Đơn vị vừa được giao làm chủ đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam có năng lực ra sao?

Đường sắt cao tốc Bắc - Nam. Ảnh minh họa

Theo quyết định, Ban Quản lý dự án Thăng Long có nhiệm vụ tiếp theo là lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam; chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và giá thành.

Đơn vị này có trách nhiệm chủ động làm việc với các cơ quan, tổ chức liên quan để tiếp nhận toàn bộ kết quả nghiên cứu đã thực hiện trước đó, tận dụng tối đa trong quá trình nghiên cứu và lập báo cáo.

Bộ Xây dựng yêu cầu hai ban chuyển giao phải bảo đảm liên tục, không làm gián đoạn công tác chuẩn bị đầu tư dự án; các hồ sơ, tài liệu, kết quả nghiên cứu đã triển khai cần được rà soát, tiếp nhận đầy đủ để tránh lãng phí nguồn lực và thời gian.

Việc chuyển giao nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư cho Ban Quản lý dự án Thăng Long được xem là thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận đối với dự án đường sắt quan trọng bậc nhất này. Đây là dự án có quy mô rất lớn, yêu cầu cao về năng lực quản lý, tổ chức thực hiện và phối hợp giữa nhiều bộ, ngành, địa phương.

Có kinh nghiệm quản lý nhiều dự án giao thông trọng điểm Quốc gia

Ban Quản lý dự án Thăng Long là đơn vị đã hoạt động trong lĩnh vực đầu tư công từ tháng 7/2009, nhiều năm được Bộ Xây dựng giao quản lý các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, có quy mô vốn lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và phạm vi triển khai trên nhiều địa phương.

Trong những năm gần đây, Ban Quản lý dự án Thăng Long thuộc nhóm đơn vị có khối lượng giải ngân lớn của Bộ Xây dựng, với tổng giá trị giải ngân vượt 45.000 tỷ đồng. Giai đoạn từ năm 2020 đến nay, Ban đã hoàn thành và đưa vào khai thác 9 dự án, đồng thời hoàn tất thủ tục khởi công mới 8 dự án; tổng số dự án được chuẩn bị đầu tư là 18 dự án.

Riêng năm 2025, Ban được giao chuẩn bị đầu tư hàng loạt dự án quy mô lớn, gồm tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái; đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; mở rộng một số đoạn cao tốc Bắc - Nam phía Đông; cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 6 đoạn Tuần Giáo - Lai Châu.

Ở giai đoạn triển khai, Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao làm chủ đầu tư 7 dự án. Đến nay, các dự án cao tốc Bắc - Nam đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45 và Phan Thiết - Dầu Giây đã đưa vào khai thác.

Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao chuẩn bị đầu tư hàng loạt dự án quy mô lớn, gồm tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái.

Đáng chú ý, hai đoạn cao tốc Bãi Vọt - Hàm Nghi và Hàm Nghi - Vũng Áng đã được thông xe, đưa vào khai thác từ ngày 28/4/2025, sớm hơn tiến độ từ 3-6 tháng.

Dự án cao tốc Dầu Giây - Tân Phú triển khai theo hình thức PPP đã hoàn thành công tác lựa chọn nhà đầu tư và bàn giao cọc giải phóng mặt bằng cho địa phương.

Đối với dự án cầu Phong Châu mới trên Quốc lộ 32C (tỉnh Phú Thọ), công trình được khánh thành và đưa vào khai thác từ ngày 28/9/2025, sớm hơn kế hoạch 3 tháng; hiện các thủ tục nghiệm thu, bàn giao và quyết toán đang được tiếp tục thực hiện.

Riêng dự án cầu Ninh Cường vượt sông Ninh Cơ (Quốc lộ 37B), Ban đã hoàn tất lựa chọn và ký kết 10/11 hợp đồng. Gói thầu xây dựng cầu Ninh Cường đã được phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, dự toán và hồ sơ mời thầu vào đầu tháng 12/2025; dự kiến khởi công trong quý I/2026.

Về giải ngân, trên tổng số vốn hơn 4.560 tỷ đồng được giao, đến ngày 19/12/2025, Ban Quản lý dự án Thăng Long đã giải ngân hơn 2.762 tỷ đồng, đạt gần 61% kế hoạch; dự kiến đến hết tháng 1/2026, tỷ lệ giải ngân đạt trên 93%.

Song song với nhiệm vụ được giao, năm 2025 Ban này đã ký kết thêm các hợp đồng tư vấn quản lý dự án đối với một số công trình như Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình, nhằm bổ sung nguồn việc và duy trì năng lực tổ chức.

Cùng với đó, thu nhập người lao động tại Ban Quản lý dự án Thăng Long được cải thiện, với mức lương bình quân năm 2025 khoảng 13 triệu đồng/người/tháng, tăng so với mức 12 triệu đồng/người/tháng của năm 2024.

Ban Quản lý dự án Đường sắt triển khai dự án ra sao?

Trong khi đó, Ban Quản lý dự án Đường sắt cũng được thành lập năm 2009, là đơn vị chuyên ngành có bề dày kinh nghiệm, gắn bó lâu năm với các dự án đường sắt truyền thống của cả nước.

Theo số liệu tổng hợp, giai đoạn 2020-2025, Ban được giao nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư 17 dự án, trong đó có 6 dự án đường sắt thuộc nhóm quan trọng quốc gia. Đến hết tháng 5/2025, giá trị giải ngân đạt hơn 10.085 tỷ đồng, tương đương 75,6% kế hoạch vốn trung hạn giai đoạn 2021-2025.

Trong công tác chuẩn bị đầu tư, giai đoạn 2021-2025, Ban Quản lý dự án Đường sắt được giao làm chủ đầu tư 8 dự án. Đặc biệt, đơn vị đã tham gia phối hợp báo cáo Chính phủ trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư hai dự án trọng điểm quy mô đặc biệt lớn là đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây đều là các dự án đòi hỏi công nghệ cao, kỹ thuật phức tạp và lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam.

Ở giai đoạn thực hiện đầu tư, Ban được giao làm chủ đầu tư 22 dự án xây dựng. Các dự án sử dụng vốn giai đoạn 2016-2020 cơ bản bảo đảm tiến độ, với 25/28 gói thầu đã hoàn thành và bàn giao. Công tác quyết toán được triển khai đúng kế hoạch, trong đó 9/10 dự án đã được phê duyệt quyết toán, đạt giá trị 13.752 tỷ đồng trên tổng giá trị 21.113 tỷ đồng.

Tính đến cuối năm 2025, Ban Quản lý dự án Đường sắt đang đảm nhiệm vai trò chủ đầu tư 19 dự án, đồng thời triển khai 11 dự án trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và xử lý 5 dự án còn tồn tại, vướng mắc.

Bước sang năm 2026, quyền Giám đốc Ban Quản lý dự án Đường sắt Mai Minh Việt cho biết Ban xác định đây là năm bản lề, tăng tốc triển khai các dự án đường sắt quốc gia. Khối lượng công việc trong năm được đánh giá là rất lớn, tính chất phức tạp cao, trong khi yêu cầu về tiến độ và chất lượng ngày càng khắt khe.

Trong bối cảnh dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam bước sang giai đoạn then chốt, yêu cầu không chỉ dừng ở chuẩn bị đầu tư mà là tổ chức triển khai một siêu dự án có tổng mức đầu tư đặc biệt lớn, phạm vi trải dài toàn tuyến quốc gia, Chính phủ và Bộ Xây dựng đã lựa chọn một cách tiếp cận khác.

Quyết định giao Ban Quản lý dự án Thăng Long làm chủ đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, thay cho Ban Quản lý dự án Đường sắt, không đơn thuần là sự điều chỉnh về đầu mối tổ chức. Đây là bước chuyển phản ánh yêu cầu đặt nặng năng lực điều phối, quản trị dự án tổng thể và kiểm soát tiến độ ở quy mô quốc gia.

Lệ Chi