AI không thay thế ngành nghề, mà thay đổi yêu cầu đối với người lao động

P.V: Thưa PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, với tư cách là người đứng đầu một cơ sở đào tạo CNTT tại khu vực phía Bắc, ông đánh giá như thế nào về tác động của AI đối với nhu cầu tuyển dụng hiện nay? Nhà trường đã có những thay đổi gì trong chương trình đào tạo để sinh viên không bị tụt hậu trước xu thế mới?

PGS.TS Phùng Trung Nghĩa: Những năm gần đây, đặc biệt từ năm 2025 đến nay, sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng AI đã tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, từ nhu cầu nhân lực, cơ cấu việc làm đến phương thức đào tạo.

Theo quan điểm của tôi, AI không xóa bỏ hay làm biến mất bất kỳ ngành nghề nào. Điều AI tạo ra là sự thay đổi về nhu cầu tuyển dụng cũng như yêu cầu về kỹ năng, kiến thức đối với người lao động.

Đối với lĩnh vực CNTT, AI đang hỗ trợ rất hiệu quả cho các doanh nghiệp phần mềm trong việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao năng suất lao động. Điều này buộc người lao động phải thay đổi để thích ứng. Tuy nhiên, để xây dựng, vận hành và phát triển các hệ thống AI vẫn cần đội ngũ nhân lực CNTT chất lượng cao.

Bên cạnh đó, việc triển khai các chủ trương lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng đang tạo ra nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực CNTT. Vì vậy, không phải ngành CNTT mất đi cơ hội việc làm, mà chính yêu cầu đối với người làm CNTT đang thay đổi.

Những công việc mang tính lặp lại hoặc đơn giản đang được AI thực hiện ngày càng tốt hơn. Trong khi đó, các công việc đòi hỏi tư duy hệ thống, khả năng tích hợp, sáng tạo và giải quyết vấn đề vẫn cần vai trò của con người.

Chính vì vậy, Nhà trường đang điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tăng cường kiến thức nền tảng, tư duy hệ thống và năng lực ứng dụng công nghệ mới. Người học cũng cần thay đổi cách tiếp cận, học sâu hơn, hiểu bản chất vấn đề hơn để biến AI thành công cụ hỗ trợ cho mình, thay vì để AI thay thế mình.

P.V: Năm nay, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông có những ngành học hoặc định hướng đào tạo nào được tích hợp sâu yếu tố AI nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội và thu hút thí sinh?

PGS.TS Phùng Trung Nghĩa: Trong nhiều năm qua, Nhà trường luôn theo đuổi triết lý đào tạo gắn CNTT với các lĩnh vực kinh tế số và xã hội số. Bên cạnh các ngành đào tạo cốt lõi về CNTT, chúng tôi chú trọng phát triển các ngành liên ngành, kết hợp giữa công nghệ với những lĩnh vực có tiềm năng phát triển cao.

Trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, vai trò của các ngành liên ngành càng trở nên quan trọng. Bởi ở nhiều lĩnh vực chuyên sâu, AI có thể hỗ trợ con người nhưng không thể thay thế hoàn toàn những tri thức chuyên môn đặc thù.

Do đó, Nhà trường tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, giúp sinh viên vừa có kiến thức về công nghệ, AI, dữ liệu số, vừa được trang bị kiến thức chuyên môn ở các lĩnh vực khác.

Nhà trường cũng chủ động đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực như nghệ thuật số, truyền thông số, truyền thông đa phương tiện. Đặc biệt, năm nay, Trường mở thêm định hướng đào tạo liên quan đến thể thao số (E-Sports), một lĩnh vực đang phát triển nhanh và ghi nhận nhiều thành tích của Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

P.V: Trước kỳ tuyển sinh đại học sắp tới, ông có lời khuyên gì dành cho phụ huynh và học sinh khi lựa chọn ngành nghề trong bối cảnh AI đang phát triển rất nhanh?

PGS.TS Phùng Trung Nghĩa: Theo quan điểm của tôi, không có ngành nghề nào bị AI thay thế hoàn toàn. Điều quan trọng là mỗi người cần biết thích nghi và tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ để nâng cao hiệu quả công việc.

Tôi cho rằng các em học sinh nên lựa chọn những lĩnh vực mà mình thực sự yêu thích, có năng lực và đam mê theo đuổi. Đó mới là nền tảng quan trọng nhất để phát triển nghề nghiệp bền vững.

AI có thể làm thay đổi cách thức làm việc của nhiều ngành nghề, nhưng đồng thời cũng tạo ra những cơ hội mới cho những người biết khai thác và sử dụng hiệu quả công nghệ này. Vì vậy, thay vì quá lo lắng về việc AI ảnh hưởng đến ngành nghề nào, các em cần tập trung xây dựng kiến thức nền tảng vững chắc, rèn luyện tư duy và kỹ năng học tập suốt đời.

Chúng tôi tin rằng trong tương lai, lợi thế sẽ thuộc về những người biết sử dụng và làm chủ AI. Không phải AI thay thế con người, mà những người biết khai thác AI hiệu quả sẽ có nhiều cơ hội vượt lên trong học tập và công việc.

P.V: Xin trân trọng cảm ơn ông!