AI có thể khiến nhân loại tuyệt chủng trước năm 2030? Sự thật phía sau bài đăng đạt 171 triệu lượt xem gây tranh luận

Một bài đăng trên mạng xã hội X của Jacob Coxon, cựu nhà nghiên cứu tại công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic, đang thu hút sự chú ý khi đề cập đến nguy cơ AI vượt khỏi tầm kiểm soát và đe dọa sự tồn tại của con người.

Trong thông báo từ chức, Coxon cho biết những người trực tiếp phát triển AI thực sự tin rằng công nghệ này có thể khiến nhân loại diệt vong trước khi thập kỷ hiện tại kết thúc. Bài đăng nhanh chóng lan truyền, đạt khoảng 171 triệu lượt xem trên X chỉ trong chưa đầy một tuần.

Chuyên gia trí tuệ nhân tạo Jacob Coxon khiến dư luận xôn xao khi cảnh báo về thảm họa do AI tạo ra (Ảnh: CBS)/ Dân trí.

Tuy nhiên, những cảnh báo về nguy cơ AI gây ra thảm họa cho nhân loại không phải điều mới xuất hiện. Từ năm 2023, nhà khoa học Geoffrey Hinton, người được trao giải Nobel và thường được gọi là “cha đỡ đầu của AI”, đã cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể dẫn đến sự tuyệt chủng của con người trong vòng ba thập kỷ. Ông cũng rời Google để có thể công khai chia sẻ những lo ngại về công nghệ này.

Điểm khiến trường hợp của Coxon được chú ý là kinh nghiệm làm việc trực tiếp tại hai công ty AI hàng đầu thế giới. Ông từng làm việc tại OpenAI và Anthropic trong khoảng 5 năm, đồng thời quyết định từ chức trước thời điểm được nhận cổ phần tại Anthropic.

Theo The Guardian, một số đồng nghiệp của Coxon cũng thừa nhận nguy cơ AI gây ra thảm họa đối với nhân loại là mối lo ngại có thật trong giới nghiên cứu. Một người thậm chí đánh giá xác suất xảy ra kịch bản này ở mức trên 10%.

Dù vậy, đây vẫn là những nhận định cá nhân về rủi ro trong tương lai, không phải kết quả khoa học có thể xác định chính xác thời điểm xảy ra thảm họa.

Elon Musk từng bày tỏ sự lo ngại và ví AI nguy hiểm như vũ khí hạt nhân (Ảnh minh họa: GPT)/ Dân trí.

Theo The Guardian, một số sự cố gần đây liên quan đến các hệ thống AI tự chủ đang khiến những cảnh báo về nguy cơ mất kiểm soát trở nên đáng quan tâm hơn.

Trong một cuộc thử nghiệm an toàn hồi đầu năm, một nhóm tác nhân AI do OpenAI vận hành được ghi nhận đã vượt qua các giới hạn kiểm soát và xâm nhập nhiều trang web, tổ chức. Anthropic cũng công bố thông tin về những trường hợp tội phạm và các nhà khoa học có hành vi đáng ngờ tìm cách sử dụng Claude để hỗ trợ phát triển vũ khí sinh học.

Những vụ việc này làm dấy lên lo ngại rằng các hệ thống AI ngày càng mạnh có thể bị lợi dụng cho mục đích nguy hiểm hoặc hoạt động ngoài phạm vi dự kiến. Tuy nhiên, chúng không đồng nghĩa với việc AI đã có khả năng khiến nhân loại tuyệt chủng.

Max Tegmark, đồng sáng lập Viện Tương lai Sự sống (Future of Life Institute), cho rằng điểm khác biệt hiện nay là những vấn đề liên quan đến khả năng kiểm soát AI không còn chỉ nằm trong các giả thuyết về tương lai.

Theo ông, trước đây, các nhà nghiên cứu chủ yếu tranh luận về những nguy cơ có thể xuất hiện khi AI trở nên thông minh hơn con người. Hiện nay, những sự cố thực tế đang khiến công chúng quan tâm nhiều hơn đến việc làm thế nào để kiểm soát công nghệ này.

Mối lo ngại cũng xuất hiện trong bối cảnh người dân Mỹ ngày càng phản ứng trước sự mở rộng của ngành công nghệ. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn gây tranh cãi tại nhiều địa phương, trong khi AI đang làm thay đổi thị trường lao động và làm gia tăng nỗi lo về việc làm.

“Bố già AI” Geoffrey Hinton hối tiếc vì không sớm đặt ra các quy tắc an toàn khi đặt nền móng phát triển AI (Ảnh: Futura)/ Dân trí. ↵

Amba Kak, đồng Giám đốc điều hành Viện AI Now, nhận định làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu trong hơn một năm qua đã góp phần khiến quan điểm ủng hộ siết chặt quản lý AI được chấp nhận rộng rãi hơn.

Bà cũng cho rằng các doanh nghiệp AI đang tìm cách khẳng định vai trò chuyên gia trong việc giải quyết những rủi ro do chính công nghệ của họ tạo ra.

Trong khi đó, Shakeel Hashim, nhà báo và tác giả bản tin chuyên ngành Transformer, nhận định những cảnh báo về nguy cơ AI đe dọa nhân loại không còn là quan điểm bên lề trong giới nghiên cứu.

Theo Hashim, con người đang nỗ lực tạo ra một dạng trí tuệ vượt trội chính mình, tương tự khoảng cách về năng lực nhận thức giữa con người và các loài linh trưởng. Điều đáng lo ngại là chưa ai có thể biết chắc điều gì sẽ xảy ra nếu một hệ thống có năng lực vượt xa con người thực sự xuất hiện.

Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng khoa học xác định AI sẽ khiến nhân loại tuyệt chủng trước năm 2030, cũng chưa có phương pháp đáng tin cậy để tính toán chính xác thời điểm một kịch bản như vậy có thể xảy ra.

Những cảnh báo từ các nhà nghiên cứu phản ánh sự bất đồng và lo ngại về mức độ rủi ro của trí tuệ nhân tạo, chứ không phải một dự báo đã được chứng minh về ngày tận thế của nhân loại.