7 tỉnh, thành liên minh xóa 'thẻ vàng' hải sản

Khi "thẻ vàng" IUU không còn là câu chuyện riêng của ngành thủy sản

Trong nỗ lực cao điểm nhằm tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban Châu Âu (EC), lực lượng công an 7 tỉnh, thành phố phía Nam vừa qua đã có buổi hội nghị sơ kết quan trọng tại Đà Lạt. Đây không chỉ là cuộc họp báo cáo số liệu, mà là minh chứng cho một chiến lược hiệp đồng tác chiến xuyên biên giới, quyết tâm làm sạch ngành thủy sản và bảo vệ uy tín quốc gia trên trường quốc tế.

Toàn cảnh Hội nghị - Ảnh: Lao Động

Kể từ khi Ủy ban Châu Âu (EC) áp đặt cảnh báo "thẻ vàng" đối với hải sản xuất khẩu của Việt Nam vào tháng 10.2017, cuộc chiến chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) đã trở thành một "trận đánh" tổng lực. Không dừng lại ở việc quản lý ngư cụ hay mùa vụ, IUU đã lộ rõ những mắt xích tội phạm nguy hiểm: Tổ chức, môi giới cho người khác xuất, nhập cảnh trái phép để khai thác thủy sản.

Sáng 12.1, Công an các tỉnh: Lâm Đồng, Cà Mau, An Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp và TP.HCM đã hội quân để đánh giá lại kế hoạch phối hợp đấu tranh với loại tội phạm này.

Theo báo cáo tại hội nghị, từ tháng 5.2025 đến đầu năm 2026, khu vực 7 tỉnh, thành phía Nam đã phát hiện 14 vụ việc tàu cá xâm phạm vùng biển nước ngoài có dấu hiệu tổ chức đưa người xuất cảnh trái phép. Đây là con số đáng báo động, cho thấy sự liều lĩnh của các chủ tàu và các "đường dây" môi giới trước sức ép kinh tế. Các chiêu trò lách luật phổ biến:

Thứ nhất là ngắt hoặc gửi thiết bị giám sát hành trình (VMS). Đây là hành vi tinh vi nhất. Các tàu cá thường tháo thiết bị VMS rồi gửi sang một tàu khác đang hoạt động trong vùng biển Việt Nam, trong khi tàu chính lại "lẻn" sang vùng biển nước ngoài để đánh bắt. Công an TP.HCM đã xử lý 2 trường hợp điển hình về hành vi tàng trữ thiết bị VMS của tàu khác.

Thứ hai là mua bán tàu không sang tên. Việc quản lý đội tàu trở nên khó khăn khi các chủ tàu mua bán bằng giấy viết tay, không thực hiện thủ tục sang tên đổi chủ, khiến lực lượng chức năng khó truy cứu trách nhiệm khi có vi phạm.

Thứ ba là trục lợi từ chứng nhận nguồn gốc. Các đối tượng làm giả hồ sơ, hợp thức hóa nguồn gốc thủy sản đánh bắt bất hợp pháp thành thủy sản "sạch" để đưa vào các nhà máy chế biến xuất khẩu.

Công an tỉnh Cà Mau đã đưa ra ánh sáng vụ án với 3 bị cáo về tội tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép. Đây là đòn roi cảnh tỉnh mạnh mẽ cho những ai coi thường chủ quyền vùng biển quốc gia lân cận.

Công an tỉnh An Giang kịp thời xác minh thông tin 1 tàu cá với 5 thuyền viên đang bị lực lượng chức năng Thái Lan bắt giữ, từ đó lần ra các mắt xích môi giới tại địa phương.

"Bịt kín kẽ hở" - Từ thực thi pháp luật đến quản lý hành chính

Một điểm mới được đánh giá cao tại hội nghị là việc công an các địa phương không chỉ "bắt tận tay" trên biển mà còn "truy tận gốc" trong đất liền. Việc rà soát các khâu: Đăng ký, đăng kiểm, cấp phép hoạt động đã giúp phát hiện nhiều lỗ hổng trong quản lý nhà nước.

Thiếu tướng Trương Minh Đương, Giám đốc Công an tỉnh Lâm Đồng, nhấn mạnh: "Chúng ta không chỉ chống IUU trên biển. Chúng ta chống IUU ngay từ khâu cấp phép và quản lý nhân khẩu. Việc mua bán tàu cá chuyển vùng mà không sang tên là kẽ hở lớn nhất hiện nay cần phải bịt kín".

Tại sao ngư dân vẫn chấp nhận rủi ro bị bắt giữ, thậm chí là tù tội ở nước ngoài để khai thác trái phép? Câu trả lời nằm ở hai chữ: Sinh kế.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, ông Lê Trọng Yên, đã có ý kiến rất sâu sắc khi cho rằng: Công tác đấu tranh phải đi đôi với hỗ trợ. Công an các địa phương đã tham mưu cho chính quyền các cấp thực hiện hỗ trợ vốn, kỹ thuật để ngư dân bỏ các nghề khai thác hủy diệt (giã cào bay) sang các nghề bền vững hơn hoặc chuyển hẳn sang làm việc tại các khu công nghiệp, dịch vụ. Các chính sách hỗ trợ xăng dầu, bảo hiểm và an sinh xã hội cho gia đình ngư dân có hoàn cảnh khó khăn.

Công an 7 tỉnh phía Nam liên minh ngăn chặn khai thác hải sản trái phép, xử lý các vụ tổ chức, môi giới xuất nhập cảnh trái phép, bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Sự đồng thuận của xã hội chính là "tấm khiên" vững chắc nhất để ngăn chặn tội phạm môi giới. Khi người dân có đời sống ổn định và hiểu rõ pháp luật, các đối tượng môi giới sẽ không còn đất diễn.

Hội nghị không chỉ dừng lại ở sơ kết mà còn vạch ra lộ trình cho tương lai. Thiếu tướng Trương Minh Đương khẳng định mục tiêu cuối cùng là bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững và mở rộng thị trường quốc tế, đặc biệt là EU.

Thời gian tới sẽ thiết lập đường dây nóng giữa công an 7 tỉnh thành để chia sẻ dữ liệu về các tàu cá "vùng xám" (tàu chưa đăng ký hoặc có lịch sử vi phạm). Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, các vụ việc có dấu hiệu môi giới, tổ chức xuất cảnh trái phép sẽ được khởi tố vụ án hình sự để tạo sức răn đe.

Phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng các nước láng giềng (Thái Lan, Malaysia, Indonesia...) để kịp thời xử lý các trường hợp tàu cá Việt Nam xâm phạm vùng biển nước bạn, đồng thời bảo hộ công dân trong những trường hợp cần thiết.

Kết thúc hội nghị, Công an tỉnh Lâm Đồng đã thực hiện nghi thức bàn giao nhiệm vụ đăng cai kỳ hội nghị tiếp theo cho Công an TP.Cần Thơ. Điều này thể hiện sự nối tiếp, bền bỉ và trách nhiệm của lực lượng công an các tỉnh phía Nam trong nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và phát triển kinh tế biển.

Cuộc chiến chống khai thác IUU không phải là công việc ngày một ngày hai. Đó là hành trình khẳng định Việt Nam là một quốc gia có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế, tôn trọng luật pháp quốc tế và kiên quyết bảo vệ nguồn tài nguyên biển cho thế hệ mai sau. Với sự chỉ đạo sát sao của Bộ Công an và sự đồng lòng của các tỉnh thành, hy vọng về việc gỡ bỏ "thẻ vàng" trong năm 2026 đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Tuyết Nhung