An cư giữa non cao - Tạo nên những mùa xuân ấm áp, bền vững

Niềm vui an cư - Tết đủ đầy từ những ngôi nhà mới

Những ngày cuối năm, khi cái rét vùng cao len lỏi khắp bản làng, căn nhà rộng hơn 90 m² của gia đình anh Trương Văn Nam, xóm Nặm Đin, xã Tổng Cọt đã hoàn thiện. Với vợ chồng anh Nam, niềm vui an cư hôm nay từng là điều rất xa vời. Thuộc diện hộ nghèo, quanh năm gắn bó với ruộng nương, thu nhập bấp bênh, anh chị chưa từng nghĩ có ngày được sống trong một căn nhà kiên cố, rộng rãi, khang trang như hôm nay.

Nhờ được hỗ trợ 60 triệu đồng từ Chương trình XNT,NDN, cùng sự giúp đỡ ngày công của bà con trong xóm, vợ chồng anh vay thêm vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội và anh em họ hàng để xây dựng ngôi nhà mới thay cho ngôi nhà cũ xuống cấp, mưa thì dột, gió mùa đông về rất lạnh. Căn nhà không chỉ là tài sản lớn nhất của gia đình, mà còn là động lực để hai vợ chồng yên tâm làm ăn, ổn định cuộc sống. "Tết này, gia đình tôi được đón xuân trong nhà mới, thật sự không biết nói thế nào về niềm vui này" - anh Nam chia sẻ.

Là tỉnh miền núi, biên giới, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình chia cắt, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, nhiều năm trước, không khó để bắt gặp những căn nhà tạm bợ, mái dột, vách nứa cheo leo bên sườn núi. Nhưng nay mùa xuân về trên những bản làng vùng cao mang theo một niềm vui rất khác - niềm vui an cư sau bao năm chờ đợi. Những mái nhà tạm bợ từng oằn mình trước mưa gió nay được thay bằng những ngôi nhà kiên cố, vững chãi, khang trang nhờ sự quyết tâm, vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương.

Gia đình ông Hoàng Đặng Trường, xóm Lam Sơn Thượng, xã Hòa An được hỗ trợ 60 triệu đồng xây dựng nhà ở từ nguồn xã hội hóa.

Tết năm nay, niềm vui đón xuân đến sớm với gia đình ông Hoàng Đặng Trường, xóm Lam Sơn Thượng, xã Hòa An khi căn nhà mới khang trang vừa được hoàn thiện trong năm 2025, thay thế ngôi nhà gỗ vách đất đã xuống cấp nghiêm trọng. Từ nguồn xã hội hóa, gia đình ông được hỗ trợ xây nhà với diện tích 80 m², với tổng kinh phí gần 200 triệu đồng, trong đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh hỗ trợ 60 triệu đồng cùng sự giúp đỡ ngày công của cán bộ, chiến sĩ. Trong căn nhà mới, ông Trường xúc động: Cả đời tôi không nghĩ có ngày được đón Tết trong căn nhà kiên cố thế này. Có nhà mới rồi, tôi yên tâm hơn nhiều, không còn lo mưa gió như trước, nhất là khi tuổi cao, sức yếu. Đây là cái Tết ấm áp, đủ đầy nhất với tôi từ trước đến nay.

Đó là 2 trong hàng nghìn hộ gia đình trên toàn tỉnh lần đầu tiên được đón xuân trong ngôi nhà mới kiên cố. Với họ, đây là cái tết đủ đầy nhất, đủ đầy không chỉ về vật chất, mà còn là niềm tin, sự yên tâm và hy vọng. Điều đó thể hiện ý nghĩa nhân văn sâu sắc của Chương trình XNT,NDN, không chỉ là việc “cho nhà”, mà là trao cơ hội ổn định lâu dài, giúp người dân vơi bớt lo toan, yên tâm lao động sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Quyết tâm chính trị và cách làm quyết liệt của cả hệ thống

Thống kê đến năm 2019, toàn tỉnh còn trên 22.000 căn nhà thiếu kiên cố, không bảo đảm an toàn; đến cuối năm 2020 vẫn còn 6.602 hộ nghèo, hộ chính sách sinh sống trong nhà tạm, nhà dột nát - đây là “lõi nghèo”, đặt ra thách thức lớn đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững. Với quan điểm muốn thoát nghèo bền vững phải bắt đầu từ “an cư”, từ kinh nghiệm thực tiễn và tiếp nối thành công Chương trình XNT,NDN tại huyện Hà Quảng cũ, Đảng bộ tỉnh chủ trương huy động mọi nguồn lực, phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị, tập trung xóa cơ bản, dứt điểm nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn, coi đây là nhiệm vụ an sinh xã hội trọng tâm, xuyên suốt nhiệm kỳ.

Từ những ngôi nhà đầu tiên tại Hà Quảng do Bộ Công an hỗ trợ cuối năm 2020, niềm vui an cư dần lan tỏa khắp các địa phương trong tỉnh. Với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TU ngày 15/7/2021, sau đó là Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 19/1/2023 về lãnh đạo thực hiện Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát giai đoạn 2021 - 2025, xác định rõ mục tiêu, lộ trình và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành. Ban Chỉ đạo các cấp được thành lập, kiện toàn thường xuyên, trong đó cấp cơ sở do người đứng đầu cấp ủy làm Trưởng ban.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tổng Cọt Nông Thị Hằng, việc triển khai chương trình tại địa phương được thực hiện liên tục, xuyên suốt và có sự kế thừa chặt chẽ qua các giai đoạn. Sau khi sáp nhập 3 xã: Cải Viên, Tổng Cọt, Nội Thôn, Đảng ủy, chính quyền xã chủ động rà soát, phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng xóm, từng hộ; thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống cơ sở để tuyên truyền, vận động, kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm chương trình không bị gián đoạn.

Ngôi nhà mới hoàn thành của anh Trương Văn Nam, xóm Nặm Đin, xã Tổng Cọt từ nguồn hỗ trợ của Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát.

Trong bối cảnh ngân sách địa phương còn hạn hẹp, tỉnh chủ động huy động tối đa các nguồn lực hợp pháp, đặc biệt chú trọng xã hội hóa, kêu gọi sự chung tay của các bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh. Tại xã Hòa An, sự vào cuộc của cộng đồng góp phần quan trọng giúp địa phương đẩy nhanh tiến độ, hỗ trợ thêm cho các hộ đặc biệt khó khăn, không đủ khả năng đối ứng. Đến giữa năm 2025, huyện Hòa An (cũ) hỗ trợ xây mới, sửa chữa 1.352 căn nhà, trong đó 150 hộ được hỗ trợ thêm từ nguồn xã hội hóa với tổng kinh phí gần 63 tỷ đồng.

Nhiều phong trào, đợt thi đua cao điểm trong toàn tỉnh được phát động sâu rộng, tiêu biểu là phong trào “Chung tay XNT,NDN” và đợt cao điểm 180 ngày hoàn thành chương trình trong năm 2025, thể hiện quyết tâm chính trị cao của toàn tỉnh. Các địa phương huy động các lực lượng hỗ trợ ngày công với cách làm bài bản, sâu sát, linh hoạt, tạo được sự đồng thuận cao trong nhân dân; lực lượng công an, quân đội, biên phòng, mặt trận và các tổ chức đoàn thể trở thành nòng cốt trực tiếp xuống cơ sở, hỗ trợ người dân từ khâu vận chuyển vật liệu, san nền, đào móng đến dựng nhà, lợp mái. Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo được triển khai như tổ chức khởi công đồng loạt trong cùng xóm, kết nối các tổ thợ địa phương, doanh nghiệp hỗ trợ trước về vật liệu, cộng đồng chung tay giúp đỡ gia đình già yếu, neo đơn…

Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh thực hiện hỗ trợ XNT,NDN cho 19.067 hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách có khó khăn về nhà ở, đạt 100% nhu cầu thực tế của người dân, tổng kinh phí thực hiện trên 955,5 tỷ đồng. Riêng năm 2025, sau khi Thủ tướng Chính phủ phát động Chương trình XNT,NDN trên phạm vi cả nước, tỉnh hỗ trợ 6.684 hộ, hoàn thành chương trình trước thời hạn Trung ương giao. Tổng kinh phí thực hiện trên 412 tỷ đồng, trong đó, ngân sách địa phương trên 52,3 tỷ đồng; nguồn vốn xã hội hóa gần 191 tỷ đồng; huy động hơn 201.000 ngày công lao động cùng hàng chục nghìn tấn, khối vật liệu xây dựng…

Đồng chí Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh khẳng định: Đây không chỉ là giá trị vật chất, mà còn góp phần bồi đắp niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, lan tỏa giá trị nhân văn, nghĩa tình và khẳng định bản lĩnh, khát vọng vươn lên của con người Cao Bằng. Để giữ vững và phát huy thành quả đạt được, các cấp, ngành tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khơi dậy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cộng đồng, huy động mọi nguồn lực xã hội giúp hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo bền vững; chủ động lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia hướng tới mục tiêu “thoát nghèo bền vững, không tái nghèo, không phát sinh nhà tạm mới”.

Từ những căn nhà khang trang nơi bản làng vùng cao, niềm tin vào chủ trương của Đảng, Nhà nước tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa thành động lực để người dân lao động sản xuất, để những mùa xuân nơi Non nước Cao Bằng thêm ấm áp, đủ đầy và bền vững.

La Ngà