8 triệu người Việt mắc đái tháo đường, chi phí điều trị chủ yếu 'đổ' vào biến chứng

Thông tin được PGS.TS.BS Phan Hướng Dương – Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương chia sẻ tại Hội thảo Dược lâm sàng lần thứ IV với chủ đề "Dược lâm sàng trong các bệnh nội tiết chuyển hóa – Tối ưu chi phí và hiệu quả điều trị" do Bệnh viện Đa khoa Hà Đông tổ chức ngày 15/4.

Nhiều ca chưa được chẩn đoán

Theo PGS.TS Phan Hướng Dương, đái tháo đường hiện là một trong những bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất, với tốc độ gia tăng đáng báo động. Tại Việt Nam, có khoảng 8 triệu người mắc đái tháo đường, nhưng tới 62,6% trường hợp chưa được chẩn đoán, đồng nghĩa với việc nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng.

Đáng chú ý, đái tháo đường đã trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 trong các bệnh lý không lây nhiễm.

Thực tế tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho thấy áp lực điều trị là rất lớn. Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận gần 2.000 lượt bệnh nhân, trong đó đa số là người mắc đái tháo đường. Nhiều trường hợp được chuyển từ tuyến dưới lên trong tình trạng đã xuất hiện biến chứng nặng (như thận, tim mạch, tăng huyết áp, tổn thương mắt, biến chứng bàn chân…) kéo theo chi phí điều trị tăng cao và kéo dài.

PGS.TS.BS Phan Hướng Dương – Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương chia sẻ tại hội thảo.

Không chỉ dừng lại ở số lượng, tỷ lệ biến chứng của bệnh lên tới khoảng 54%, trong đó biến chứng tim mạch và thận chiếm tỷ trọng lớn – cũng là nguyên nhân chính làm gia tăng chi phí điều trị.

Một vấn đề đáng lo ngại được PGS.TS Phan Hướng Dương chỉ ra là chi phí điều trị đái tháo đường không nằm chủ yếu ở kiểm soát đường huyết ban đầu, mà tập trung vào xử lý biến chứng.

Cụ thể, tổng chi phí trực tiếp y tế cho đái tháo đường tại Việt Nam ước tính khoảng 435 triệu USD, trong đó gần 70% dành cho điều trị biến chứng của đái tháo đường týp 2.

Đáng nói, các biến chứng tim mạch có thể đã xuất hiện trước khi bệnh được chẩn đoán, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn ngay từ giai đoạn đầu. "Đây chính là lý do khiến chi phí điều trị bệnh nội tiết chuyển hóa ngày càng tăng, đồng thời làm giảm chất lượng sống và tuổi thọ của người bệnh", chuyên gia nhấn mạnh.

Hướng dẫn điều trị thay đổi: Không chỉ kiểm soát đường huyết mà cần giảm biến cố

Trong bối cảnh các hướng dẫn điều trị liên tục được cập nhật, cách tiếp cận điều trị đái tháo đường cũng đã có sự thay đổi căn bản. Theo khuyến cáo mới, mục tiêu điều trị không chỉ dừng ở kiểm soát đường huyết mà còn phải giảm nguy cơ biến cố tim mạch và thận – hai nguyên nhân chính gây tử vong và chi phí cao.

Theo khuyến cáo mới, mục tiêu điều trị không chỉ dừng ở kiểm soát đường huyết mà còn phải giảm nguy cơ biến cố tim mạch và thận.

Các hướng dẫn hiện nay nhấn mạnh "tứ trụ" trong điều trị gồm:

Kiểm soát đường huyết
Kiểm soát huyết áp
Kiểm soát rối loạn lipid máu
Sử dụng các thuốc có lợi ích trên tim mạch – thận

Đồng thời, việc phân tầng nguy cơ bệnh nhân ngay từ đầu để lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp cũng được coi là yếu tố then chốt giúp tối ưu hiệu quả và chi phí.

Một điểm đáng chú ý trong các cập nhật gần đây là vai trò của các thuốc có lợi ích đa cơ quan, đặc biệt trong nhóm bệnh nhân nguy cơ cao. Theo PGS.TS Phan Hướng Dương, các nghiên cứu cho thấy một số liệu pháp mới có thể:

Giảm nguy cơ biến cố tim mạch và suy tim
Làm chậm tiến triển bệnh thận mạn
Kéo dài thời gian chưa phải lọc máu, thậm chí trì hoãn tới hàng chục năm nếu can thiệp sớm

Thực tế này cho thấy, đầu tư điều trị đúng ngay từ giai đoạn sớm không chỉ cải thiện tiên lượng mà còn giúp giảm đáng kể chi phí trong dài hạn. "Chi phí điều trị không nên chỉ nhìn ở ngắn hạn, mà cần đánh giá trên toàn bộ vòng đời bệnh, đặc biệt là chi phí biến chứng", ông nhấn mạnh.

PGS.TS Phan Hướng Dương cho rằng hệ thống y tế đang đứng trước một thách thức kép: vừa phải nâng cao chất lượng điều trị, vừa phải kiểm soát chi phí trong bối cảnh nguồn lực có hạn. Trong đó, dược lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn thuốc hợp lý, cá thể hóa điều trị và tối ưu hóa chi phí.

"Muốn giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí, cần thay đổi cách tiếp cận: từ điều trị muộn sang phát hiện sớm, từ kiểm soát đơn thuần sang quản lý toàn diện nguy cơ", PGS.TS Phan Hướng Dương khuyến nghị.