Ấn Độ nêu nguyên tắc về xung đột Trung Đông, tìm kiếm nguồn dầu thay thế

Nguyên tắc của Ấn Độ thích ứng với khủng hoảng Trung Đông

Phát biểu trước Quốc hội ngày 9/3, Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar đã nêu rõ 3 nguyên tắc cốt lõi của chính phủ nước này trước tình hình căng thẳng Trung Đông. Đó là thúc đẩy hòa bình, kêu gọi các bên giảm leo thang vì sự an toàn cho người dân; đảm bảo lợi ích và an toàn cho cộng đồng người Ấn Độ trong khu vực; và bảo vệ các lợi ích quốc gia của Ấn Độ như an ninh năng lượng và thương mại.

Một đống đổ nát ở Tehran trong xung đột Trung Đông thời gian qua. Ảnh: AP.

3 nguyên tắc được Ngoại trưởng Ấn Độ nêu ra trong bối cảnh các đảng phái đối lập trong Quốc hội chỉ trích các chính sách của Chính phủ trong việc ứng phó với tình hình xung đột tại Trung Đông và yêu cầu một cuộc họp dựa theo Quy tắc 176 về an ninh năng lượng của Ấn Độ trong bối cảnh hiện nay.

Trước Thượng viện, Ngoại trưởng Ấn Độ nhắc lại tuyên bố đầu tiên ngay khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran xảy ra, nhấn mạnh việc kêu gọi các bên kiềm chế, tránh leo thang và ưu tiên đảm bảo cho dân thường. Sau đó trong cuộc họp của Ủy ban Nội các về An ninh (CCS) hồi đầu tháng, vấn đề an toàn của khoảng 10 triệu người Ấn Độ tại Trung Đông được đặc biệt quan tâm; cùng những mối lo ngại về tác động kinh tế và an ninh năng lượng.

Ngoại trưởng Ấn Độ cho biết, Thủ tướng Narendra Modi đã chỉ đạo và theo sát việc đưa số công dân Ấn Độ tại Trung Đông có nguyện vọng về nước, thông báo đã có hơn 100 chuyến bay đưa công dân trở về trong 3 ngày qua. Tính hết ngày 8/3, đã có khoảng 67.000 công dân Ấn Độ từ Trung Đông trở về.

Cũng theo Ngoại trưởng Ấn Độ, khu vực Tây Á là chìa khóa cho an ninh năng lượng của Ấn Độ vì bao gồm nhiều nhà cung cấp dầu khí cho nước này. Vùng Vịnh cũng là một đối tác thương mại lớn, chiếm gần 200 tỷ USD hàng năm, và đã có sự đầu tư đáng kể từ khu vực này vào nền kinh tế Ấn Độ trong thập kỷ qua. Do đó, sự gián đoạn chuỗi cung ứng và một môi trường bất ổn được Ấn Độ đánh giá là những vấn đề nghiêm trọng.

Tuy nhiên, ông khẳng định chính phủ nước này đang hành động để giảm thiểu rủi ro cho các doanh nghiệp: “Chính phủ vẫn cam kết đảm bảo an ninh năng lượng của đất nước , có tính đến đầy đủ các yếu tố về nguồn cung, chi phí và rủi ro của thị trường năng lượng… Đối với chúng tôi, lợi ích của người tiêu dùng Ấn Độ luôn là ưu tiên hàng đầu. Khi cần thiết, ngành ngoại giao Ấn Độ đã hỗ trợ các nỗ lực của các doanh nghiệp năng lượng trong tình hình biến động này”.

Liên quan đến vấn đề tàu chiến Iran bị Mỹ đánh chìm sau khi tới Ấn Độ, Ngoại trưởng Jaishankar cho biết, Iran đã xin phép cho 3 tàu Iran cập cảng Ấn Độ và yêu cầu đã được chấp thuận từ ngày 1/3. Ông cho biết tàu Lavan của Iran hiện đang neo đậu tại Kochi, với thủy thủ đoàn đang lưu trú trong các cơ sở của Hải quân Ấn Độ. Ông Jaishankar cho biết, Bộ trưởng Ngoại giao Iran đã bày tỏ lời cảm ơn về cử chỉ nhân đạo này của phía Ấn Độ.

Tìm kiếm nguồn cung dầu thay thế khi xung đột kéo dài

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung dầu thô bằng cách đàm phán mua thêm từ Mỹ, Nga và các quốc gia Tây Phi. Động thái này đặt trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang, đe dọa nghiêm trọng hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, có thể khiến quốc gia nhập khầu và tiêu thụ dầu lớn thứ 3 thế giới chịu thiệt hại nặng.

Theo truyền thông Ấn Độ, nhiều nhà máy lọc dầu tại nước này đã tạm hoãn kế hoạch bảo trì định kỳ và duy trì công suất chế biến bình thường nhằm tăng lượng dự trữ, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu trong ngắn hạn. Trong tháng 2 vừa qua, khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ được vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến đường chiến lược nằm giữa Iran và Oman. Tuy nhiên, sau khi xung đột leo thang với các cuộc tấn công quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, hoạt động vận tải qua khu vực này đã bị gián đoạn nghiêm trọng.

Động thái đa dạng hóa nguồn cung nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho nền kinh tế lớn thứ ba châu Á, vốn phụ thuộc khoảng 88% nhu cầu dầu thô vào nhập khẩu. Theo các số liệu, tỷ trọng nguồn cung dầu từ các khu vực ngoài eo biển Hormuz - vốn chiếm khoảng 60% tổng nguồn cung của Ấn Độ trong năm 2025 - hiện đã tăng lên khoảng 70%.

Bên cạnh đó, việc Bộ Tài chính Mỹ ban hành lệnh miễn trừ tạm thời 30 ngày đối với dầu Nga đã mở ra thêm dư địa cho các nhà máy lọc dầu Ấn Độ tăng lượng mua vào. Theo quy định này, các lô dầu thô và sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được chuyển lên tàu trước hoặc trong ngày 5/3 vẫn có thể được bán, vận chuyển và giao hàng đến ngày 5/4 mà không vi phạm các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, giới chức Ấn Độ khẳng định nước này chưa bao giờ ngừng hoàn toàn việc nhập khẩu dầu từ Nga, đồng thời nhấn mạnh rằng các quyết định mua dầu của New Delhi được đưa ra dựa trên lợi ích quốc gia và không cần sự cho phép của bất kỳ quốc gia nào. Theo số liệu mới nhất, trong tháng 2/2026, lượng dầu thô Nga nhập khẩu vào Ấn Độ vẫn đạt khoảng 1,04 triệu thùng mỗi ngày.

Hiện có khoảng 120 triệu thùng dầu Nga đang được vận chuyển trên biển, trong đó khoảng 15 triệu thùng nằm trên các tàu chở dầu gần Ấn Độ tại khu vực biển Arab và vịnh Bengal, trong khi khoảng 7 triệu thùng khác đang neo đậu gần Singapore.

Về dự trữ, Ấn Độ hiện có khoảng 144 triệu thùng dầu thô lưu trữ trên đất liền, tương đương khoảng 30 ngày nhập khẩu. Khi kết hợp với kho dự trữ chiến lược và dự trữ thương mại của các công ty dầu khí, tổng năng lực dự trữ của quốc gia Nam Á có thể đáp ứng khoảng 74 ngày nhập khẩu ròng.

Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay không chỉ nằm ở nguồn cung mà còn ở chi phí. Giá dầu thế giới đã tăng từ khoảng 70 USD lên hơn 100 USD mỗi thùng, trong khi giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cũng tăng gấp đôi. Chi phí vận chuyển, phí bảo hiểm và thời gian giao hàng kéo dài đang khiến hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Ấn Độ tăng mạnh, qua đó tạo thêm áp lực đối với lạm phát, thâm hụt tài khoản vãng lai và tỷ giá đồng rupee trong thời gian tới.

Đình Nam, Lê Dũng/VOV-New Delhi