Sông băng Thụy Sĩ mất hơn 5% lượng băng chỉ trong một năm

Tháng 9 thường là thời điểm những vùng núi cao ở dãy Alps vẫn còn tuyết phủ. Thế nhưng năm nay, nhiều khu vực ở Thụy Sĩ đã để lộ những bề mặt băng trơ trọi, ngay cả ở độ cao 3.500 m. Lớp tuyết vốn giúp bảo vệ sông băng khỏi ánh nắng mùa hè gần như biến mất, khiến băng bên dưới tiếp tục tan nhanh.

Theo số liệu của Mạng lưới Giám sát Sông băng Thụy Sĩ (GLAMOS), các sông băng trên toàn quốc đã mất hơn 5% tổng thể tích băng trong năm 2026. Đây là một trong những năm băng tan nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận, dù chưa vượt mức kỷ lục của năm 2022.

Những hang băng màu xanh bên dưới sông băng Great Aletsch ở bang Valais, nơi lượng lớn nước tan chảy chảy qua. Ảnh: M. Huss. băng chỉ trong một năm

Tại nhiều sông băng, độ dày lớp băng giảm trung bình khoảng 2,5- 4 m chỉ sau một mùa. Ở một số phần cuối của sông băng, lượng băng mất đi lên tới 10 m. Các sông băng lớn như Rhône, Aletsch và Clariden đều ghi nhận mức tan chảy cao nhất từ trước đến nay.

Tính trong 5 năm gần đây, Thụy Sĩ đã mất gần 20% lượng băng từng còn lại trên các sông băng.

Nguyên nhân của tình trạng này bắt đầu từ mùa đông 2025-2026. Đây là một trong 10 mùa đông ít tuyết nhất tại Thụy Sĩ kể từ khi có số liệu quan trắc. Lượng tuyết tích tụ quá ít khiến các sông băng bước vào mùa hè mà không có đủ lớp phủ bảo vệ.

Thông thường, tuyết mới có màu sáng và phản xạ phần lớn ánh sáng mặt trời. Khi tuyết tan hết, lớp băng cũ sẫm màu hơn lộ ra, hấp thụ nhiều nhiệt hơn và tiếp tục tan nhanh. Vì vậy, một mùa đông ít tuyết có thể khiến tình trạng mất băng trong mùa hè trở nên nghiêm trọng hơn.

Từ tháng 5 đến tháng 9, thời tiết nóng và khô kéo dài càng đẩy nhanh quá trình này. Trong suốt 76 ngày, các đợt nắng nóng mùa hè khiến độ cao của mức đóng băng vượt quá 4.000 m, tức ngay cả những khu vực núi rất cao cũng có nhiệt độ không khí trên 0°C.

Nhiệt độ cao kéo dài khiến băng tan ở cả những nơi vốn đủ lạnh để giữ tuyết qua mùa hè.

Các nhà nghiên cứu khảo sát sông băng Findel ở bang Valais. Băng quanh núi Matterhorn tiếp tục rút đi, để lộ thêm những vùng đất đá và hồ nước. Ảnh: M. Huss.

Những thay đổi này có thể thấy rõ tại sông băng Great Aletsch, một trong những sông băng nổi tiếng nhất dãy Alps. Các phép đo ở khu vực Konkordiaplatz cho thấy lượng băng mất đi trong giai đoạn 2022-2026 lớn hơn đáng kể so với mức trung bình được ghi nhận từ năm 1953 đến 1983.

Lượng băng tan lớn đã giải phóng khoảng 2.200 tỷ lít nước. Nguồn nước này tạm thời giúp bổ sung nước cho sông ngòi và hồ chứa trong những tháng mùa hè khô nóng. Tuy nhiên, đây không phải tín hiệu tích cực về lâu dài bởi khi băng mất đi nhanh hơn lượng tuyết có thể bổ sung, kho dự trữ này ngày càng cạn kiệt.

Điều đó có nghĩa những mùa hè nóng trong tương lai có thể không còn nhận được lượng nước bổ sung lớn như hiện nay. Sự suy giảm sông băng vì thế không chỉ làm thay đổi cảnh quan dãy Alps mà còn ảnh hưởng đến nguồn nước của các khu vực phụ thuộc vào nước băng tan.

Sông băng Claridenfirn ở bang Glarus không còn lớp tuyết phủ vào tháng 9/2026. Ảnh: M. Huss.

Sau hàng loạt mùa tan chảy nghiêm trọng, lượng băng còn lại tại Thụy Sĩ tiếp tục thu hẹp.