Án tín dụng, ngân hàng: Khó xử lý tài sản bảo đảm

Tăng trên 6.360 tỷ đồng

Bộ Tư pháp đã phối hợp với một số ngân hàng tổ chức Hội thảo góp ý, hoàn thiện thể chế, rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các vụ việc có điều kiện, giá trị lớn trên 10 tỷ đồng, đang tổ chức thi hành... Tiếp tục đề nghị Hiệp hội Ngân hàng và các ngân hàng có số lượng vụ việc còn tồn đọng, giá trị lớn rà soát toàn bộ các vụ việc còn đang vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành án, nhất là các vấn đề gặp phải sau khi thực hiện việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy để kịp thời có biện pháp giải quyết.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cũng tập trung chỉ đạo cơ quan THADS đẩy nhanh tiến độ tổ chức thi hành các bản án, quyết định có hiệu lực nói chung, các bản án, quyết định liên quan đến tổ chức tín dụng ngân hàng nói riêng. Chỉ đạo cơ quan THADS rà soát, tổng hợp các vụ việc liên quan đến Ngân hàng Phát triển Việt Nam để kịp thời tổ chức thi hành có hiệu quả, xử lý dứt điểm các bản án, quyết định thi hành án đang tồn đọng.

Năm 2025, hệ thống THADS đã thi hành xong 6.484 việc, tăng 232 việc (tăng 3,71%) so với năm 2024, thu được 36.904 tỷ 545 triệu đồng, tăng trên 6.360 tỷ đồng (tăng hơn 20%) so với năm 2024.

Tuy nhiên, việc thi hành án liên quan án tín dụng ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn. Theo phản ánh của THADS TP Hồ Chí Minh, hiện nay phát sinh nhiều vụ việc thi hành án cho các tổ chức tín dụng cho vay tín chấp hoặc mở tài khoản tín chấp không có tài sản bảo đảm. Người phải thi hành án chủ yếu là lao động có thu nhập thấp hoặc đã bỏ địa phương đi nơi khác mà không xác định được địa chỉ mới dẫn đến khó khăn trong xác minh điều kiện và áp dụng biện pháp cưỡng chế để thi hành dứt điểm vụ việc, tiếp tục phải theo dõi hồ sơ chưa có điều kiện thi hành án, làm tốn kém thời gian, chi phí và nguồn lực để xác minh lại.

Thẩm định hồ sơ chặt chẽ, tăng cường phối hợp

Cũng theo phản ánh của THADS TP Hồ Chí Minh, một số doanh nghiệp phải thi hành án không còn hoạt động tại trụ sở, không có điều kiện thi hành án. Đối với các khoản nợ liên quan đến ngân sách nhà nước, các vụ việc này không thể miễn, giảm theo quy định của Luật THADS, dẫn đến tình trạng tồn đọng kéo dài.

Các việc có giá trị lớn hầu hết là án của ngân hàng, liên quan đến tài sản bảo đảm là đất đai có diện tích lớn, ở nhiều nơi. Trên đất có nhiều tài sản thuộc sở hữu của người khác; việc khảo sát, đo đạc, xác định ranh mốc giới và xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trở nên phức tạp, tốn kém thời gian và nguồn lực. Tài sản thế chấp là dự án đã hết hạn đầu tư theo giấy phép, chưa hoàn công, không thể bán đấu giá để truy thu.

Bên cạnh đó, một số vụ việc, việc thẩm định giá tài sản để cho vay của Ngân hàng chênh lệch quá nhiều so với giá trị thực tế lúc cơ quan THADS thẩm định giá, bán đấu giá. Sự chênh lệch này không chỉ gây khó khăn trong việc tìm kiếm người mua mà còn là nguyên nhân phát sinh khiếu nại, tố cáo từ người phải thi hành án, làm ảnh hưởng đến tiến độ và kết quả giải quyết án.

Còn tại Cà Mau, hầu hết các vụ việc thi hành án liên quan đến các tổ chức tín dụng đều có tài sản bảo đảm, chủ yếu là bất động sản. Do đó, tỷ lệ có điều kiện thi hành án cũng như khả năng thu hồi vốn đạt ở mức tương đối cao. Tuy nhiên, thống kê của năm 2025 cho thấy, án tín dụng, ngân hàng chiếm 6,86% về việc và 59,86% về tiền so với tổng số việc và tiền phải thi hành, nhưng kết quả thi hành án liên quan đến các tổ chức tín dụng lại đạt thấp, cả về số vụ việc lẫn số tiền thu hồi. Nhiều tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất ở nhưng không có lối đi hợp pháp, dẫn đến việc bán đấu giá bị giảm giá nhiều lần nhưng vẫn không có người mua, kéo dài thời gian tổ chức thi hành án.

Một số tài sản sau khi xử lý vẫn không đủ để thi hành toàn bộ khoản nợ gốc và lãi, buộc cơ quan THADS phải tiếp tục xác minh, xử lý thêm tài sản khác của người phải thi hành án. Bên cạnh đó, cơ chế xét miễn, giảm lãi của ngân hàng còn mất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ thi hành án. Bên cạnh đó, trong một số trường hợp, cơ quan Thi hành án tiến hành kê biên và xử lý một phần tài sản đang thế chấp để thi hành án cho cá nhân khác, trong khi tổ chức tín dụng chưa khởi kiện hoặc chưa thực hiện thủ tục giải chấp. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc chuyển quyền sử dụng tài sản cho người mua trúng đấu giá.

Nâng cao hiệu quả công tác thu hồi nợ cho các tổ chức tín dụng, bên cạnh những vấn đề về hoàn thiện thể chế, cần tăng cường công tác phối hợp giữa cơ quan THADS và tổ chức tín dụng; nâng cao năng lực cho Chấp hành viên. Đồng thời, tổ chức tín dụng, ngân hàng cần có biện pháp theo dõi, kiểm tra tài sản bảo đảm, kịp thời có biện pháp xử lý khi có vấn đề vướng mắc xảy ra; tổ chức thẩm định hồ sơ chặt chẽ về tình trạng tài sản thế chấp, bảo lãnh, thẩm định giá theo đúng giá trị thực tế và đánh giá tác động về biến động giá trị của tài sản trong thời gian nhất định.

Thu Nguyễn