Ấn Độ: Cơn sốt IPO trở thành cơ hội thoái vốn cho doanh nghiệp ngoại

Biểu tượng của Tập đoàn Hyundai Motor Group. Ảnh: Hyundai

Tuy nhiên, làn sóng IPO này không chủ yếu nhằm huy động vốn để mở rộng hoạt động tại một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, mà chủ yếu để chuyển hàng tỷ USD lợi nhuận về công ty mẹ ở nước ngoài.

Theo dữ liệu từ Prime Database, một công ty nghiên cứu thị trường của Ấn Độ, trong số 6 doanh nghiệp có công ty mẹ ở nước ngoài đưa chi nhánh tại Ấn Độ lên sàn chứng khoán Mumbai kể từ năm 2024, chỉ có một trường hợp huy động được nguồn vốn mới. Năm trường hợp còn lại đều được thực hiện dưới hình thức chào bán cổ phần hiện hữu (OFS), tức là các cổ đông hiện hữu bán cổ phần của mình cho công chúng mà doanh nghiệp không thu thêm được vốn mới.

Dữ liệu cho thấy các công ty mẹ nước ngoài đã đầu tư lâu năm tại Ấn Độ đã thu về gần 5 tỷ USD thông qua các đợt IPO theo hình thức OFS. Trong đó, Hyundai Motor và LG Electronics của Hàn Quốc chiếm hơn 80% tổng giá trị dòng tiền này. Tính chung, cứ mỗi 1 USD được huy động từ các đợt IPO nói trên thì có hơn 59 USD được chuyển ra nước ngoài.

Xu hướng này vẫn đang tiếp diễn. Đợt IPO trị giá khoảng 1 tỷ USD dự kiến của PhonePe, công ty thanh toán thuộc Walmart tại Ấn Độ, cùng kế hoạch IPO trị giá 335 triệu USD của công ty kinh doanh trò chơi điện tử tại Ấn Độ thuộc tập đoàn Modern Times Group đều sẽ được thực hiện theo hình thức OFS.

Tuần này, Coca-Cola cho biết kế hoạch niêm yết công ty đóng chai tại Ấn Độ sẽ bao gồm việc tập đoàn Mỹ này sẽ bán bớt một phần cổ phần đang nắm giữ. Các nguồn tin trong ngành ngân hàng cũng cho biết đợt IPO dự kiến của hãng bia Carlsberg tại Ấn Độ sẽ không huy động vốn mới mà cũng được thực hiện dưới hình thức OFS.

Phần lớn các đợt IPO của doanh nghiệp có vốn nước ngoài trong giai đoạn 2024-2025 đều được thúc đẩy bởi nhu cầu thoái vốn của cổ đông hiện hữu thay vì huy động vốn cho hoạt động kinh doanh. Theo các chuyên gia ngân hàng và kinh tế, xu hướng này phản ánh mức định giá cổ phiếu rất cao tại thị trường Ấn Độ trong những năm gần đây.

Triển vọng thu được lợi nhuận lớn từ việc bán bớt cổ phần tại Ấn Độ hiện hấp dẫn hơn đối với nhiều tập đoàn nước ngoài so với việc huy động thêm vốn để mở rộng hoạt động.

Ông Prashant Gupta, đối tác của hãng luật Shardul Amarchand - đơn vị tư vấn cho cả Hyundai và LG trong các đợt IPO theo hình thức OFS - nhận định rằng các tập đoàn quốc tế đang theo đuổi việc niêm yết tại Ấn Độ vì điều này giúp họ gia tăng tính thanh khoản, đồng thời có tác động tích cực tới giá trị vốn hóa của công ty mẹ.

Xu hướng OFS còn diễn ra trong bối cảnh đồng rupee của Ấn Độ đang chịu nhiều sức ép giảm. Đồng tiền này đã mất giá khoảng 13% so với USD kể từ năm 2024 và giảm thêm khoảng 6% từ đầu năm 2026 đến nay. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng việc chuyển tiền ra nước ngoài sau các đợt IPO đang làm gia tăng áp lực từ làn sóng rút vốn ngoại hiện đã ở mức cao.

Hồi tháng 1/2026, ngân hàng MUFG đã nhận định rằng một trong những nguyên nhân quan trọng khiến đồng rupee suy yếu là sự bùng nổ của thị trường IPO tại Ấn Độ. Từ đầu năm đến nay, các nhà đầu tư danh mục nước ngoài đã bán ròng hơn 23 tỷ USD tài sản tại Ấn Độ, vượt mức kỷ lục 18,9 tỷ USD ghi nhận trong năm 2025.

Ông Tanay Dalal, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách nghiên cứu kinh tế và kinh doanh của Axis Bank, cho rằng dòng vốn chảy ra liên quan đến IPO đang tạo ra áp lực giảm giá ổn định, dù không quá đột ngột, đối với đồng rupee.

Cho đến nay, giới chức và cơ quan quản lý Ấn Độ chưa phát tín hiệu sẽ can thiệp để hạn chế xu hướng OFS. Tuy nhiên, Cố vấn Kinh tế trưởng của Chính phủ Ấn Độ V. Anantha Nageswaran hồi tháng 11/2025 từng cảnh báo các đợt IPO ngày càng trở thành công cụ thoái vốn của các nhà đầu tư ban đầu thay vì là kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp.

Ông Nageswaran cho rằng điều này làm suy giảm vai trò vốn có của thị trường chứng khoán đại chúng. Theo dữ liệu của Sở giao dịch chứng khoán London (LSEG), Ấn Độ là thị trường IPO lớn thứ hai thế giới trong năm 2025, chỉ sau Mỹ, với 367 thương vụ huy động tổng cộng 21,8 tỷ USD.

Thị trường chứng khoán Ấn Độ đã liên tục lập các mức đỉnh mới trong hai năm qua trước khi gặp khó khăn trong năm nay do những bất ổn liên quan đến xung đột giữa Mỹ-Israel (I-xra-en) và Iran. Dù vậy, lượng hồ sơ IPO đang chờ phê duyệt vẫn đạt mức kỷ lục khoảng 26 tỷ USD. Sức hấp dẫn của hình thức OFS xuất phát từ vấn đề định giá. Các công ty con của doanh nghiệp nước ngoài niêm yết tại Ấn Độ thường được thị trường định giá cao hơn đáng kể so với công ty mẹ ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, theo các luật sư và chuyên gia ngân hàng, sự gia tăng mạnh của lực lượng nhà đầu tư trong nước trong hai năm gần đây đã đẩy mặt bằng định giá cổ phiếu tại Ấn Độ lên cao, khiến việc niêm yết tại đây trở nên đặc biệt hấp dẫn. Dữ liệu của LSEG cho thấy ít nhất 6 công ty nước ngoài niêm yết đơn vị tại Ấn Độ trong những năm gần đây đang được giao dịch với mức định giá cao hơn đáng kể so với công ty mẹ.