Ẩn số kinh tế Mỹ

IMF và OECD dự báo tăng trưởng GDP kinh tế Mỹ năm 2026 quanh 2%, thấp hơn năm 2025 nhưng đủ để tránh suy thoái. Ảnh minh họa. (Nguồn: thedailyeconomy.org)

Nhìn tổng thể, thành quả của năm 2025 không nằm ở sự bùng nổ đồng đều, mà ở khả năng duy trì tăng trưởng trong môi trường chính sách và địa chính trị phức tạp. Chính nền tảng đó tạo ra lực đẩy cho năm 2026, đồng thời làm nổi bật những ẩn số lớn.

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) dự báo tăng trưởng GDP Mỹ năm 2026 quanh 2%, thấp hơn năm 2025 nhưng đủ để tránh suy thoái. J.P. Morgan và Goldman Sachs dự báo khoảng 2,2-2,5%, nhờ tác động cộng hưởng của cắt giảm lãi suất, kích thích tài khóa và đầu tư mạnh vào năng lượng, quốc phòng.

Nền tảng vững chắc để tăng trưởng

Năm 2025 khép lại, nền kinh tế số một thế giới vẫn loay hoay với bài toán duy trì tăng trưởng ổn định, kéo lạm phát về gần ngưỡng mục tiêu 2%, bảo vệ thị trường lao động và tái định hình động lực tăng trưởng trong bối cảnh tình hình địa chính trị và kinh tế thế giới đang biến động không ngừng.

Chia sẻ với Fox Business đầu năm mới, cựu Thứ trưởng Tài chính Mỹ Michael Faulkender cho rằng, còn quá sớm để nghi ngờ thành quả kinh tế của Tổng thống Donald Trump trong năm đầu của nhiệm kỳ thứ hai. Theo ông, những chính sách mang tính “đặt nền móng” trong năm 2025 sẽ thể hiện rõ hơn trong năm kế tiếp và quyết định khả năng tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.

Một trong những trụ cột chính sách quan trọng là Đạo luật “To và Đẹp” (OBBBA) được thông qua năm 2025, với việc gia hạn và mở rộng các ưu đãi thuế. Về bản chất, đây là một gói kích thích tài khóa có độ trễ, tác động dần tới đầu tư, tiêu dùng và lợi nhuận doanh nghiệp. Theo ông Faulkender, ngay khi các biện pháp này được tái lập vào đầu nhiệm kỳ, lợi ích đã bắt đầu lan tỏa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo động lực cho tăng trưởng trong nửa cuối năm 2025 và đặt nền tảng cho năm 2026.

Giá năng lượng là một biến số quan trọng khác. Chính quyền Tổng thống Trump bãi bỏ nhiều sắc lệnh liên quan đến hạn chế khai thác năng lượng từ thời chính quyền tiền nhiệm, góp phần đưa giá dầu giảm đáng kể so với đầu năm 2025, hiện dao động quanh mức 57 USD/thùng. Khi giá dầu duy trì quanh vùng thấp hơn, chi phí đầu vào của doanh nghiệp giảm, áp lực lạm phát dịu đi và thu nhập thực tế của hộ gia đình được cải thiện. Tuy nhiên, hiệu ứng này vẫn chưa phản ánh đầy đủ vào giá cả tiêu dùng, ông Faulkender nhấn mạnh.

Ở góc độ tổng cầu, tiêu dùng nội địa tiếp tục là trụ cột. Dù áp lực chi phí sinh hoạt còn lớn, nhóm hộ gia đình có tài sản tài chính hưởng lợi từ thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh vẫn duy trì mức chi tiêu cao. Cùng lúc, đầu tư doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, năng lượng và quốc phòng, tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Thực tế, GDP quý III/2025 tăng tới 4,3% là minh chứng rõ ràng cho sức kéo từ tiêu dùng và đầu tư công nghệ.

Cựu Thứ trưởng Tài chính cho rằng, mô hình tăng trưởng dựa trên giá năng lượng thấp, giảm điều tiết và cải cách thuế từng phát huy hiệu quả trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump đang được tái lập, với tác động rõ nét hơn khi bước sang năm 2026.

“Hạ cánh mềm”?

Trong bài phân tích cuối năm 2025, mạng Axios chỉ ra, nền kinh tế Mỹ trong năm 2025 đã chịu nhiều cú sốc, nhưng vẫn thể hiện khả năng thích ứng đáng kể. Câu hỏi đặt ra cho năm 2026 là liệu những điểm yếu tiềm ẩn, từ thị trường lao động, lạm phát cho tới bất ổn chính sách, có lan rộng thành rủi ro mang tính hệ thống hay không.

Bên trong bức tranh tăng trưởng GDP, một số tín hiệu kém bền vững dần lộ ra. Thị trường lao động không suy yếu đột ngột nhưng đang chậm lại, khi các doanh nghiệp đồng loạt giảm tuyển dụng, dù chưa cắt giảm nhân sự quy mô lớn. Lạm phát, dù đã hạ nhiệt so với giai đoạn đỉnh điểm năm 2022, vẫn tiếp tục bào mòn ngân sách hộ gia đình và trở thành mối quan tâm hàng đầu của dư luận.

Tuy nhiên, như ông Joe Brusuelas, nhà kinh tế trưởng của công ty tư vấn thuế và tài chính quốc tế RSM (trụ sở ở Mỹ) nhận xét, đây là một “cỗ máy năng động và kiên cường”, song tăng trưởng mạnh đang ngày càng tách rời khỏi khả năng tạo việc làm.

Việc làm mới chủ yếu đến từ lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, trong khi các ngành mang tính chu kỳ như sản xuất, vận tải và kho bãi lại cắt giảm lao động. Ông Brusuelas lưu ý rằng sự tách rời giữa tăng trưởng GDP và việc làm có thể trở thành câu chuyện kinh tế chủ đạo khi bước sang năm 2026, khiến quá trình điều chỉnh của thị trường lao động trở nên phức tạp hơn.

Lạm phát tiếp tục là phép thử lớn đối với Fed. Dù dự báo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quanh mức 3% và chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) ở mức 2,5-2,8% trong năm 2026 cho thấy rủi ro mất kiểm soát đã giảm, nhưng áp lực từ chi phí lao động, dịch vụ y tế, nhà ở và chính sách thương mại vẫn hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, Fed được kỳ vọng kéo dài chu kỳ cắt giảm lãi suất một cách thận trọng. Fox Business dự báo lãi suất cơ bản có thể về quanh 3% trước cuối năm 2026, song nợ công cao, nhu cầu tài trợ ngân sách lớn và rủi ro địa chính trị khiến Fed phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa hỗ trợ tăng trưởng và bảo vệ ổn định tài chính.

Điểm đáng chú ý là cấu trúc của tăng trưởng. Đầu tư vào AI không chỉ mang lại hiệu ứng chu kỳ mà còn được kỳ vọng nâng năng suất trung hạn. Một số ước tính cho rằng, riêng AI có thể đóng góp thêm 0,3-0,5 điểm phần trăm cho tăng trưởng GDP trong vài năm tới. Điều này giúp giải thích vì sao kinh tế Mỹ vẫn có thể duy trì đà tăng ngay cả khi thị trường lao động bớt “nóng”.

Chính sách thương mại và thuế quan tiếp tục là ẩn số lớn. Các gói giảm thuế có thể hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn, nhưng cũng làm gia tăng thâm hụt ngân sách. Trong khi đó, chính sách thuế quan và nguy cơ trả đũa thương mại từ các đối tác lớn có thể trở thành “thuế ẩn” đối với người tiêu dùng Mỹ.

Nghiên cứu của hai tổ chức uy tín Penn Wharton và Tax Foundation (Mỹ) cảnh báo các biện pháp thuế quan đối ứng có thể khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải gánh thêm khoảng 1.200 USD mỗi năm, làm suy yếu sức mua và gia tăng áp lực lạm phát. Nếu các đối tác thương mại trả đũa mạnh, tăng trưởng GDP Mỹ trong năm 2026 có thể chỉ còn quanh mức 1,5%.

Như vậy, năm 2026 nhiều khả năng không phải là năm của tăng trưởng bùng nổ hay khủng hoảng sâu, mà là năm bản lề của chu kỳ phát triển mới. Như nhận định của nhà kinh tế Joe Brusuelas, nền kinh tế vẫn năng động và kiên cường, nhưng tăng trưởng và tạo việc làm có thể tiếp tục tách rời. Do vậy, năm 2026 vừa là phép thử của chu kỳ kinh tế, vừa phản ánh năng lực điều hành chính sách trong bối cảnh trật tự kinh tế toàn cầu dịch chuyển.

Minh Anh