AI giúp bảo vệ thiên nhiên nhưng cũng gây thêm áp lực lên môi trường
AI đang hỗ trợ phát hiện cháy rừng, kiểm đếm động vật hoang dã và nghiên cứu khí hậu, nhưng việc vận hành công nghệ này lại tiêu tốn nhiều điện, nước và làm tăng phát thải khí nhà kính.
Các tổ chức bảo vệ môi trường trên thế giới đang ngày càng sử dụng AI để phục vụ công tác bảo tồn thiên nhiên. Công nghệ này giúp phân tích dữ liệu khí hậu, phát hiện nguy cơ cháy rừng và theo dõi các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng. Dù vậy, chính AI cũng làm gia tăng nhu cầu năng lượng, sử dụng nước và phát thải khí nhà kính.
Nghịch lý này đặt các tổ chức trước bài toán khó là tận dụng lợi ích của AI mà không làm trầm trọng thêm những vấn đề môi trường.
Công nghệ vệ tinh giúp theo dõi nguy cơ cháy rừng. Ảnh: NASA
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể tiêu thụ khoảng 945 terawatt giờ điện mỗi năm vào năm 2030, gấp đôi mức hiện nay và gần bằng tổng lượng điện Nhật Bản sử dụng trong một năm. Lượng khí thải phát sinh có thể tương đương hơn 300 triệu tấn CO2.
Nhu cầu nước cũng được dự báo tăng từ khoảng 560 tỷ lít năm 2023 lên 1.200 tỷ lít mỗi năm vào năm 2030.
Trước những lo ngại này, Thổ Nhĩ Kỳ, nước chủ nhà Hội nghị khí hậu COP31, dự kiến kêu gọi các chính phủ và doanh nghiệp ký cam kết về phát triển, ứng dụng AI bền vững. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cũng muốn các tập đoàn công nghệ công khai tác động môi trường từ những hệ thống AI của họ.
Dù tiêu tốn tài nguyên, nhiều tổ chức cho rằng những lợi ích AI mang lại cho công tác bảo tồn hiện lớn hơn những tác động tiêu cực về môi trường. Công nghệ này giúp thực hiện những công việc trước đây đòi hỏi nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Tại Kenya, tổ chức Save the Elephants sử dụng AI để cải thiện hoạt động khảo sát quần thể voi và các loài động vật hoang dã.
Giám đốc điều hành Frank Pope cho biết cuộc khảo sát trên không tại khu bảo tồn lớn nhất Kenya năm ngoái thu được khoảng 200.000 hình ảnh. Trước đây, 9 người phải mất 9 tháng để kiểm tra toàn bộ dữ liệu. Với AI, công việc tương tự hiện chỉ mất vài giờ.
Đáng chú ý, kết quả phân tích cho thấy các cuộc khảo sát trước đây đã bỏ sót khoảng 1/3 số voi, một nửa số ngựa vằn và hươu cao cổ, cùng 3/4 số linh dương sừng dài. Dữ liệu chính xác hơn giúp các tổ chức đánh giá đúng tình trạng động vật hoang dã và huy động nguồn tài chính cho hoạt động bảo tồn.
Tại Viện Jane Goodall, AI cũng giúp rút ngắn đáng kể thời gian số hóa hàng chục năm ghi chép về hành vi của tinh tinh tại Tanzania. Một dự án từng được dự kiến mất 13-15 năm nay có thể hoàn thành trong khoảng 2 năm nhờ công cụ quét, dịch và sắp xếp tài liệu tự động.
Dù có những quan điểm khác nhau, nhiều nhà bảo tồn cho rằng không thể bỏ qua AI nếu công nghệ này giúp họ sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.
