi luôn ưu tiên người khác, trong khi liên tục xem nhẹ nhu cầu và giá trị của chính mình.

Nếu bạn thường cho rằng mình chỉ là người sống tốt, thích giúp đỡ mọi người hoặc luôn sẵn sàng hy sinh, hãy thử nhìn lại động cơ phía sau những hành động ấy. Liệu đó có thực sự là sự tự nguyện hay xuất phát từ xu hướng luôn đặt bản thân vào vị trí chịu phần bất lợi?

Theo bác sĩ tâm thần Judith Joseph đã diễn giải lại các tiêu chí về khuynh hướng tự ngược đãi bản thân từng được đề cập trong DSM-III bằng ngôn ngữ gần gũi hơn. Theo bà, nếu bạn nhận thấy mình có nhiều biểu hiện dưới đây, rất có thể bạn đang âm thầm đối xử khắt khe với chính mình.

7 dấu hiệu cho thấy bạn đang tự làm tổn thương bản thân

1. Chỉ cảm thấy bản thân có giá trị khi giúp đỡ người khác

Bạn luôn nghĩ mình chỉ thực sự có ích khi làm điều gì đó cho người khác. Dù không ai yêu cầu, bạn vẫn chủ động dành thời gian, công sức hoặc tiền bạc để hỗ trợ với mong muốn được công nhận hoặc yêu quý. Điều này có thể biểu hiện qua việc thức khuya hoàn thành sản phẩm cho con để gây ấn tượng với phụ huynh khác, hay sẵn sàng xếp hàng nhiều giờ mua vé cho người mới quen chỉ để nhận được sự chấp nhận.

2. Luôn ngại nói lời từ chối

Bạn gần như không thể từ chối khi người khác nhờ vả, ngay cả khi điều đó khiến bản thân mệt mỏi hoặc gặp nhiều bất tiện. Bạn dễ nhận thêm việc từ đồng nghiệp, thường xuyên tăng ca theo yêu cầu của cấp trên, đồng ý giúp người khác dù ảnh hưởng đến kế hoạch cá nhân hoặc luôn là người đứng ra thanh toán trong các buổi gặp gỡ.

3. Thường xuyên rơi vào những mối quan hệ khiến mình chịu thiệt

Bạn nhiều lần lựa chọn hoặc duy trì những mối quan hệ dễ mang đến thất vọng và tổn thương. Đó có thể là yêu người đã có gia đình, chấp nhận môi trường độc hại, không thiết lập ranh giới với người thân quá kiểm soát hoặc luôn bị cuốn hút bởi những người mà bạn tin mình phải "cứu" hoặc thay đổi.

Luôn đặt người khác lên trên bản thân có thể là dấu hiệu của khuynh hướng tự làm tổn thương chính mình. Ảnh minh họa

4. Luôn ưu tiên trách nhiệm hơn niềm vui cá nhân

Ngay cả khi có thời gian nghỉ ngơi, bạn vẫn cảm thấy phải làm việc hoặc hoàn thành nghĩa vụ trước. Bạn sẵn sàng bỏ qua các buổi gặp mặt, tiếp tục xử lý công việc trong kỳ nghỉ hoặc trở thành người dọn dẹp sau mỗi cuộc tụ họp khi mọi người đang tận hưởng khoảng thời gian thư giãn.

5. Khó tiếp nhận sự hỗ trợ từ người khác

Ngay cả khi có người chủ động giúp đỡ, bạn vẫn muốn tự mình xoay xở vì cho rằng mình không nên làm phiền bất kỳ ai. Bạn có thể dọn dẹp nhà cửa trước khi người giúp việc đến, từ chối người cùng chia sẻ công việc hoặc cố gắng tự mang những món đồ nặng dù xung quanh luôn có người sẵn sàng hỗ trợ.

6. Cảm thấy không thoải mái khi được đối xử tốt

Bạn thường bối rối khi nhận lời khen, khó chấp nhận sự ghi nhận hoặc luôn nghĩ mình không xứng đáng với những điều tích cực. Ngay cả khi đạt thành tích cao, bạn vẫn có xu hướng hạ thấp công sức của bản thân hoặc từ chối những quyền lợi dành riêng cho mình.

7. Không biết tận hưởng thành quả của chính mình

Khi đạt được thành công, thay vì vui mừng, bạn lại chọn cách im lặng hoặc né tránh sự chú ý. Nhiều người giấu việc được thăng chức, không muốn chia sẻ tin vui hoặc lo lắng khi phải xuất hiện trước đám đông để nhận phần thưởng vì luôn cảm thấy mình chưa đủ xứng đáng.

Bác sĩ Judith Joseph cũng chia sẻ trải nghiệm cá nhân trong quá trình trị liệu tâm lý. Chuyên gia điều trị từng chỉ ra rằng việc bà thường xuyên đến muộn không đơn thuần chỉ gây bất lợi cho bản thân mà còn làm xáo trộn lịch hẹn của nhiều bệnh nhân khác.

Sau khi nhìn nhận lại, bà nhận ra thói quen này xuất phát từ cảm giác bản thân không xứng đáng dành thời gian để chăm sóc sức khỏe tinh thần. Khi thay đổi suy nghĩ và bắt đầu ưu tiên các buổi trị liệu, bà cũng dần cải thiện cách đối xử với chính mình.

Theo Judith Joseph, việc nhận diện sớm những biểu hiện của trầm cảm chức năng cao cũng như xu hướng tự ngược đãi bản thân là bước quan trọng để hiểu rõ cảm xúc và hành vi của mình. Khi nhận ra mình luôn hy sinh quá mức hoặc liên tục hạ thấp giá trị bản thân, mỗi người sẽ có cơ hội điều chỉnh, xây dựng cuộc sống cân bằng và biết trân trọng chính mình hơn.