Phiên tòa giả định – Hiệu quả trong tuyên truyền pháp luật

Phiên tòa giả định của sinh viên khoa Luật, trường Đại học Khoa học Thái Nguyên.

Phiên tòa giả định là hoạt động trọng tâm, được tổ chức thường niên của Câu lạc bộ Luật gia trẻ, Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên). Hoạt động này đã được duy trì liên tục suốt 14 năm qua. Dưới sự chỉ đạo, định hướng chuyên môn của Khoa Luật, Trường Đại học Khoa học, Câu lạc bộ Luật gia trẻ luôn chú trọng xây dựng nội dung, lựa chọn các tình huống pháp lý sát thực tiễn, đồng thời tăng cường kết nối với các cơ quan, tổ chức để nâng cao chất lượng hoạt động.

TS. Nguyễn Thị Hoàng Lan, Phó Trưởng Khoa Luật, Trường Đại học Khoa học cho biết: “Nếu trên giảng đường, sinh viên được trang bị kiến thức và lý luận pháp lý thì thông qua phiên tòa giả định, các em có cơ hội vận dụng những kiến thức đó để giải quyết các tình huống cụ thể. Đây chính là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, hiện thực hóa phương châm đào tạo của Khoa Luật là học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn”.

Chia sẻ về mục tiêu hoạt động của Câu lạc bộ, em Lê Phạm Thùy Linh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Luật gia trẻ, sinh viên lớp Luật K21, cho biết: “Mục tiêu của Câu lạc bộ không chỉ là tổ chức thành công một phiên tòa giả định mà còn hướng tới xây dựng môi trường học thuật và thực hành pháp lý bền vững cho sinh viên”.

Quang cảnh phiên tòa giả định xét xử vụ án hình sự.

Năm 2025, Câu lạc bộ Luật gia trẻ đã tổ chức thành công Phiên tòa giả định số 13 với chủ đề “Lạc bước xuyên biên giới”, tái hiện vụ án hình sự về tội mua bán người. Năm 2026, Phiên tòa giả định số 14 được tổ chức với chủ đề “Giao kèo mười hai bóng nắng”, mô phỏng một vụ án dân sự liên quan đến quan hệ lao động. Không chỉ là hoạt động mô phỏng xét xử, chương trình còn góp phần đưa các quy định của Bộ luật Lao động đến gần hơn với đời sống thông qua những tình huống giàu tính thực tiễn.

Bên cạnh hoạt động Phiên tòa giả định thường niên, Câu lạc bộ Luật gia trẻ còn tích cực triển khai các chương trình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hướng tới cộng đồng, đặc biệt là học sinh trung học phổ thông. Tiêu biểu là chương trình Phiên tòa giả định được tổ chức tại Trường THPT Đồng Hỷ với chủ đề “Tuyên truyền pháp luật về an toàn giao thông”.

HĐXX của một phiên tòa giả định.

Thông qua việc mô phỏng phiên tòa xét xử vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ gây hậu quả chết người, chương trình đã mang đến cho học sinh cách tiếp cận trực quan, sinh động đối với các quy định của pháp luật, từ đó nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông.

Em Trương Đức Thiện, sinh viên năm thứ hai lớp Luật K22, Trường Đại học Khoa học chia sẻ: “Phiên tòa giả định giúp em có cơ hội vận dụng những kiến thức đã học vào các tình huống thực tế. Điều em thích nhất là được trải nghiệm ở nhiều vị trí khác nhau trong phiên tòa. Nhờ đó, em hiểu rõ hơn công việc, góc nhìn và trách nhiệm của từng chủ thể tham gia tố tụng, thay vì chỉ tiếp cận kiến thức trên lý thuyết. Đây thực sự là cơ hội để sinh viên biến kiến thức trên giảng đường thành kỹ năng nghề nghiệp”.

Thông qua việc tái hiện các vụ án gắn với thực tiễn đời sống, phiên tòa giả định giúp người xem hiểu rõ hơn về quy trình xét xử, hậu quả pháp lý của các hành vi vi phạm cũng như nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Tại các chương trình, hàng trăm học sinh, sinh viên chăm chú theo dõi diễn biến phiên tòa. Từ phần xét hỏi, tranh luận đến tuyên án đều được xây dựng sát thực tế, tạo cảm giác như một phiên tòa thực sự.

Đến nay, mô hình phiên tòa giả định không chỉ được triển khai trong các cơ sở giáo dục mà còn được tổ chức tại nhiều địa phương, khu dân cư, cơ quan và doanh nghiệp nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân. Nhiều đơn vị đã kết hợp tuyên truyền pháp luật với hình thức sân khấu hóa, hỏi đáp pháp lý và xử lý tình huống thực tế để tăng tính hấp dẫn, thu hút người tham gia.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, đây là hình thức tuyên truyền phù hợp trong bối cảnh hiện nay bởi vừa tạo sự gần gũi, vừa giúp người dân tiếp cận pháp luật một cách dễ hiểu, dễ nhớ. Qua đó, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở.