AI thúc đẩy làn sóng mua bán và sáp nhập kỷ lục trong ngành năng lượng Hoa Kỳ

Theo nghiên cứu của Deloitte, tổng giá trị các thương vụ M&A trong lĩnh vực điện và tiện ích của Mỹ đã đạt mức kỷ lục 203,6 tỷ USD chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, cao hơn hơn 40% so với con số 141,7 tỷ USD của cả năm 2025.

Song song với đó, đầu tư vào các trung tâm dữ liệu cũng tăng tốc mạnh mẽ. Trong 5 tháng đầu năm nay, các khoản đầu tư vào lĩnh vực này đạt 151,5 tỷ USD, cao gấp hơn hai lần mức 68,7 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Trong cả năm 2025, tổng đầu tư vào trung tâm dữ liệu đạt 321 tỷ USD.

Theo Finantial Times, động lực chính phía sau cơn sốt đầu tư này là nhu cầu năng lượng khổng lồ của AI. Các mô hình AI ngày càng lớn đòi hỏi những trung tâm dữ liệu với mật độ máy chủ dày đặc, kéo theo nhu cầu điện năng tăng mạnh và buộc các công ty điện lực phải mở rộng quy mô với tốc độ chưa từng có.

NHỮNG THƯƠNG VỤ TỶ USD ĐỊNH HÌNH LẠI NGÀNH ĐIỆN MỸ

Thương vụ lớn nhất được công bố trong năm nay là kế hoạch thâu tóm Dominion của NextEra Energy với giá trị doanh nghiệp lên tới 112 tỷ USD. Theo sau là thương vụ liên danh giữa Global Infrastructure Partners của BlackRock và quỹ đầu tư EQT mua lại AES Corp với giá trị doanh nghiệp khoảng 33 tỷ USD.

Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, thị trường ghi nhận 77 thương vụ M&A trong lĩnh vực điện và tiện ích, trong khi cả năm 2025 có tổng cộng 157 giao dịch được công bố.

Deloitte cho biết số liệu được tổng hợp từ cơ sở dữ liệu S&P Capital IQ và sử dụng giá trị doanh nghiệp - thước đo bao gồm giá trị vốn chủ sở hữu, nợ phải trả và trừ đi lượng tiền mặt của doanh nghiệp. Các thương vụ được tính toán trải rộng trên nhiều lĩnh vực như điện lực được quản lý theo quy định, phát điện khí tự nhiên và năng lượng tái tạo.

Theo giới phân tích, làn sóng giao dịch bùng nổ trong một ngành vốn chịu quản lý chặt chẽ phản ánh nhu cầu mở rộng quy mô để tận dụng cơ hội từ sự phát triển của các trung tâm dữ liệu, đồng thời cho thấy xu hướng các doanh nghiệp bán bớt tài sản không cốt lõi để lấy nguồn lực tài chính phục vụ tăng trưởng.

Nguồn vốn tư nhân cũng đang đổ mạnh vào ngành tiện ích thông qua các thương vụ tư nhân hóa tài sản hoặc đầu tư cổ phần thiểu số.

"Chúng tôi đang chứng kiến sự quan tâm rất lớn từ các quỹ đầu tư tư nhân và các quỹ hạ tầng", ông Thomas Keefe, lãnh đạo cấp cao phụ trách mảng điện, tiện ích và năng lượng tái tạo của Deloitte tại Mỹ, cho biết.

Theo ông Keefe, các nhà đầu tư tài chính đặc biệt bị thu hút bởi dòng tiền ổn định mà các công ty tiện ích có thể tạo ra. Ông cũng nhận định AI đã làm thay đổi hoàn toàn triển vọng tăng trưởng của các doanh nghiệp điện lực, với một số công ty dự báo doanh thu có thể tăng từ 50-100% trong vòng 5-10 năm tới.

CUỘC ĐUA VỐN KHỔNG LỒ ĐỂ CẤP ĐIỆN CHO AI

Để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng lớn từ các trung tâm dữ liệu, các công ty điện lực Mỹ sẽ phải huy động hàng chục tỷ USD nhằm xây dựng thêm nhà máy điện và hệ thống truyền tải mới.

Khác với nhiều ngành khác, các công ty điện lực hoạt động như những doanh nghiệp độc quyền được quản lý theo khu vực địa lý, khiến khả năng mở rộng tệp khách hàng bị giới hạn. Vì vậy, việc tăng quy mô thông qua M&A được xem là con đường nhanh nhất để nâng cao năng lực tài chính và mở rộng đầu tư.

"Có rất nhiều khoản đầu tư vốn cần được thực hiện và câu hỏi đặt ra là ai sẽ chi trả cho những khoản đầu tư đó. Quy mô lớn rõ ràng có ý nghĩa rất lớn", ông Alex Kania, chuyên gia phân tích ngành điện và tiện ích của BTIG, nhận định.

Quá trình điện khí hóa nền kinh tế, xu hướng tái công nghiệp hóa, sự phát triển của xe điện cùng với tăng trưởng kinh tế nói chung đều đang tạo ra nhu cầu điện lớn hơn. Ảnh minh họa của Finantial Times

Thương vụ giữa NextEra và Dominion được xem là ví dụ điển hình cho xu hướng này. Việc sáp nhập sẽ giúp Dominion tiếp cận bảng cân đối tài chính mạnh hơn của NextEra, qua đó có thể nâng hạng tín nhiệm cho các công ty điện lực của Dominion tại Virginia, Bắc Carolina và Nam Carolina.

Điều này sẽ cho phép doanh nghiệp huy động vốn cổ phần với chi phí thấp hơn và tiếp cận các khoản vay với điều kiện thuận lợi hơn.

Ông George Bilicic, Giám đốc toàn cầu phụ trách năng lượng và hạ tầng tại Lazard, cho rằng nhu cầu điện phục vụ lưu trữ và xử lý lượng dữ liệu ngày càng khổng lồ đã tạo ra một xu hướng tăng trưởng "dường như không thể ngăn cản".

Tuy nhiên, theo ông Bilicic, AI không phải là yếu tố duy nhất thúc đẩy nhu cầu điện tăng vọt.

"Quá trình điện khí hóa nền kinh tế, xu hướng tái công nghiệp hóa, sự phát triển của xe điện cùng với tăng trưởng kinh tế nói chung đều đang tạo ra nhu cầu điện lớn hơn", ông nói.

"Trên nền tảng đó, các tập đoàn công nghệ và trung tâm dữ liệu tiếp tục bổ sung thêm động lực tăng trưởng mới. Nhưng ngay cả khi không có AI, thị trường điện vẫn sẽ ghi nhận mức tăng trưởng cao hơn bình thường”.

LO NGẠI HÓA ĐƠN ĐIỆN TĂNG VÀ SỨC MẠNH ĐỘC QUYỀN LỚN HƠN

Tuy nhiên, tốc độ bùng nổ của các thương vụ M&A cũng đang kéo theo những lo ngại ngày càng lớn từ giới quản lý và các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng.

Các nhà phân tích cho rằng làn sóng sáp nhập có thể sẽ phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ cơ quan quản lý trong bối cảnh chi phí điện sinh hoạt đang tăng nhanh trên toàn nước Mỹ.

Giá điện tại Mỹ đã tăng khoảng 9% so với năm trước. Tại Bắc Carolina và Nam Carolina, mức tăng vào khoảng 8%, trong khi bang Virginia - nơi Dominion hoạt động mạnh - ghi nhận mức tăng tới 15%.

Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng cảnh báo rằng việc sáp nhập có thể làm gia tăng sức mạnh độc quyền của các công ty điện lực, giúp họ có ảnh hưởng lớn hơn tới các quy định quản lý và chuyển phần chi phí đầu tư sang người sử dụng điện.

Nhiều chính trị gia của cả hai đảng tại Mỹ cũng đã lên tiếng chỉ trích tình trạng chi phí điện tăng cao. Các Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, Chris Van Hollen và Richard Blumenthal đã mở cuộc điều tra về vai trò của các trung tâm dữ liệu trong việc đẩy giá điện tăng, cho rằng các công ty công nghệ lớn và doanh nghiệp điện lực đang khiến các hộ gia đình phải "gánh hóa đơn" cho quá trình mở rộng của họ.

Đầu tuần này, bà Elizabeth Warren, thành viên cấp cao của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ, đã gửi thư tới BlackRock, Blackstone, Brookfield Infrastructure Partners và KKR để yêu cầu cung cấp thông tin liên quan đến hoạt động sở hữu trung tâm dữ liệu và các công ty điện lực của những tập đoàn này.

Trong khi đó, ngành điện lực cho rằng quy mô lớn hơn sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và chuyển phần tiết kiệm đó cho người tiêu dùng.

Tại bang Florida, nơi công ty con Florida Power & Light của NextEra đang hoạt động, chi phí điện đã giảm 2% trong năm qua và doanh nghiệp cho biết khách hàng hiện trả tiền điện thấp hơn 19% so với năm 2019.

Để tăng sức hấp dẫn cho thương vụ với Dominion, NextEra cũng đề xuất gói hỗ trợ trị giá 2,25 tỷ USD dưới dạng tín dụng hóa đơn điện dành cho khách hàng tại các khu vực mà Dominion đang phục vụ.

Tuy nhiên, các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng tại Virginia cho rằng những khoản hỗ trợ này chỉ mang tính tạm thời và không thể bù đắp các rủi ro dài hạn.

"Có một cảm nhận rất mạnh rằng những người dân bình thường đang là bên chịu thiệt tại Virginia", ông Brennan Gilmore, Giám đốc điều hành tổ chức chống tham nhũng Clean Virginia, nhận định.