AI viết mã ngày càng giỏi, vì sao tin tuyển dụng lập trình viên vẫn tăng mạnh?

Sự xuất hiện và hoàn thiện nhanh chóng của các công cụ lập trình trí tuệ nhân tạo (AI) như Claude Code của Anthropic hay GitHub Copilot từng làm dấy lên dự báo về sự biến mất của nghề kỹ sư phần mềm.

Trên nền tảng chia sẻ mã nguồn GitHub, cứ ba yêu cầu gộp mã (pull request - quy trình lập trình viên đề xuất thay đổi mã nguồn dự án) thì hiện có một yêu cầu do tác nhân AI tham gia thực hiện, tăng gấp hơn ba lần so với tỷ lệ dưới 10% của năm ngoái.

Nền tảng này thậm chí dự báo trong hai năm tới, phần lớn mã nguồn đưa lên GitHub sẽ do AI chấp bút và nhiều dòng mã có thể không bao giờ được con người đọc hết.

Thế nhưng, số liệu thị trường lao động thực tế lại phản ánh xu hướng ngược lại. Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Việc làm Indeed Hiring Lab, lượng tin tuyển dụng phát triển phần mềm tại Mỹ đã tăng gần 15% kể từ cuối tháng 2/2025, đi ngược lại hoàn toàn với mức giảm 7% của toàn bộ thị trường lao động nói chung.

Nhu cầu tuyển dụng lập trình viên bật tăng tại Mỹ. Ảnh: Business - Reporter

Viết mã không còn là nút thắt cổ chai

Các chuyên gia kinh tế nhận định nghề phần mềm đang bước vào giai đoạn chuyển hóa bản chất thay vì bị xóa sổ. Trả lời phỏng vấn trên CNBC, ông Eric Kutcher, Chủ tịch khu vực Bắc Mỹ của McKinsey, nhận xét: "Cách đây không lâu, chúng ta đọc những dòng tít rằng xã hội sẽ không còn cần lập trình viên nữa. Nhưng thực tế, khi doanh nghiệp sản xuất lượng mã nhiều hơn bao giờ hết, những kỹ sư biết kết hợp cùng AI lại được săn đón gắt gao. Tăng trưởng việc làm đang diễn ra mạnh mẽ nhất ở chính những nơi từng bị dự báo sẽ chịu làn sóng đào thải nặng nề nhất".

Theo nghiên cứu từ McKinsey Global Institute, đợt suy giảm tuyển dụng trước đây không đơn thuần do AI, mà xuất phát từ việc các tập đoàn công nghệ cắt giảm biên chế sau đợt tuyển ồ ạt thời kỳ đại dịch Covid-19 năm 2022. Dù phục hồi 15%, lượng tin tuyển dụng hiện vẫn thấp hơn khoảng 27,5% so với giai đoạn trước dịch.

Bà Sneha Puri, chuyên gia kinh tế tại Indeed Hiring Lab, phân tích: các công cụ AI giúp đẩy nhanh tốc độ tạo mã, nhưng doanh nghiệp nhận ra họ vẫn cần kỹ sư giàu kinh nghiệm để giám sát, hoàn thiện sản phẩm và tích hợp công nghệ vào hệ thống vận hành thực tế.

Xây dựng một công cụ AI là một chuyện, nhưng biến nó thành giải pháp an toàn, bảo mật và tương thích với hệ thống hạ tầng sẵn có đòi hỏi năng lực chuyên môn của con người.

Khi lượng mã do máy móc tạo ra tăng theo cấp số nhân, nguy cơ tiềm ẩn lỗ hổng bảo mật cũng tăng theo. Báo cáo của GitHub nhấn mạnh con người phải đóng vai trò mở rộng quy mô kiểm soát để rà soát rủi ro, nếu không khối lượng lỗ hổng an ninh mạng sẽ vượt tầm kiểm soát.

Cửa sáng cho kỳ cựu, áp lực đè nặng người mới

Dù thị trường phát đi tín hiệu phục hồi, dòng chảy tuyển dụng lại phân bổ không đồng đều:

Indeed ghi nhận 71% mức tăng tin tuyển dụng phần mềm trong giai đoạn từ tháng 5/2025 đến tháng 5/2026 thuộc về các vai trò kỹ sư cấp cao. Ngoài ra, các chức danh công việc có nhắc trực tiếp đến kỹ năng AI đóng góp 37% mức tăng.

Trong khi đó, Báo cáo Chỉ số AI năm 2026 của Đại học Stanford chỉ ra tỷ lệ việc làm trong các ngành tiếp xúc nhiều với AI đối với nhóm tuổi 22 đến 25 đã giảm 16% kể từ khi AI tạo sinh bùng nổ. Riêng đối với nhóm lập trình viên trẻ mới vào nghề, mức sụt giảm việc làm lên tới gần 20%.

Sự sụt giảm này tạo ra nút thắt lớn cho sinh viên mới tốt nghiệp ngành khoa học máy tính khi các tác vụ đơn giản (như viết hàm cơ bản, rà soát lỗi cú pháp hoặc làm tài liệu) - vốn là nơi thực tập sinh và nhân sự trẻ học nghề, nay đều do AI đảm nhiệm.

Bà Sneha Puri cảnh báo việc các công ty cắt giảm tuyển dụng nhân sự đầu vào có thể tạo ra lỗ hổng nhân tài trong tương lai: "Tài năng mới vào nghề hôm nay chính là các chuyên gia cấp cao của ngày mai. Nếu doanh nghiệp không duy trì nguồn bổ sung nhân lực ngay từ bây giờ, họ sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng nhân sự nòng cốt sau 10 năm nữa".

Về triển vọng dài hạn, Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) dự báo việc làm trong ngành phát triển phần mềm vẫn duy trì xu hướng tích cực, dự kiến tăng trưởng 10% trong giai đoạn 2025-2035, đưa tổng quy mô từ 1,72 triệu lên 1,89 triệu việc làm và bổ sung khoảng 174.700 vị trí mới trên thị trường.

(Theo CNBC)