Ấn Độ - Israel: Mô hình mới trong hợp tác năng lượng
Trong bối cảnh năng lượng toàn cầu thay đổi nhanh, các quốc gia dân chủ đang tái định hình quan hệ đối tác chiến lược dựa trên công nghệ và đổi mới hơn là phụ thuộc tài nguyên truyền thống. Mối quan hệ chiến lược giữa Ấn Độ và Israel, nâng lên cấp 'đối tác chiến lược đặc biệt' sau chuyến thăm của Thủ tướng Narendra Modi tới Jerusalem vào tháng 2/2026, là ví dụ điển hình cho xu hướng này.
Thủ tướng Narendra Modi tới Jerusalem vào tháng 2/2026. (Ảnh: AP)
Khác với các liên minh truyền thống dựa trên trao đổi hàng hóa, quan hệ mới giữa Ấn Độ và Israel tập trung vào hợp tác công nghệ, tạo mô hình đối tác năng lượng theo hướng đổi mới và chia sẻ năng lực nghiên cứu. Mối quan hệ này không chỉ mở rộng sang quốc phòng mà còn bao gồm các lĩnh vực như an ninh năng lượng, bảo mật mạng lưới điện, thanh toán kỹ thuật số, khoáng sản chiến lược và năng lượng tái tạo.
Một trụ cột quan trọng là đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng các khoáng sản thiết yếu cho chuyển dịch năng lượng sạch, như lithium và các nguyên tố đất hiếm, hiện phụ thuộc lớn vào Trung Quốc. Do đó, Ấn Độ và Israel đang thúc đẩy các chương trình thăm dò chung, chuyển giao công nghệ xử lý khoáng sản và nghiên cứu vật liệu thay thế để giảm rủi ro phụ thuộc đơn nguồn.
Bên cạnh đó, an ninh mạng cho cơ sở hạ tầng năng lượng là trọng tâm trong hợp tác. Cả hai nước đã thành lập trung tâm xuất sắc về an ninh mạng tại Ấn Độ nhằm bảo vệ hệ thống điện và các thiết bị thông minh khỏi các mối đe dọa tấn công mạng. Các biện pháp này bao gồm chia sẻ tình báo, phát triển hệ thống phát hiện nguy cơ bằng AI, quy trình phản ứng liên quốc gia và đào tạo chuyên gia an ninh mạng.
Một điểm nhấn khác là hợp tác hạ tầng thanh toán số. Ấn Độ đã mở rộng hệ thống Unified Payments Interface (UPI) đi theo thỏa thuận với Israel, tích hợp với hệ thống thanh toán Masav của nước chủ nhà. Điều này giúp giao dịch thương mại năng lượng trở nên nhanh chóng, giảm chi phí và không cần đổi ngoại tệ trung gian, mở đường cho giao dịch mua bán công nghệ, thiết bị năng lượng sạch hoặc các dự án chung.
Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, Israel mang đến kinh nghiệm và công nghệ của các dự án năng lượng mặt trời ở môi trường khắc nghiệt như sa mạc Negev - với các hệ thống làm mát đặc biệt, chống bụi và tiết kiệm nước. Công nghệ này rất phù hợp với kế hoạch mở rộng năng lượng mặt trời ở Ấn Độ, giúp nâng cao hiệu quả vận hành và giảm chi phí bảo trì.
Hợp tác cũng mở rộng sang các sáng kiến liên ngành như mối liên kết nước - năng lượng, liên quan đến hệ thống tưới nước bằng năng lượng mặt trời, tích hợp khử mặn nước, khai thác biogas từ chất thải nông nghiệp và nhà kính thông minh - đều nhằm nâng cao an ninh nước và thực phẩm bên cạnh năng lượng sạch.
Về mặt địa chiến lược, dự án Hành lang Kinh tế I2U2 và Hành lang Kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - châu Âu kết nối mạng lưới vận tải và năng lượng rộng khắp, trong đó cảng Haifa và Eilat của Israel đóng vai trò trung tâm hậu cần cho trang thiết bị năng lượng và hàng công nghệ.
Để hỗ trợ hợp tác này, cả hai nước đang xây dựng cơ chế tài chính tiên tiến như phát hành trái phiếu xanh, quỹ đầu tư chung và cơ chế chia sẻ rủi ro nhằm thu hút đầu tư cho hạ tầng năng lượng sạch, đồng thời giải quyết các rào cản về vốn và rủi ro ngoại hối.
Tóm lại, quan hệ chiến lược đặc biệt giữa Ấn Độ và Israel đang dẫn dắt một mô hình hợp tác năng lượng dựa trên công nghệ sáng tạo, an ninh chuỗi cung ứng bền vững và hạ tầng thanh toán kỹ thuật số. Mối quan hệ này không chỉ giúp đối phó các rủi ro truyền thống về tài nguyên năng lượng mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế - công nghệ trong dài hạn cho cả hai nước.
