An Giang biến phụ phẩm rơm rạ thành chuỗi giá trị nông nghiệp xanh

Phó Giám đốc Sở NN&MT An Giang Trần Thanh Hiệp (phải) tham quan mô hình trồng nấm rơm thuộc Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững khu vực ĐBSCL". Ảnh: Văn Sĩ - TTXVN

Ngày 16/10, tại Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Hòa (xã Thạnh Lộc, tỉnh An Giang) Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo Thúc đẩy quản lý rơm rạ thuộc Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long” (TRVC).

Trước khi tiến hành hội thảo, các đại biểu tham quan thực tế mô hình trồng nấm rơm thuộc dự án TRVC, do Trung tâm Khuyến nông An Giang hỗ trợ kỹ thuật. Tiến sĩ Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang cho biết, mô hình triển khai tại 4 hộ xã viên Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Hòa, mỗi hộ thực hiện 500 cuộn rơm, với tổng lượng rơm thu gom khoảng 40 tấn.

Nông dân tham gia được tập huấn kỹ thuật từ khâu xử lý rơm, ủ, xếp mô, cấy meo và  theo dõi nhiệt độ, độ ẩm để chăm sóc nấm phát triển; dự án hỗ trợ 50% chi phí meo giống và dinh dưỡng trồng nấm rơm. Sau khoảng 2 tháng chăm sóc, trung bình mỗi mô hình cho thu hoạch 720 kg nấm rơm thương phẩm, giá bán bình quân 70.000 đồng/kg; tổng doanh thu hơn 51 triệu đồng, sau khi trừ chi phí, nông dân đạt lợi nhuận trên 19 triệu đồng/mô hình 500 cuộn rơm.

Mô hình trồng nấm rơm thuộc Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững khu vực ĐBSCL". Ảnh: Văn Sĩ - TTXVN

Ông Lê Văn Thương, thành  viên Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Hòa (nông dân tham gia mô hình trồng nấm rơm thuộc dự án TRVC) cho biết, gia đình gắn bó với nghề trồng nấm rơm hơn 20 năm qua. Mỗi năm gia đình trồng 10 vụ nấm, mỗi vụ khoảng 2.000 - 3.000 cuộn rơm, sau khi trừ chi phí lợi nhuận đạt khoảng 70 - 90 triệu đồng/vụ. Riêng thực hiện mô hình với 500 cuộn rơm, ước tính thu hoạch hơn 750 kg nấm, thu lợi nhuận hơn 21 triệu đồng.

Theo ông Thương, giá mỗi cuộn rơm có giá 25.000 đồng, chi phí mua meo nấm (phôi nấm), tiền thuê nhân công với tổng chi phí khoảng 42.000 đồng. Trong khi đó mỗi cuộn rơm sẽ trồng được từ 1,2kg - 1,5kg nấm thương phẩm, giá bán dao động từ 70.000 đồng/kg, người trồng lợi nhuận từ 30.000-60.000 đồng/cuộn rơm.

Ngoài nguồn thu nhập trên, mỗi cuộn rơm sau khi trồng nấm thu hoạch xong bắt đầu phân hủy nhẹ được ông Thương bán lại cho những người thu mua phục vụ cho người trồng rau màu, cây hoa kiểng với giá 3.000 đồng.

Theo ông Thương, nghề trồng nấm rơm không khó, tuy nhiên khá tốn công đối với các khâu như: dậm đạp để vệ sinh rơm, ủ rơm, chất dòng, trở bề rơm che đậy, đặc biệt tới thời điểm thu hoạch phải dậy từ 4h sáng để hái nấm, tránh tình trạng nấm bị bung dù không bán được.

Các đại biểu thu hoạch nấm rơm, (mô hình thuộc Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững khu vực ĐBSCL"). Ảnh: Văn Sĩ - TTXVN

“Do nghề trồng nấm khá vất vả, trong khi đầu ra còn phụ thuộc vào thương lái nên khá bấp bênh nên ít gia đình chọn làm nghề này, cùng với đó chi phí đầu tư ban đầu khá cao, nhất là tiền mua rơm. Vì vậy, theo tôi để giải bài toán thu gom rơm rạ, giảm phát thải nhà kính ngành chức năng, chính quyền địa phương cần có chính sách hỗ trợ mua máy cuộn rơm cho các hợp tác xã, hoặc trực tiếp nông dân; đồng thời tăng cường quản lý đảm bảo cung ứng meo trồng nấm chất lượng và kết nối đơn vị thu mua nấm đảm bảo việc thu mua nấm thương phẩm của nông dân”, ông Thương nói. 

Theo ông Trần Minh Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thạnh Hòa, Hợp tác xã sản xuất 310 ha lúa 3 vụ/năm, dự kiến vụ Đông Xuân 2026-2027 mở rộng diện tích 500 ha. Trước đây nông dân chủ yếu đốt rơm rạ sau thu hoạch, tuy nhiên thời gian gần đây thực hiện sản xuất lúa tăng trưởng xanh hợp tác xã cam kết thu gom, không được đốt rơm rạ như trước đây.

Đối với địa bàn ấp Thạnh Hòa hàng chục năm qua tồn tại phát triển nghề trồng hoa kiểng, rau màu, nấm rơm cho nên việc thu tận dụng phế phẩm từ rơm rạ để phục vụ cho các mô hình này rất phù hợp. Tuy nhiên, do thiếu máy móc, kỹ thuật, đầu ra cho các loại nông sản còn thiếu ổn định nên nông dân chưa mạnh dạn mở rộng quy mô phát triển.

“Hợp tác xã hiện chưa có máy cuộn rơm nên phải thuê bên ngoài cuộn rơm không đảm bảo kịp thời, nhất là vào các đợt thu hoạch đồng loạt ở nhiều địa phương, vì vậy hợp tác xã rất mong cấp trên quan tâm, có cơ chế, chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi, vay trả chậm để hợp tác xã đầu tư máy cuộn rơm vừa giúp việc thu gom rơm rạ đảm bảo, giảm chi phí, đặc biệt trong thời gian tới các thành viên hợp tác xã mở rộng diện tích trồng rau màu, hoa kiểng, nấm rơm. Đối với khuyến cáo phát triển mô hình trồng nấm rơm, hợp tác xã sẽ chủ động liên kết các đơn vị cung ứng meo giống, thu mua nấm thương phẩm khi các thành viên sản xuất đảm bảo quy mô, số lượng”, ông Hùng cho hay.

Ban tổ chức hội thảo tham quan mô hình trồng nấm rơm thuộc Dự án “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững khu vực ĐBSCL" tại HTX Thạnh Hòa, xã Thạnh Lộc, tỉnh An Giang. Ảnh: Văn Sĩ - TTXVNnông dân. Ảnh: Văn Sĩ - TTXVN

Ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết, tỉnh có diện tích sản xuất mỗi năm hơn 1,35 triệu ha, lượng rơm thải ra môi trường hơn 8 triệu tấn. Thực hiện Đề án 1 triệu ha, đến nay tỉnh thực hiện 184.000 ha, giá trị sản phẩm nông nghiệp từng bước hình thành theo hướng chất lượng cao, phế phẩm nông nghiệp rơm rạ trồng nấm hoặc làm than sinh học Biochar. Từ đầu năm đến nay tỉnh An Giang có 106 ha trồng nấm rơm, kế hoạch năm 2026 tổng diện tích trồng hơn 200 ha.

Theo ông Hiệp, việc thu gom rơm để trồng nấm không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn có ý nghĩa trong việc hình thành các mô hình sản xuất theo hướng tuần hoàn, trong đó phụ phẩm của quá trình sản xuất lúa được đưa trở lại chuỗi giá trị thông qua một hoạt động sản xuất mới. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên sẵn có tại địa phương mà còn mở ra hướng đa dạng hóa sinh kế và nâng cao nhận thức của người dân về quản lý phụ phẩm nông nghiệp. 

Qua đó, nguồn phụ phẩm từ sản xuất lúa được chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị, tạo thêm thu nhập và việc làm cho nông hộ, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm ngoài đồng, giảm phát sinh khói, bụi và các tác động bất lợi đến môi trường. Giá thể rơm sau khi ủ trồng nấm xong sẽ trở thành phân compost bón trở lại đồng ruộng hoặc phục vụ trồng rau màu, hoa kiểng tại địa phương.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Trần Thanh Hiệp cũng cho hay, ngành sẽ tăng cường tuyên truyền, vận động nông dân thay đổi tư duy sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn; xem xét các cơ chế chính sách, những định mức về kinh tế, kỹ thuật để có hỗ trợ cho nông dân, hợp tác xã đầu tư cơ giới hóa thu gom rơm rạ tạo ra những sản phẩm có giá trị kinh tế từ phế phẩm nông nghiệp.

Đối với chính quyền địa phương, các hợp tác xã cần vận dụng tốt các chính sách của Trung ương, của tỉnh trong ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất nông nghiệp phát triển các mô hình sản xuất phù hợp; đồng thời đẩy mạnh thông tin tuyên truyền tạo sự lan tỏa nhân rộng trong nông dân.