Ấn Độ đối mặt khủng hoảng khí đốt: Khi tiêu dùng dân sinh bị đặt lên bàn cân

Áp lực năng lượng gia tăng từ khủng hoảng khí đốt

Cuộc xung đột tại Iran kéo dài sang tháng thứ hai đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu khí đốt nấu ăn tại Ấn Độ, đẩy vấn đề từ một sự gián đoạn tạm thời thành nguy cơ khủng hoảng dài hạn. Trong bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách buộc phải nhìn nhận lại cách thức tiêu thụ năng lượng của quốc gia đông dân nhất thế giới.

Một xu hướng đáng chú ý là sự chuyển dịch sang bếp điện khi nguồn cung khí hóa lỏng (LPG) gặp khó khăn. Doanh số bếp điện tăng đột biến, cho thấy nhu cầu thay thế đang gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, điều này kéo theo áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia. Nếu chỉ 10% hộ gia đình chuyển sang dùng điện và phần lớn nấu ăn cùng thời điểm, nhu cầu điện có thể tăng thêm khoảng 28 gigawatt - tương đương gần 10% phụ tải đỉnh mùa hè.

Người dân Ấn Độ chuyển sang dùng bếp điện do thiếu nguồn cung khí đốt. Ảnh: Arab News

Mức tăng này thậm chí vượt xa tổng nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu đang được xây dựng trên toàn cầu. Điều này đặt ra bài toán khó cho Ấn Độ: liệu nên ưu tiên năng lượng cho nhu cầu sinh hoạt cơ bản hay phục vụ tham vọng phát triển trí tuệ nhân tạo của các tập đoàn công nghệ quốc tế. Trong khi các công ty công nghệ muốn tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào của Ấn Độ để giảm chi phí, Chính phủ nước này phải cân nhắc lợi ích thiết thực của người dân.

Việc chuyển sang sử dụng điện cũng đòi hỏi đầu tư lớn vào hệ thống lưu trữ năng lượng, đặc biệt để đáp ứng nhu cầu tăng cao vào buổi tối. Dù lưới điện quốc gia tương đối ổn định, nhiều trạm biến áp khu dân cư có nguy cơ quá tải nếu nhu cầu nấu ăn đồng loạt tăng cao.

Tái định hình kinh tế năng lượng và an ninh lương thực

Ngay cả trước khi giá lương thực leo thang do thiếu phân bón, cấu trúc chi phí cho một bữa ăn tại Ấn Độ đã có dấu hiệu thay đổi. Hiện nay, khoảng 65% nhu cầu LPG của nước này phụ thuộc vào nhập khẩu, trong đó phần lớn đến từ khu vực Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, các tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz đang bị gián đoạn nghiêm trọng, trong khi tuyến Biển Đỏ cũng gặp rủi ro an ninh.

Trước tình hình này, Chính phủ đang thúc đẩy các hộ gia đình đô thị chuyển sang sử dụng khí tự nhiên qua đường ống (PNG). Đây được xem là giải pháp ngắn hạn hợp lý nhờ ba yếu tố: ít gây áp lực lên hệ thống điện, giảm phụ thuộc nhập khẩu và có thể linh hoạt điều chuyển nguồn cung từ các lĩnh vực khác. Ngoài ra, Ấn Độ còn có thể nhập khẩu khí đá phiến từ Mỹ qua các tuyến đường dài hơn, dù chi phí cao.

Ngược lại, LPG phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài và năng lực sản xuất trong nước chưa được cải thiện đáng kể. Trong khi đó, chương trình mở rộng trợ cấp LPG trong thập kỷ qua, dù giúp cải thiện điều kiện sống, lại chưa chú trọng đầy đủ đến yếu tố an ninh năng lượng. Dự trữ LPG hiện chỉ đủ dùng trong hơn hai tuần, thấp hơn so với trước đây.

Giá gas đã bắt đầu tăng và có thể tiếp tục leo thang. Một số biện pháp kiểm soát như trì hoãn nạp gas đã được áp dụng, trong khi nguồn cung thương mại bị cắt giảm, ảnh hưởng rõ rệt đến hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ và ẩm thực đường phố. Tại các trung tâm công nghiệp, người lao động nhập cư bắt đầu rời đi do chi phí sinh hoạt tăng cao, làm dấy lên lo ngại về tác động lan rộng đến nền kinh tế.

Về lâu dài, giới chuyên gia cho rằng năng lượng mặt trời là giải pháp bền vững nhất cho Ấn Độ. Tuy nhiên, khi công nghệ lưu trữ chưa đủ đáp ứng nhu cầu ban đêm, than đá trong nước vẫn sẽ đóng vai trò chủ lực. Trong bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách phải đưa ra lựa chọn rõ ràng giữa ưu tiên nguồn điện cho xuất khẩu dịch vụ công nghệ hay bảo đảm bữa ăn hàng ngày cho người dân.