An sinh xã hội: Không để ai bị bỏ lại phía sau

Lực lượng chức năng tỉnh Đắk Lắk triển khai Chiến dịch Quang Trung - xây dựng nhà giúp người dân. Ảnh: Thanh Nga.

“Điểm sáng” về thực hiện chính sách an sinh xã hội và giảm nghèo

Trong suốt nhiệm kỳ Đại hội XIII, Đảng và Nhà nước chú trọng bảo đảm những nhu cầu cơ bản, thiết yếu của nhân dân; cải thiện điều kiện nhà ở cho người nghèo, người có thu nhập thấp ở đô thị, từng bước giải quyết nhu cầu về nhà ở cho người lao động tại các khu công nghiệp; khắc phục những khó khăn về đất đai, quy hoạch, vốn, thủ tục, tạo điều kiện cho các tổ chức kinh doanh tham gia các dự án phát triển nhà ở xã hội. Trong nhiệm kỳ 2021 - 2025, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, chính sách an sinh xã hội ngày càng được hoàn thiện, trở thành điểm sáng nổi bật trong bức tranh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Trong giai đoạn 2021-2025, chính sách an sinh xã hội được triển khai toàn diện, nhất quán với mức chi cao để “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Nổi bật là chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước - một chính sách vừa mang ý nghĩa vật chất, vừa có giá trị tinh thần sâu sắc. Việc hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát không chỉ giải quyết nhu cầu an cư tối thiểu cho hàng trăm nghìn hộ gia đình khó khăn, mà còn khẳng định một cách làm mang tính hệ thống: Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, huy động được sự tham gia rộng rãi của cả hệ thống chính trị, MTTQ, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp và chính người dân. Nhiều gia đình, từ nền hỗ trợ ban đầu của Nhà nước, đã chủ động huy động thêm nguồn lực xã hội để xây dựng những ngôi nhà kiên cố hơn, bền vững hơn.

Với tinh thần đó, chương trình đã hoàn thành sớm mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trước 5 năm 4 tháng, phát triển mạnh nhà ở xã hội. Tỷ lệ nghèo đa chiều giảm nhanh (chỉ còn 1,3%); mở rộng trợ giúp thường xuyên cho hơn 3,5 triệu người có công, người yếu thế... Khẳng định ưu tiên xuyên suốt của Nhà nước đối với con người, đặc biệt là người yếu thế và công bằng xã hội.

Phát biểu tại lễ tổng kết Phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Đây là những “công trình quốc gia đặc biệt”, thể hiện ý Đảng, lòng dân, tình dân tộc - nghĩa đồng bào, mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc. Đây là một kỳ tích trong công cuộc giảm nghèo bền vững, góp phần củng cố nền tảng phát triển công bằng, tiến bộ và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đánh giá, công tác giảm nghèo đa chiều đạt và vượt chỉ tiêu đề ra. Thu nhập bình quân người lao động hằng tháng tăng từ 5,5 triệu đồng năm 2020 lên 8,3 triệu đồng năm 2025. Thu nhập và điều kiện sống của người dân tiếp tục được cải thiện. Tại vùng đồng bào dân tộc tiểu số và miền núi đạt khoảng 43-46 triệu đồng/người/ năm, phản ánh sự cải thiện rõ rệt về sinh kế và mức sống. Mạng lưới an sinh xã hội và các dịch vụ xã hội cơ bản được mở rộng... Ông Tiến nhận định, các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đảm bảo mức sống tối thiểu cho các nhóm yếu thế.

Từ những thành quả đó, theo ông Phạm Hồng Đào - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo: Việt Nam được cộng đồng quốc tế ghi nhận là điểm sáng về công tác giảm nghèo, và là quốc gia duy nhất ở châu Á thực hiện chương trình giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững.

Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần. Ảnh: Quang Vinh.

An sinh phải trở thành một hệ thống bền vững

Trong nhiệm kỳ qua, chính sách an sinh xã hội đã có bước chuyển quan trọng từ “bảo đảm và ổn định” sang “ổn định và phát triển”. Hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe nhân dân có bước phát triển tích cực, chất lượng dịch vụ từng bước được nâng cao. Việt Nam kiểm soát tốt các loại dịch bệnh, làm chủ nhiều công nghệ và kỹ thuật y học tiên tiến. Tỷ lệ bao phủ BHYT tăng từ 90,9% năm 2020 lên 95,2% năm 2025. Tuổi thọ trung bình của người dân năm 2025 đạt khoảng 74,8 năm. Trong giai đoạn 2021 - 2025, đã chi trên 1,1 triệu tỷ đồng cho an sinh xã hội (chiếm khoảng 17% tổng chi ngân sách nhà nước).

Với trọng tâm lấy “dân làm gốc”, chính sách phải đem lại hạnh phúc cho nhân dân. Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, ngoài chính sách tặng quà cho người có công với cách mạng với mức 500 nghìn đồng/người, Đảng và Nhà nước đã quyết định tặng quà đến toàn thể công dân như một lời tri ân và chia sẻ niềm vui trong ngày lễ trọng đại cho tất cả công dân Việt Nam, mỗi người 100.000 đồng bằng tiền với tổng kinh phí khoảng 11.000 tỷ đồng từ ngân sách trung ương. Nhân dịp chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, Đảng, Nhà nước cũng quyết định tặng quà cho người có công với cách mạng, các đối tượng bảo trợ xã hội, hưu trí xã hội và đối tượng yếu thế khác với mức quà tặng (bằng tiền) là 400.000 đồng/người.

Đặc biệt, sau hơn 1 tháng phát động “Chiến dịch Quang Trung”, đến nay đã cơ bản hoàn thành 100% sửa chữa nhà cho người dân bị thiệt hại bởi thiên tai cuối năm 2025, 100% số nhà phải xây mới đã được khởi công và phấn đấu hoàn thành toàn bộ trước ngày 15/1/2026 để người dân có nhà trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Đối với giáo dục, quán triệt tinh thần của Bộ Chính trị quyết định thực hiện miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên phạm vi cả nước.

Về y tế, theo Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần. Điều đó thể hiện quan điểm: Sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng nhất cho hạnh phúc của mọi người, cho sự tồn vong của dân tộc và sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước.

Quốc hội cũng đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân...

Sự quan tâm đó cũng đã được cử tri và nhân dân cả nước ghi nhận. Báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân được Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam gửi tới các Kỳ họp của Quốc hội nêu rõ: Cử tri và nhân dân ghi nhận Đảng và Nhà nước, trực tiếp là Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ luôn quan tâm giải quyết kịp thời, hài hòa những vấn đề mới phát sinh, liên quan đến quyền lợi của nhân dân, tạo sự đồng thuận cao trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội.

Dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định nhất quán quan điểm phát triển lấy con người làm trung tâm, trong đó an sinh xã hội không chỉ là chính sách hỗ trợ khi rủi ro xảy ra, mà là nền tảng bảo đảm ổn định xã hội và phát triển bền vững.

An sinh xã hội được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới. Không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực “hậu cần” cho tăng trưởng, an sinh được xác định là một trong những điều kiện nền tảng để bảo đảm ổn định chính trị- xã hội, nuôi dưỡng niềm tin và khơi dậy nguồn lực con người.

Chính vì vậy, Dự thảo văn kiện Đại hội XIV cũng đặt ra yêu cầu cao hơn: an sinh xã hội không chỉ dựa vào các chiến dịch hay chương trình đơn lẻ, mà phải được tổ chức như một hệ thống bền vững, vận hành hiệu quả trong cả điều kiện bình thường lẫn tình huống khẩn cấp. Điều đó đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện chính sách trợ giúp xã hội, nâng chuẩn hỗ trợ theo hướng bảo đảm mức sống tối thiểu; mở rộng bao phủ bảo hiểm; gắn an sinh với tạo sinh kế, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực... Quan trọng hơn, an sinh cần được tích hợp chặt chẽ với các chính sách phát triển kinh tế -xã hội, để mỗi bước tiến của nền kinh tế đều được phản ánh bằng sự cải thiện thực chất trong đời sống người dân.

Từ những hiệu quả cụ thể của nhiệm kỳ XIII đến những định hướng trong Dự thảo văn kiện Đại hội XIV có thể thấy rõ một sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tư duy và hành động của Đảng về an sinh xã hội: phát triển không chỉ để tăng trưởng, mà để con người được sống an toàn, có điểm tựa và có cơ hội vươn lên. “Không để ai bị bỏ lại phía sau” vì thế không dừng ở khẩu hiệu. Nó được đo bằng những mái nhà đã dựng lên, bằng sự kịp thời trong ứng phó thiên tai, và bằng niềm tin của người dân rằng trong mọi hoàn cảnh, luôn đặt niềm tin vào sự đồng hành của Đảng, Nhà nước và xã hội.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ TP Hải Phòng Nguyễn Đức Tuấn.

Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của toàn xã hội: Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ TP Hải Phòng Nguyễn Đức Tuấn, triển khai chiến dịch cao điểm “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” năm 2025, sau hợp nhất, thành phố đã hỗ trợ 1.763 căn nhà cho người có công, thân nhân liệt sĩ, hộ nghèo và cận nghèo, với tổng kinh phí hơn 313 tỷ đồng. Việc triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thể hiện sự quan tâm, chăm lo của Đảng, Nhà nước đối với người dân. Chương trình đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của toàn xã hội. Với sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố, sự nỗ lực của các sở, ban, ngành và chính quyền cơ sở, đặc biệt là sự đồng hành của nhân dân, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát ở Hải Phòng đã đạt được những kết quả tích cực, toàn diện. Đến nay, hàng nghìn gia đình nghèo đã có mái ấm mới, góp phần ổn định đời sống, nâng cao chất lượng dân cư vùng khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số.

Phó Chủ tịch Hội đồng dân tộc của Quốc hội Nguyễn Lâm Thành.

Mọi chính sách đều hướng tới mục tiêu lấy con người, người dân ở vị trí trung tâm: Ông Nguyễn Lâm Thành - Phó Chủ tịch Hội đồng dân tộc của Quốc hội cho rằng, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, việc thực hiện chính sách an sinh xã hội đạt được nhiều “điểm sáng” từ việc giảm nghèo; hoàn thành cơ bản mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát sớm hơn 5 năm 4 tháng; miễn, hỗ trợ học phí phổ thông, chuẩn bị nền tảng cho nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân toàn diện. Các chính sách đều hướng người dân làm trung tâm để không ai bị bỏ lại phía sau. Những chính sách an sinh xã hội trong nhiệm kỳ qua đã góp phần quan trọng nâng cao niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước về đường lối, chính sách, và tổ chức thực hiện. Qua đó góp phần nâng cao mức sống, không ngừng cải thiện đời sống cho nhân dân, giải quyết các vấn đề dịch vụ cơ bản và dịch vụ công, củng cố khối đoàn kết toàn dân tộc.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Phú Thọ Bùi Văn Luyến.

Tiếp thêm động lực để người nghèo vươn lên thoát nghèo bền vững: Ông Bùi Văn Luyến - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Phú Thọ cho biết, Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát không chỉ mang ý nghĩa an sinh xã hội sâu sắc mà còn là biểu hiện sinh động của tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, tiếp thêm động lực để người nghèo vươn lên thoát nghèo bền vững. Để thực hiện chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về đảm bảo an sinh xã hội, xóa nhà tạm, nhà dột nát cho các đối tượng yếu thế, tỉnh Phú Thọ đã chủ động xây dựng kế hoạch, ban hành chính sách hỗ trợ cụ thể, sát với thực tiễn và huy động nhiều nguồn lực để thực hiện. Tính đến tháng 8/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ 10.801 căn nhà cho các hộ dân, đạt 100% kế hoạch đề ra. Đáng chú ý, Phú Thọ đặc biệt quan tâm tới các đối tượng chính sách. Bên cạnh đó, nhóm đối tượng hộ nghèo và hộ cận nghèo cũng được ưu tiên hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát với 5.830 căn... Những con số biết nói ấy chính là minh chứng rõ nét cho tính nhân văn sâu sắc của chương trình, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Lê Ái - Hoài Vũ - Anh Vũ