AI thắng thế trước lo ngại chiến tranh, chứng khoán châu Á phân hóa mạnh

Chỉ số Nikkei 225 của thị trường chứng khoán Nhật Bản lần đầu tiên vượt ngưỡng 60.000 điểm trong phiên giao dịch 27-4 nhờ đà tăng giá của các cổ phiếu liên quan đến AI và bán dẫn. Ảnh: Reuters

AI và giá dầu chia đôi bản đồ chứng khoán châu Á

Tại Nam Á và Đông Nam Á, giá năng lượng tăng cao đang gây áp lực lên cán cân thương mại, kéo chứng khoán tại Ấn Độ, Indonesia và Philippines suy giảm liên tục. Trái lại, tại Bắc Á, cơn sốt đầu tư vào cổ phiếu của các hãng chip và doanh nghiệp AI lại đẩy thị trường chứng khoán Hàn Quốc và Đài Loan liên tiếp lập đỉnh mới bất chấp rủi ro kinh tế từ xung đột Trung Đông.

Sự phân hóa này phản ánh hai câu chuyện đối lập trong tâm lý nhà đầu tư toàn cầu. Một bên là sự trừng phạt đối với những nền kinh tế dễ tổn thương trước cú sốc giá dầu. Bên còn lại là dòng tiền sẵn sàng bỏ qua rủi ro địa chính trị ngắn hạn để đổ vào những ngành được xem là xương sống của tăng trưởng tương lai, đặc biệt là AI và bán dẫn.

Trong bối cảnh triển vọng đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn mờ mịt và eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài đang ngày càng khoét sâu thêm sự chia rẽ này.

Marvin Chen, nhà chiến lược của Bloomberg Intelligence nhận định, vấn đề lớn nhất của chứng khoán khu vực Nam Á chính là “thiếu câu chuyện AI".

Theo ông, Hàn Quốc, Đài Loan hay Nhật Bản cũng phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu không kém nhưng những nền kinh tế này có lợi thế cấu trúc khi gắn chặt với chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Để bắt kịp, Nam Á phải chủ động tìm cách tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái công nghệ khu vực.

Khi xung đột Iran bùng phát vào cuối tháng Hai, các thị trường chứng khoán châu Á ban đầu cùng lao dốc vì lo ngại giá dầu tăng sẽ gây sức ép lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng. Nhưng khi chiến sự kéo dài, giới đầu tư dần “chai lì” với rủi ro địa chính trị và quay trở lại với giao dịch quen thuộc là mua cổ phiếu liên quan đến AI.

Chứng khoán Bắc Á gần như đã xóa sạch những tổn thất ban đầu. Chỉ số Taiex của Đài Loan tăng gần 10% kể từ khi chiến sự nổ ra, mức tăng mạnh nhất trong các thị trường lớn. Chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng khoảng 4%, trong khi CSI 300 của Trung Quốc và Nikkei 225 của Nhật Bản cũng nhích lên.

Ngược lại, các thị trường khác lại chìm trong sắc đỏ trong thời gian đó. Chỉ số Nifty 50 của Ấn Độ giảm khoảng 5%, còn chỉ số MSCI ASEAN mất gần 7%, với chứng khoán Philippines và Indonesia đều lao dốc hơn 10%.

Sức chống chịu của Bắc Á nằm ở chỗ thị trường ở đây được dẫn dắt bởi những doanh nghiệp nằm sâu trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, nền tảng cốt lõi của làn sóng AI. Những tên tuổi công nghệ như TSMC, Samsung Electronics hay SK Hynix đang hưởng lợi trực tiếp từ nhu cầu chip bùng nổ, một xu hướng mà hiện tại vẫn tương đối miễn nhiễm với rủi ro địa chính trị.

Ngược lại, Nam Á và Đông Nam Á đang chật vật trước sức ép từ giá dầu thô leo thang, kéo lạm phát tăng cao, làm suy yếu cán cân vãng lai và đẩy đồng nội tệ vào vòng xoáy mất giá. Những áp lực này khiến dư địa điều hành của các nhà hoạch định chính sách ngày càng thu hẹp. Trong bối cảnh thiếu một động lực công nghệ đủ mạnh để thu hút dòng vốn như AI hay bán dẫn, thị trường của các khu vực này ngày càng lép vế.

Biến động tỷ giá cũng phản ánh rõ sự phân hóa trên. Trong khi nhân dân tệ của Trung Quốc và đô la Đài Loan giữ được sự ổn định tương đối, thì đồng rupee của Ấn Độ cùng nhiều đồng tiền tại Đông Nam Á lại chịu áp lực mất giá đáng kể.

Ba yếu tố dẫn đến sự phân hóa

Theo Sonal Varma, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của ngân hàng Nomura, có ba yếu tố chính tạo nên sự phân hóa ở thị trường chứng khoán châu Á. Đó là mức độ tổn thương lớn hơn của Ấn Độ và Đông Nam Á trước cú sốc năng lượng, vị thế tài khóa vững chắc hơn ở Bắc Á và quan trọng nhất là làn sóng AI, động lực đang nâng đỡ tăng trưởng và thị trường phía bắc của châu Á nhưng gần như không mang lại lực đẩy nào cho phía nam.

Tuy nhiên, vẫn có những ngoại lệ. Malaysia phần nào tránh được áp lực nhờ vị thế là nước xuất khẩu ròng dầu mỏ, qua đó giúp đồng nội tệ giữ ổn định tốt hơn so với các nước láng giềng.

Trong khi đó, Singapore cũng cho thấy khả năng chống chịu vượt trội khi dòng tiền trú ẩn tiếp tục chảy vào thị trường trái phiếu, tiền tệ và chứng khoán của nước này.

Tại Hàn Quốc, dù chứng khoán tăng mạnh nhưng thị trường trái phiếu và đồng won lại yếu hơn do dễ tổn thương trước cú sốc năng lượng. Seoul đã phải tung ra hàng loạt biện pháp khẩn cấp, bao gồm áp trần giá nhiên liệu lần đầu tiên trong gần 30 năm, mở rộng cắt giảm thuế xăng dầu và hỗ trợ tài chính nhằm kiềm chế lạm phát.

Trung Quốc cũng là một trường hợp đáng chú ý. Dù là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, nền kinh tế này vẫn cho thấy khả năng chống chịu tốt trước khủng hoảng nguồn cung nhờ vị thế dẫn đầu trong năng lượng tái tạo và quá trình chuyển dịch mạnh sang xe điện. Trái phiếu Trung Quốc có hiệu suất trội hơn các thị trường cùng khu vực, còn đồng nhân dân tệ hiện giao dịch gần mức mạnh nhất kể từ đầu năm 2023.

“Sự phân hóa của thị trường chứng khoán châu Á sẽ còn tiếp diễn chừng nào giá năng lượng vẫn neo cao và dòng vốn tiếp tục ưu ái các nền kinh tế công nghệ”, Gary Tan, nhà quản lý danh mục đầi tư tại Allspring Global Investments nhận định.

Điều đó cũng khiến châu Á trở thành tâm điểm giằng có của hai xu hướng lớn. Một bên là cuộc cách mạng công nghệ dài hạn do AI dẫn dắt, bên kia là áp lực vĩ mô ngắn hạn do chiến tranh gây ra.

Theo Bloomberg