AI mở đường cho y học cổ truyền bước vào kỷ nguyên số

Ngày 5/6 tại Hà Nội, Bệnh viện Châm cứu Trung ương tổ chức Hội thảo quốc tế "Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo và Công nghệ tiên tiến trong Y học cổ truyền" (AITM 2026), thu hút hơn 400 chuyên gia, nhà khoa học, bác sĩ và doanh nghiệp công nghệ y tế đến từ Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ cùng nhiều tổ chức quốc tế.

Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam diễn ra một diễn đàn khoa học quy mô quốc tế với 19 báo cáo tập trung phân tích tương lai của y học cổ truyền dưới góc nhìn của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), AI tạo sinh và các nền tảng y tế số.

AI giúp chuẩn hóa tri thức và nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh

Theo PGS.TS. Trần Văn Thanh, Giám đốc Bệnh viện Châm cứu Trung ương, Trưởng Ban tổ chức Hội thảo, y học cổ truyền (YHCT) hiện đang sở hữu một kho tàng tri thức đồ sộ về chẩn đoán, điều trị, dược liệu, dưỡng sinh và phục hồi chức năng. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu vẫn tồn tại dưới dạng hồ sơ giấy, tài liệu phân tán hoặc kinh nghiệm cá nhân, khiến việc kế thừa, kiểm chứng và nghiên cứu khoa học gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản cách thức vận hành của hệ thống y tế. Bệnh án điện tử, hồ sơ sức khỏe điện tử, khám chữa bệnh từ xa, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo ngày càng trở thành nền tảng của hoạt động khám chữa bệnh hiện đại. Trong đó, quan trọng nhất là xây dựng được hệ thống dữ liệu đồng bộ, liên thông và có khả năng phục vụ người bệnh một cách toàn diện.

Bệnh án điện tử, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở thành nền tảng của hoạt động khám chữa bệnh hiện đại.

Theo đó, quá trình phát triển YHCT trong kỷ nguyên số sẽ tập trung vào sáu trụ cột chiến lược gồm: Số hóa dữ liệu chuyên ngành; đổi mới mô hình cung ứng dịch vụ trên nền tảng số; tăng cường nghiên cứu tạo bằng chứng khoa học; phát triển nguồn nhân lực số; số hóa chuỗi giá trị dược liệu; và hoàn thiện thể chế, quản trị cùng hợp tác quốc tế.

Ở lĩnh vực dược liệu, công nghệ số cũng được kỳ vọng giúp xây dựng bản đồ vùng trồng, hệ thống truy xuất nguồn gốc và cơ sở dữ liệu chất lượng, từ đó nâng cao tính minh bạch và giá trị kinh tế của ngành dược liệu Việt Nam.

"Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là quá trình chuyển kho tàng tri thức y học cổ truyền từ dạng kinh nghiệm phân tán thành hệ thống dữ liệu được chuẩn hóa, có thể kiểm chứng, phân tích và tích hợp với y học hiện đại", PGS.TS. Trần Văn Thanh cho biết.

Ứng dụng AI lấy người bệnh làm trung tâm

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà khẳng định, y học cổ truyền là bộ phận quan trọng của nền y học Việt Nam, đồng thời là kho tàng tri thức quý báu cần được bảo tồn, phát triển và phát huy hiệu quả trong giai đoạn mới.

Theo Thứ trưởng, những định hướng gần đây của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã đặt ra yêu cầu phát triển y học cổ truyền trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuẩn hóa, số hóa và hiện đại hóa, qua đó biến những giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển mới.

Trước làn sóng chuyển đổi số toàn cầu, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho rằng AI, dữ liệu lớn và các nền tảng thông minh đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực y tế. Đối với y học cổ truyền, nhiều nội dung đặc thù như tứ chẩn, biện chứng luận trị, đánh giá thể trạng, lựa chọn huyệt vị, theo dõi đáp ứng điều trị hay phục hồi chức năng đều có tiềm năng ứng dụng công nghệ rất lớn.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh: "Trí tuệ nhân tạo không thay thế người thầy thuốc. Công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; còn trình độ chuyên môn, kinh nghiệm lâm sàng, y đức và trách nhiệm nghề nghiệp vẫn là yếu tố quyết định chất lượng khám bệnh, chữa bệnh".

Thứ trưởng đề nghị các cơ quan quản lý, cơ sở khám chữa bệnh, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm gồm: Lấy người bệnh làm trung tâm trong mọi giải pháp AI; đẩy mạnh chuẩn hóa và số hóa tri thức y học cổ truyền; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất; phát triển nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế và liên kết đa ngành để đưa các mô hình AI vào thực tiễn chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng và quản trị bệnh viện.

Những thông điệp được đưa ra tại AITM 2026 cho thấy chuyển đổi số đang mở ra một chương phát triển mới cho y học cổ truyền Việt Nam. Nếu xây dựng được hệ thống dữ liệu chuẩn hóa, nguồn nhân lực số chất lượng cao và các mô hình ứng dụng AI hiệu quả, y học cổ truyền không chỉ bảo tồn được những giá trị tinh hoa vốn có mà còn có cơ hội vươn lên trở thành một bộ phận quan trọng của nền y học hiện đại, hội nhập sâu rộng với thế giới.