Ân tình miền biển Triệu Lăng

“Hương sử làng Ba Lăng” hiện đang lưu giữ tại đình làng thể hiện: Làng Ba Lăng như một “làng mẹ”... sau đó lần lượt sinh ra các “làng con”: Gia Đẳng, An Hội vào thế kỷ XVI và Nhật Tân có tuổi đời trẻ nhất, hơn 100 năm.

Những ngày sống ở xã Triệu Lăng cũ, chúng tôi cảm nhận rằng ở đây không sôi động như những vùng biển khác tại Quảng Trị như: Nhật Lệ, Bảo Ninh, Đá Nhảy, Cửa Tùng hay Cửa Việt... Biển Triệu Lăng thu hút du khách bằng sự quyến rũ “riêng có” của mình với bãi cát trắng trải dài; từng con sóng nhẹ mơn man vỗ bờ; rừng phi lao bốn mùa xanh thẳm...

Đến với biển Triệu Lăng vào buổi chiều hôm, cùng ngư dân quây từng con thuyền xuống biển, vượt sóng ra khơi đi tìm luồng cá, mực; luồng tôm. Thuyền trước vượt sóng thành công, neo lại nơi vùng nước lặng chờ thuyền sau song hành cùng. Càng thấy yêu hơn tấm lòng, triết lý sống của cư dân biển.

Đến với biển Triệu Lăng vào một buổi sớm mai, chào đón bình minh trên biển. Buông bỏ những âu lo cuộc sống đời thường, ngắm vầng dương mọc lên trên đầu sóng, cảm giác lòng người tinh khôi. Khi những con thuyền trở về sau một đêm can trường mưu sinh giữa biển, hãy hòa cùng niềm vui với người dân biển lúc lòng thuyền chất đầy cá, mực. Rồi phiên chợ hải sản được mở cũng vào buổi sáng sớm, tiếng cười, tiếng nói lan tỏa khắp thinh không. Từ những phiên chợ này, từng con cá, con mực tươi rói mới cất lên ở biển bãi ngang sẽ theo thương lái tỏa đi muôn nẻo.

Những ngày trải nghiệm trên vùng biển Triệu Lăng, chúng tôi có nhiều cơ hội làm việc với anh Lê Ngọc Dũng, cán bộ Phòng Văn hóa-Xã hội, xã Triệu Cơ. Là một người con làng biển, sau khi tốt nghiệp khoa Sử, Trường đại học Sư phạm Đà Nẵng, anh chọn cho mình con đường lập nghiệp “bỏ phố về làng”, gắn bó “có trách nhiệm” với quê hương mình, cố gắng vì một Triệu Lăng phát triển giữa lòng xã lớn Triệu Cơ.

Theo anh Lê Ngọc Dũng: Quá trình công tác tại quê nhà, được sự động viên của Đảng ủy, UBND xã Triệu Cơ, anh cùng với các đồng nghiệp tại Phòng Văn hóa-Xã hội đã nỗ lực khảo sát các di tích lịch sử văn hóa, tâm linh; hoàn thành hồ sơ di tích; xây dựng phương án trình UBND xã và các ban, ngành liên quan nhằm trùng tu, tôn tạo, xếp hạng các di tích...

Về với miền biển Triệu Lăng, chúng tôi nghe người dân miền biển kể về một người con ưu tú của làng Gia Đẳng-Đại tướng Đoàn Khuê. Đại tướng Đoàn Khuê (1923-1999), nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương), nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Sinh ra tại làng Gia Đẳng giàu truyền thống cách mạng, 16 tuổi, ông hoạt động trong phong trào Thanh niên phản đế, làm Bí thư Thanh niên cứu quốc huyện Triệu Phong. 17 tuổi bị địch bắt và kết án tù tại nhà lao Quảng Trị và Buôn Mê Thuột. Sau khi thoát khỏi nhà lao thực dân, Đoàn Khuê trở về gây dựng phong trào cách mạng tại Quảng Bình cũ, giữ chức Chủ nhiệm Việt Minh Cô Tám, lãnh đạo quân và dân Quảng Bình tham gia giành chính quyền tháng Tám năm 1945. Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thắng lợi, ông trở thành Ủy viên Quân sự Ủy ban Hành chính khu C gồm lực lượng vũ trang Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế, Quảng Nam...

Tại Quảng Bình cũ, với bí danh Đoàn Con, Đoàn Khuê để lại dấu ấn đậm nét ở hai huyện Lệ Thủy, Quảng Ninh. Đặc biệt tại làng Võ Xá (nay thuộc xã Quảng Ninh), ông chọn Nhà nhóm thôn Trung làm nơi “rèn quân, luyện cán” chuẩn bị mọi mặt cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

Hơn 700 năm kể từ ngày khai mở ra làng Ba Lăng, rồi trải qua bao nhiêu lần nhập tách, tách nhập, đất và người Triệu Lăng ngày xưa hay bây giờ vẫn thế, nhạy cảm mà bình dị; khí khái mà bộc trực, thẳng thắn nhưng rất mực thủy chung... cùng chạm khắc vào lịch sử quê hương qua từng ẩn tích thời gian, di tích văn hóa, con người... để hướng đến một tương lai rộng mở hơn.

Nội dung và Ảnh:  NGÔ THANH LONG     Thiết kế:  HẢI PHƯỢNG