73 tấn uranium tại Syria đã được đặt dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc

Ngoại trưởng Syria Asaad al-Shaibani vừa xác nhận rằng đất nước ông đã đặt 73 tấn uranium tự nhiên dưới sự giám sát và các biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Phát biểu qua liên kết video tại kỳ họp thứ 70 của Hội nghị Toàn thể IAEA ngày 14/9, ông Al-Shaibani khẳng định số vật liệu này sẽ được lưu giữ an toàn tại Syria, theo tin từ hãng thông tấn nhà nước SANA.

Vị quan chức Syria cho biết, vào ngày 9/9, Hội đồng Thống đốc IAEA đã nhất trí quyết định về việc khép lại hồ sơ liên quan đến vấn đề tuân thủ hạt nhân của Syria – vốn bị bỏ ngỏ từ năm 2011, và loại bỏ vĩnh viễn vấn đề này khỏi chương trình nghị sự.

Ông Al-Shaibani mô tả quyết định này là một bước ngoặt chấm dứt giai đoạn kéo dài 15 năm và mở ra một chương mới dựa trên sự minh bạch, hợp tác và tin cậy lẫn nhau.

Ông bày tỏ lòng cảm ơn tới Ai Cập, Jordan, Morocco và Ả Rập Xê Út vì đã bảo trợ và đệ trình nghị quyết, cũng như các quốc gia đã ủng hộ động thái này.

Ngoại trưởng Syria cho biết Damascus đã gửi thư chính thức tới IAEA vào ngày 17/7, thông báo về sự hiện diện của vật liệu hạt nhân tại một địa điểm chưa được khai báo trước đó.

Sau đó, vào ngày 29/7, Syria và cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc đã ký một biên bản ghi nhớ, trong đó vạch ra lộ trình sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình trong các lĩnh vực y tế, nông nghiệp, quản lý nguồn nước, nghiên cứu khoa học và sản xuất điện.

Syria và IAEA đã ký một biên bản ghi nhớ, trong đó vạch ra lộ trình sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình. Ảnh: Middle East Online

Ông Al-Shaibani cho biết Syria cũng đã mở cửa địa điểm Deir ez-Zor để IAEA tiếp cận. Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi đã đến thăm nơi này vào ngày 16/8 sau gần 2 thập kỷ bị đóng cửa.

Ông cho biết các chuyên gia của Syria và IAEA đã bắt đầu công việc loại bỏ tàn dư của lò phản ứng nằm bên dưới các lớp bê tông cốt thép. Ông cũng cho biết Damascus đã cung cấp thông tin thiết kế và các báo cáo kiểm kê vật liệu hạt nhân mà Hội đồng Thống đốc IAEA đã yêu cầu từ năm 2011.

Ông Al-Shaibani cho biết Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Syria đã giải quyết được trong vòng vài tuần những vấn đề tồn đọng suốt 15 năm qua, bất chấp nguồn lực hạn chế.

Ông cũng tái khẳng định lời kêu gọi của Syria về việc thực thi nghị quyết năm 1995 về việc thiết lập một khu vực Trung Đông không có vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác, đồng thời yêu cầu tất cả các cơ sở trong khu vực – không có ngoại lệ – phải chịu sự giám sát toàn diện của IAEA.

Ông cho biết Syria có kế hoạch sử dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình để khôi phục cơ sở hạ tầng y học hạt nhân phục vụ điều trị ung thư, ứng dụng công nghệ đồng vị trong nông nghiệp và quản lý nước ngầm, tăng cường giám sát bức xạ đối với thực phẩm, cũng như hỗ trợ nghiên cứu khoa học và sản xuất năng lượng.

"Syria mong muốn khai thác năng lượng hạt nhân để chữa bệnh, cung cấp nguồn lương thực và thắp sáng cuộc sống", ông Al-Shaibani nói, đồng thời khẳng định chương trình này sẽ hoạt động dưới sự giám sát quốc tế và các biện pháp bảo đảm an toàn nghiêm ngặt.

Minh Đức (Theo Anadolu, Arab News)