Ấm lạnh dưới mái nhà

Đứa bạn thân tâm sự nó thấy tiếc nhớ căn nhà cũ của gia đình, cái nhà ba gian vách xi măng, hai giường ngủ cho bảy con người, luôn phải nằm ngang thòi cả chân ra ngoài. Rồi đứa lớn vào đại học, rời nhà đi xa, xong thì đứa thứ hai, thứ ba, út… như chim ra ràng bay khỏi tổ. Thế rồi một ngày có người phải về vì cha mẹ đã sang tuổi xế chiều.

Minh họa: VĂN TIN

Căn nhà xập xệ nhưng nương vườn thì rộng, chị em nó bàn nhau bán bớt miếng đất rồi xây nhà mới. Lần này lên nhà tấm luôn, còn lắp cả điều hòa nữa, hiện đại như nhà ở phố. Nó kể, xây nhà nhiều khoản phát sinh, anh chị em phải gom góp thêm cho hoàn thiện, để dịp hè dịp Tết con cháu dâu rể mà về thì không phải lo chỗ ăn chỗ ngủ nữa.

Nhà mới to đẹp thế kia, vậy mà nó cứ bảo nhớ căn nhà xưa, nuối tiếc như vừa mất đi một thứ gì quý lắm.

Tôi ngồi nghe nó kể suốt buổi chiều, chỗ này hồi xưa mấy chị em nó ngủ, chỗ kia là mẹ nó đẻ rớt thằng Út, chỗ kia nữa là cây trứng gà, mùa hè để cái giường tre dưới tán cây hóng mát, có đêm nằm ngắm trăng sao rồi ngủ quên lúc nào chẳng biết nhưng sáng ra thức dậy thì lại thấy mình ở trong nhà.

Cái ngày xưa ấy sao mà đẹp, mà vui. Nhưng, ai rồi chẳng phải lớn...

Nhà tôi hai chị em cũng mỗi người một phương bươn chải mưu sinh. Nghe bạn kể mà tôi thấy chạnh lòng. Nhà tôi cũng ba gian, căn bếp cũng vách đất ám đầy lọ nghẹ và bồ hóng, nhưng bao năm rồi mọi thứ vẫn còn nguyên.

Nếu không phải cùng nhau lớn lên, không rành tính nó, có lẽ tôi đã nghĩ bạn mình thảo mai làm bộ làm tịch cốt là để khoe cái nhà mới khang trang, có thể cũng là ngầm khoe luôn tình cảm gia đình tốt đẹp, anh chị em đoàn kết yêu thương, ai nhìn vào cũng phải tấm tắc khen. Nhưng bạn tôi là đứa “tâm hồn treo ngược cành cây” nhất mà tôi biết, nên dù có làm tôi thấy tủi thân nó cũng chẳng nhận ra. Tôi chẳng trách nó, chỉ thấy buồn…

Với bạn tôi, căn nhà xưa của gia đình nó không chỉ là một căn nhà mà còn là ký ức, tình cảm, là một phần cuộc đời nó, là cái gì đó vừa lớn lao vừa xa rời thực tế. Tôi không hiểu hết được lối suy nghĩ của những người lãng mạn mộng mơ như nó, nhưng tôi biết cảm giác mất mát ấy của nó là thật chứ không hề giả tạo.

Tôi từng gặp những người đi làm ăn xa nhiều năm mới về thăm quê, thấy quê giờ toàn đường bê tông mà xúc động như đó là một sự tổn thương hay mất mát. Nhiều người cứ cảm thán nghe muốn não ruột, rằng họ nhớ con đường đất sỏi với cỏ gà mọc lút lối đi của hồi xưa, nhớ cả những mái nhà lúp xúp dưới bóng dừa bóng tre, nhớ mùi củi lửa, sắn khoai, bồ hóng…

Người ta thấy tiếc vì mất đi một thứ thân thuộc, nhưng họ không biết đau khổ hơn, cay đắng hơn là khi cảnh vẫn còn đây nhưng người thì đã khác. Ôi, cảm giác cay đắng mà tôi đang trải qua này…

Từ nhà bạn, tôi đi thẳng một mạch về nhà mình, cố chặn dòng nước đang chực trào trong mắt. Mẹ đã đi nằm và hình như đã ngủ. Tôi rón rén đến bên. Tự dưng thương mẹ đến nghẹn lòng. Bao năm rồi căn nhà vẫn vậy nhưng tường nứt, mái dột, cửa sứt và mẹ thì ngày một yếu.

Tôi từng nói chuyện sửa nhà với chị Hai nhưng chị im lặng, khi đó tôi nghĩ chắc chị không có tiền nên mới phải giả lơ. Thế rồi đùng một cái, chị về quê nhỏ to với mẹ để chị đứng ra làm nhà cho mẹ, nếu thiếu thì bán bớt miếng đất để bù vào. Chị còn tính cho con về ở với bà chừng nào nó vào cấp ba, hồi ấy nó đang học lớp chín.

Chị tính tất cả và làm tất cả chẳng hé nửa lời tâm sự với tôi. Mới đầu tôi chỉ bất ngờ, nhưng sau thì tôi hiểu ra mọi chuyện. Nước đi của chị là để mẹ sang tên cho chị, toàn bộ đất đai vườn tược nhà cửa. Mẹ tôi cũng đã thừa nhận chị có ý định này.

Tôi tức lồng lộn lên, Tết năm kia tôi làm cho một trận um sùm. Tôi còn sống sờ sờ đây thì chị đừng hòng mà lấy đứt như thế. Cả mẹ nữa, mẹ không thể coi như mình chẳng có đứa con này.

Từ đó đến nay, chúng tôi luôn trong trạng thái căng thẳng. Không có chị - em gì nữa cả, giữa chúng tôi bây giờ chỉ là tiền bạc thôi. Đất ở đây đang có giá và tôi không thể thiệt thòi trong cuộc phân chia này được. Chuyện bắt đầu từ chị tôi trước, mẹ tôi xém cũng hùa theo nên tôi chẳng tiếc lời mà chì chiết.

Từ cái Tết đó đến nay, chúng tôi chẳng mang thứ gì tốt đẹp về nhà nữa, chỉ còn lại những trận cãi vã, những cơn hục hặc, và những tổn thương. Mẹ tôi khóc suốt mỗi khi chị em tôi về. Chẳng nhà cửa gì nữa, mẹ thui thủi một mình chờ ngày chị em tôi hòa giải.

Tôi không biết nếu bạn tôi rơi vào hoàn cảnh như tôi thì nó sẽ làm gì? Tôi đã mấy lần định hỏi nó nhưng lại không mở lời được. Nó xa quê lâu như vậy nên chẳng biết chuyện của gia đình tôi.

Tôi vốn nghĩ mình là người bị tổn thương nhiều nhất, nhưng khi về nhà, thấy mẹ hình hài bé nhỏ nằm lọt giữa chiếc giường ọp ẹp, tôi nhận ra mình không phải là người đau nhất.

Căn nhà này, mọi ngóc ngách đều có dấu vết của chị em tôi. Những chỗ chúng tôi thường tiện tay quẹt mũi thuở còn thò thò bám chân mẹ chắc chắn mẹ còn nhớ. Rồi chỗ chúng tôi ăn, chúng tôi ngủ, chúng tôi ngồi đánh thẻ, học bài, bắt chấy cho nhau.

Bức vách này nè, hồi đó hai chị em đánh dấu đo chiều cao lúc bắt đầu nhổ giò, kia là chỗ tôi ôm chị khóc ngày chị đi, còn chiếc giường mẹ đang nằm là nơi chúng tôi ngồi trang điểm ngày cưới… Chắc chắn mẹ chưa quên điều gì.

Vậy mà chúng tôi thay đổi. Căn nhà vẫn đây, mọi thứ vẫn vậy, chỉ chúng tôi thay đổi, không còn là những đứa con ngày ấy của mẹ nữa. Mất mát này ai đền được cho mẹ đây.

“Mẹ ơi! Con xin lỗi”.

Tôi cầm lấy bàn tay gầy guộc của mẹ...