AI bùng nổ khiến smartphone giá rẻ dần biến mất

Giá smartphone đang tăng trong bối cảnh ngành công nghiệp AI cạnh tranh ngày càng mạnh để giành nguồn cung chip nhớ. Theo Counterpoint, giá các mẫu smartphone hiện có trên thị trường toàn cầu đã tăng khoảng 15% trong năm 2026, trong khi các mẫu mới ra mắt có giá cao hơn khoảng 25% so với năm trước.

ƯU TIÊN SẢN PHẨM CAO CẤP, MANG LẠI BIÊN LỢI NHUẬN TỐT HƠN

Xu hướng này đang tác động mạnh nhất tới phân khúc smartphone giá rẻ, vốn là lựa chọn chủ yếu của người dùng tại các thị trường mới nổi. Các hãng điện thoại Trung Quốc như Xiaomi, Oppo, Vivo và Huawei, vốn xây dựng thị phần nhờ những thiết bị giá phải chăng, đang thu hẹp các dự án ở phân khúc thấp.

Ivan Lam, chuyên gia phân tích cấp cao tại Counterpoint, cho biết các nhà sản xuất smartphone Trung Quốc đã “cắt giảm mạnh” các dự án điện thoại giá thấp trong năm nay khi chi phí chip nhớ tăng. Thay vào đó, doanh nghiệp ưu tiên những sản phẩm cao cấp hơn, có khả năng mang lại biên lợi nhuận tốt hơn.

Mức tăng giá cũng có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực. Giá smartphone tăng khoảng 21% tại Ấn Độ, 19% tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và 18% tại Trung Đông và châu Phi. Trong khi đó, mức tăng tại Mỹ chỉ khoảng 5%.

Không chỉ ảnh hưởng tới người dùng muốn mua điện thoại giá rẻ, xu hướng này còn có thể tác động tới khả năng tiếp cận Internet của hàng trăm triệu người chưa sở hữu smartphone.

Theo GSMA, gần 800 triệu người dự kiến sẽ sử dụng Internet di động lần đầu vào năm 2030. Tuy nhiên, tổ chức này lo ngại giá smartphone tăng có thể ảnh hưởng tới mục tiêu trên và làm sâu sắc hơn khoảng cách số.

Claire Sibthorpe, người đứng đầu bộ phận hòa nhập số tại GSMA Foundation, nhận định sự phát triển của AI đang đồng thời tạo ra những khoảng cách mới về khả năng tiếp cận công nghệ.

“Chúng ta đang sống trong một thế giới ngày càng số hóa, trong khi sự phát triển của các công nghệ như AI đang tạo ra những khoảng cách và bất bình đẳng số lớn hơn”, bà nói. Theo bà, nhiều bên đang sử dụng AI để cung cấp các dịch vụ thiết yếu, nhưng người dùng sẽ khó hưởng lợi nếu không có điện thoại kết nối Internet và khả năng truy cập mạng.

SMARTPHONE DƯỚI 150 USD NGÀY CÀNG THU HẸP

Phân khúc smartphone dưới 150 USD đang chịu tác động rõ rệt nhất. Theo IDC, năm 2025, hơn một phần tư số smartphone được xuất xưởng trên toàn cầu có giá dưới 150 USD. Tuy nhiên, phân khúc này đang nhanh chóng thu hẹp khi chi phí linh kiện tăng.

Các hãng smartphone Trung Quốc từng cạnh tranh mạnh bằng cách đưa nhiều tính năng cao cấp xuống những mẫu máy giá thấp. Nhưng khi chi phí sản xuất tăng, mô hình này trở nên khó duy trì.

“Các công ty Trung Quốc sẽ muốn giảm đầu tư vào những sản phẩm dưới 150 USD hoặc 200 USD, đồng thời dành nhiều nguồn lực hơn cho điện thoại có biên lợi nhuận cao, thương hiệu, trải nghiệm người dùng và AI”, Ivan Lam nói.

Tại Ấn Độ, Xiaomi đã tăng giá mẫu Redmi 15C phiên bản 128 GB từ 12.499 rupee, tương đương khoảng 140 USD, khi ra mắt vào tháng 12/2025 lên 16.999 rupee, khoảng 190 USD, vào tháng 6/2026, tương đương mức tăng 36%.

Tại Đông Nam Á, lượng smartphone dưới 100 USD của Oppo giảm tới 96%, trong khi Vivo đã đưa mẫu điện thoại giá rẻ chủ lực vượt mốc 100 USD tại phần lớn các thị trường, theo Omdia.

Tại châu Phi, nơi 81% smartphone xuất xưởng trong năm 2025 có giá dưới 200 USD, lượng điện thoại dưới 100 USD xuất xưởng trong quý 2/2026 giảm 34% so với cùng kỳ năm trước.

Theo Lam, ngưỡng giá từng được xem là smartphone giá rẻ có thể tiếp tục dịch chuyển lên cao hơn.

“Những mẫu trước đây có giá dưới 150 USD có thể sẽ trở thành dưới 250 USD, hoặc thậm chí 300 USD”, ông nói, đồng thời cho rằng chi phí khó quay trở lại mức trước năm 2025.

Điều này đồng nghĩa với việc người tiêu dùng tại các thị trường nhạy cảm về giá sẽ phải lựa chọn giữa việc trì hoãn nâng cấp, mua thiết bị cũ hoặc chấp nhận mức giá cao hơn.

ĐẰNG SAU BIẾN ĐỘNG GIÁ SMARTPHONE

Nguyên nhân quan trọng đằng sau biến động giá smartphone là tình trạng thiếu chip nhớ, khi nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI tăng mạnh.

Ramon Llamas, Giám đốc nghiên cứu mảng thiết bị di động tại IDC, cho rằng tình trạng thiếu chip nhớ sẽ chưa sớm được giải quyết.

“Có ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn và vào cuối năm 2025, cả ba đã chuyển phần lớn nguồn cung sang các trung tâm AI thay vì điện tử tiêu dùng”, ông nói. Theo Llamas, điều này khiến nhiều doanh nghiệp phải tìm kiếm nguồn hàng trong bối cảnh khan hiếm, qua đó đẩy giá chip nhớ lên và cuối cùng được phản ánh vào giá bán sản phẩm.

Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology hiện chiếm hơn 90% thị trường chip nhớ toàn cầu. Các nhà sản xuất này cũng đang tăng cường hợp tác với những công ty AI lớn của Mỹ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ trung tâm dữ liệu.

Quy mô đầu tư vào hạ tầng AI đang cho thấy sức ép đối với nguồn cung linh kiện. S&P Global dự báo chi tiêu vốn của các tập đoàn công nghệ Mỹ như Alphabet, Amazon, Microsoft, Meta, Oracle và SpaceX sẽ vượt 1.300 tỷ USD vào năm 2027, tăng mạnh so với mức dự kiến 870 tỷ USD năm 2026 và 470 tỷ USD năm 2025.

Trong khi đó, smartphone dưới 100 USD đang chứng kiến mức sụt giảm mạnh về sản lượng. IDC cho biết khoảng 173 triệu thiết bị trong phân khúc này được xuất xưởng trên toàn cầu trong năm 2025. Sang quý 2/2026, lượng smartphone dưới 100 USD xuất xưởng đã giảm gần 60% so với cùng kỳ.

Vấn đề vì vậy không chỉ nằm ở việc smartphone trở nên đắt hơn, mà còn ở khả năng những lựa chọn rẻ nhất đang dần biến mất khỏi thị trường.

Theo GSMA, giá smartphone vẫn là một trong những rào cản lớn nhất đối với nhóm thu nhập thấp khi tiếp cận Internet. Với 20% dân số có thu nhập thấp nhất, một thiết bị smartphone phổ thông có giá tương đương 44% thu nhập hàng tháng. Tại khu vực châu Phi cận Sahara, tỷ lệ này lên tới 76%.

Claire Sibthorpe cho rằng khi smartphone vẫn tồn tại trên thị trường nhưng vượt quá khả năng chi trả, người dùng thu nhập thấp sẽ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn để duy trì kết nối.

Họ có thể trì hoãn việc nâng cấp, vay hoặc dùng chung thiết bị, tiếp tục sử dụng điện thoại phổ thông cũ hoặc phải ngắt kết nối khi thiết bị hỏng hay bị mất mà không đủ khả năng mua máy mới.