AI chưa thể thay thế chuyên gia tài chính

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng ngày càng nhiều trong lĩnh vực tài chính, từ phân tích dữ liệu, tự động hóa quy trình đến hỗ trợ khách hàng và tư vấn đầu tư. Tuy nhiên, những công việc đòi hỏi đánh giá chuyên môn, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn cần vai trò của con người.

Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI.

Theo ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc Trung tâm Phân tích & Tư vấn đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, tại các tổ chức tài chính, ban lãnh đạo đã nắm bắt được xu thế ứng dụng AI và tự động hóa quy trình. Vấn đề hiện nay đang đặt ra nhiều hơn ở cấp quản lý trung gian trong quá trình triển khai. Việc ứng dụng AI trong tài chính là vấn đề phức tạp bởi không thể đơn giản đưa mọi dữ liệu lên các nền tảng AI. Việc ưu tiên sử dụng dữ liệu ở quy mô nhỏ để đảm bảo an toàn thông tin là một hướng đi phù hợp.

Tại SSI, ứng dụng AI được phân tách theo hai nhóm khách hàng. Với khách hàng cá nhân, dữ liệu được sử dụng nhiều hơn. Trên ứng dụng của SSI đã bắt đầu triển khai trợ lý AI để hỗ trợ giải quyết một số thắc mắc của nhà đầu tư. Với khách hàng tổ chức, nhiều quy trình có thể áp dụng AI để tự động hóa nhằm nâng cao hiệu suất. Tuy nhiên, AI chỉ giúp thay đổi phương thức làm việc, còn trách nhiệm cuối cùng vẫn phải thuộc về con người. 

“Con người phải là chủ thể đưa ra các quyết định đánh giá, không thể phó mặc hoàn toàn cho công nghệ”, ông Phạm Lưu Hưng cho biết.

Theo ông Phạm Lưu Hưng, việc đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm vẫn là bài toán của con người, đồng thời cũng là vấn đề khiến bộ phận Research gặp khó khăn khi triển khai AI vào thực tế. SSI hiện đi theo mô hình triển khai ở quy mô nhỏ, tập trung xây dựng quy trình tự động hóa từng phần và sử dụng các cơ sở dữ liệu nội bộ để đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn thông tin.

Ông Trần Ngọc Báu, Tổng Giám đốc Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, cho rằng AI đang được tiếp cận chủ yếu ở tầng ứng dụng, thông qua các giao diện như chatbot, API hay AI agent, trong khi phía sau là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Xét về bản chất, AI có nhiệm vụ tổng hợp và diễn giải thông tin. Chính vì vậy, ở những lĩnh vực đòi hỏi độ chính xác cao như tài chính, pháp lý hay y tế, AI lại trở thành một công nghệ khó áp dụng. AI có thể thay thế một phần công việc lập trình hoặc sáng tạo nội dung, nhưng đến nay vẫn chưa thể thay thế các chuyên gia phân tích hoặc tư vấn cấp cao. Nguyên nhân nằm ở yêu cầu cốt lõi của ngành tài chính là độ chính xác, trong khi AI vẫn tồn tại vấn đề “ảo giác”.

Theo ông Trần Ngọc Báu, để AI hoạt động hiệu quả hơn trong lĩnh vực tài chính, trước hết cần cho AI khả năng truy vấn dữ liệu. Tuy nhiên, khi phải xử lý khối lượng dữ liệu quá lớn, AI tiếp tục gặp khó khăn. Chẳng hạn, nếu yêu cầu AI tìm ra 5 cổ phiếu có tổng tài sản trên 1.000 tỷ đồng, P/E từ 5-10 lần và có tiềm năng tăng trưởng 30% trong hai năm tới, AI rất dễ bị rối trong khối dữ liệu đó. Do vậy, dữ liệu cần được chuẩn hóa và phân tích đủ sâu. Ngoài dữ liệu, AI còn cần tri thức. Vai trò của các chuyên gia phân tích và chuyên gia nghiệp vụ trong quá trình phát triển AI vì thế ngày càng được coi trọng.

Ông Trần Ngọc Báu, Tổng Giám đốc Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup.

Trong khi đó, ông Vũ Hữu Điền, Chủ tịch Điều hành Công ty cổ phần Chứng khoán HD (HD Securities), Chủ tịch Fintech AI, cho rằng AI có thể phân tích dữ liệu, tự động hóa quy trình và đưa ra các báo cáo đầu tư chuẩn xác hơn con người trong một số trường hợp.

AI cũng có khả năng đưa ra khuyến nghị cho nhà đầu tư ở mức độ tương đối tốt. Tuy nhiên, theo ông Điền, công nghệ này vẫn gặp khó khăn trong việc đưa ra các dự báo vĩ mô hoặc dự báo những sự kiện bất ngờ như thuế quan hay chiến tranh, những yếu tố ảnh hưởng lớn đến thị trường chứng khoán.

Ông Vũ Hữu Điền cho rằng AI có thể được ứng dụng ngày càng nhiều trong tư vấn đầu tư, đặc biệt là khả năng cá nhân hóa sản phẩm, hiểu khẩu vị rủi ro và xây dựng danh mục phù hợp. Các bot tự động giao dịch hay ứng dụng quản lý tài sản cũng sẽ trở nên phổ biến.

Theo ông Trần Ngọc Báu, AI không thay thế con người ở khả năng tư duy chuyên môn mà chủ yếu giúp xử lý công việc nhanh hơn. Điểm khác biệt lớn nhất của AI là tốc độ.

Như vậy, AI đang đảm nhận ngày càng nhiều công việc liên quan đến xử lý dữ liệu, tự động hóa và hỗ trợ phân tích trong lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên, với những công việc đòi hỏi chuyên môn, đánh giá và trách nhiệm, vai trò của con người vẫn được đặt ở vị trí trung tâm.