Ấm áp nghĩa tình Chánh Phú Hòa: Tết xưa và nay

Thủa ấy, tôi nhớ như in 2007, Chánh Phú Hòa vẫn còn là miền đồi suối hoang sơ đến lạnh lùng. Những triền đồi là rẫy tiêu, rẫy cây điều nối tiếp nhau, dưới chân là ruộng lúa, khe suối nhỏ, liên kết các bản làng bằng những con đường mòn quanh co loằng ngoằng. Cũng thời đó, khói bụi mịt mù mùa khô, lầy lội sình văng khắp mùa nước. Rồi mỗi độ Tết Nguyên đán cổ truyền về, người dân gùi bánh chưng, bánh tét băng qua sương lạnh núi rừng về sum họp gia đình. Ánh lửa bếp bập bùng trong đêm Giao thừa, cái Tết khi ấy in đậm trong tôi, tuy nghèo vật chất nhưng thật ấm áp nghĩa tình.

Phát triển mạnh mẽ trên vùng đất hoang sơ

Ấn tượng trong tôi, những căn nhà tạm dựng bằng thân cây, vách gỗ, các cuộc họp dân diễn ra dưới ánh đèn dầu leo lét, không gian mộc mạc ấy, vùng đất Chánh Phú Hòa đã được đánh thức. Những vị cán bộ của những đơn vị về đây, khai thông các tiềm năng vốn có, khi ấy toàn khu vực chỉ khoảng 11.500 nhân khẩu, đời sống còn nhiều khó khăn nhưng khát vọng đổi thay đã manh nha, ấp ủ được thổi bùng. Tôi may mắn được tham gia ngay từ của những ngày đầu quá trình phát triển đánh thức tiềm năng vùng đất này, trực tiếp đóng góp ý kiến quy hoạch đồng thời đảm nhận phần xây dựng khu dân cư và khu kho - thương mại phục vụ khu công nghiệp. Giai đoạn 2007-2009, công tác khảo sát, thiết kế tổng thể hệ thống điện - đường - trường - trạm được triển khai đồng bộ. Đến giai đoạn 2010-2012, hạ tầng cơ bản hoàn thiện, những hộ dân đầu tiên bắt đầu về đây an cư lập nghiệp, mở ra một chu kỳ phát triển hoàn toàn mới cho vùng đất từng yên ắng bao đời.

Từ khu chợ Chánh Lưu nhỏ bé, thiếu quy hoạch ban đầu, giai đoạn 2013-2026 đã hình thành nên chợ Chánh Phú Hòa khang trang, nề nếp, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và giao thương của cộng đồng dân cư ngày càng đông đúc. Đến nay (2026), dân số toàn khu đã vượt mốc 59.916 nhân khẩu và tiếp tục tăng nhanh. Trong giai đoạn 2025-2027, chợ Chánh Phú Hòa tiếp tục được nâng cấp, hình thành khu siêu thị hiện đại, phục vụ không chỉ người dân địa phương mà còn cả khu vực lân cận. Vùng đất mà có góp phần nhỏ bé của tôi trong công cuộc phát triển vượt bậc đó, Chánh Phú Hòa từ con số tỷ lệ nông nghiệp chiếm 30% (2007) đến nay chỉ là 5-10% (2026). Tỷ lệ này sẽ còn giảm nữa, nguyên nhân do phát triển thương mại dịch vụ và đặc biệt là phát triển về công nghiệp hiện đại.

Chánh Phú Hòa vươn mình trong kỷ nguyên mới

Mỗi độ Tết đến, chợ Chánh Phú Hòa không chỉ là nơi mua bán mà trở thành không gian sinh hóa cộng đồng. Từ sáng sớm, những sạp lá dong, đậu xanh, nếp mới, thịt heo quê đã tấp nập khách ra vào. Người bán quen mặt gọi nhau bằng “anh Hai - chị Tư - cô Sáu”, trẻ con theo mẹ mua bánh mứt, người già chọn nải chuối, bó nhang cho bàn thờ gia tiên. Ở đó, Tết cổ truyền không chỉ diễn ra mua bán mà được tạo nên bằng sự gặp gỡ, hỏi han tràn ngập nghĩa tình; đúng nghĩa là một không gian sinh hoạt văn hóa của người dân.

Xuân về trên vùng đất xưa và nay, tôi gặp được nhiều gia đình công nhân, họ bày tỏ là lần đầu tiên có được một cái Tết trọn vẹn trong ngôi nhà của chính mình, có bàn thờ, có nồi bánh, có mâm cơm đoàn viên… điều mà trước đây họ chỉ dám ước mơ xa vời. Song song với sự đổi thay về hạ tầng, Chánh Phú Hòa vùng đất ngày nay còn lớn lên bằng tình người. Các khu phố dần hình thành, gắn bó như những đại gia đình. Những ngày lễ, ngày hội, Tết Trung thu… các hoạt động sinh hoạt cộng đồng diễn ra rộn ràng, ấm áp. Đặc biệt, vào các dịp lễ, Tết cổ truyền, chính quyền và Nhân dân tham gia thăm hỏi, động viên, sẻ chia trong cộng đồng. Rồi mọi người quây quần bên bánh tét, bánh chưng… tạo nên không gian văn hóa mang đậm đà bản sắc, nghĩa tình - khu dân cư “hiện đại mà vẫn giữ được cái hồn văn hóa dân gian”. Vùng đất ấy thật sự trở thành điểm kết nối quan trọng trong không gian đô thị mở rộng của Bình Dương cũ, nay là TPHCM. Vùng đất ấy cũng lan tỏa phát triển về phía Bến Cát - Tân Uyên - Thành phố Mới Bình Dương (nay thuộc TPHCM) và các vùng phụ cận.

Xuân về cả nhà quây quần gói bánh chưng, nét đẹp văn hóa dân gian.

Chánh Phú Hòa, vùng đất được sinh ra lần thứ hai, bằng quy hoạch định hướng tầm nhìn chiến lược, bằng mồ hôi lao động và bằng nghĩa tình của Nhân dân nơi đây. Trong ký ức của tôi vẫn còn in đậm hình ảnh một trong những hộ dân đầu tiên về an cư, một gia đình trẻ với hai vợ chồng và ba người con nhỏ. Cái Tết đầu tiên trên vùng đất mới thủa xa xưa ấy, có căn nhà còn lợp tôn đơn sơ, nhưng trong bếp đã đỏ lửa nồi bánh dịp xuân về. Người mẹ tỉ mỉ gói từng chiếc bánh, để cha thức suốt đêm đốt lửa canh nồi bánh, lũ trẻ thì háo hức chờ khoảnh khắc Giao thừa. Rồi cả nhà vui như Tết, mang những đòn bánh, chiếc bánh đầu tiên chia cho hàng xóm, như một lời chào mộc mạc, thân ái của cư dân tiên phong với vùng đất vừa hình thành ấy.

Mùa Tết cổ truyền năm nay (2026), phường Chánh Phú Hòa, TPHCM đã mang một diện mạo khác. Người dân từ nhiều nơi hội tụ về đây sinh sống, đón Tết trong những ngôi nhà khang trang, đủ đầy tiện nghi. Phần đông là các gia đình trung lưu, có công việc ổn định, làm ăn phát triển. Nhưng giữa nhịp sống hiện đại ấy, hơi ấm của tình làng nghĩa xóm, của những nồi bánh chưng, bánh tét ngày Tết xưa như vẫn được gìn giữ, như sợi chỉ đỏ nối liền quá khứ gian khó với hiện tại vững vàng hứa hẹn bước vào tương lai bền vững của vùng đất Chánh Phú Hòa.

TS LÊ VĂN NGỌC