Anh Mai Đức Lại: Biến phế phẩm nông nghiệp thành than sinh học

TẬN DỤNG PHẾ PHẨM LÀM THAN SẠCH

Một lần tình cờ được người bạn gợi ý về hướng sản xuất than sinh học, anh Mai Đức Lại bắt đầu ấp ủ ý tưởng vừa tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế, vừa không gây hại cho môi trường sống xung quanh.

Vợ chồng anh Mai Đức Lại cùng nhau vượt khó, tâm huyết với mô hình sản xuất than sạch.

Là một kỹ sư cơ khí, am hiểu về máy móc, thiết bị, anh Lại có lợi thế khi bắt tay vào nghiên cứu, mày mò thiết kế, cải tiến lò đốt phù hợp với yêu cầu kỹ thuật, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các đơn vị chế tạo bên ngoài.

Anh Lại chia sẻ, hiện nay phần lớn các cơ sở sản xuất than truyền thống đều gặp khó trong việc xử lý khói thải, gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng không khí.

Chính vì vậy, anh xác định đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để đóng góp một phần công sức vào việc gìn giữ môi trường xanh, sạch, đẹp cho quê hương.

Những ngày đầu mày mò với chiếc thùng phuy thử nghiệm, đốt ra được than nhưng chưa xử lý được khói, anh Lại không nản chí mà tiếp tục ý tưởng.

Sau khoảng 6 tháng kiên trì thử nghiệm, cải tiến, anh đã hoàn thiện được nguyên lý vận hành cho lò đốt của mình: Sử dụng phương pháp nhiệt phân, đưa nhiệt độ đáy lò lên đến 1.200 độ C, buồng lò duy trì ở mức 700 độ C.

Đặc biệt, lượng khói sinh ra trong quá trình đốt không thải trực tiếp ra môi trường, mà được dẫn tuần hoàn ngược trở lại lò, vừa làm tăng thêm khoảng 40% nhiệt lượng đốt, vừa xử lý triệt để lượng khói còn tồn dư, hình thành nên một chu trình sản xuất khép kín gần như tuyệt đối.

Điều đáng ghi nhận ở mô hình này là nguồn nguyên liệu đầu vào hoàn toàn tận dụng từ phế phẩm nông nghiệp thường bị bỏ đi hoặc gây ô nhiễm khi tiêu hủy tự phát như: Vỏ sầu riêng, bã mía, cây ớt; vỏ, cây thanh long, gáo dừa...

Ba dòng sản phẩm chủ lực từ mô hình khép kín của anh Lại: Than hoạt tính, giấm gỗ sinh học và bột than, được sản xuất hoàn toàn từ phế phẩm nông nghiệp.

Theo anh, tuy các loại phế phẩm nông nghiệp khi đốt đều cho ra than, nhưng chất lượng lại có sự chênh lệch. Chẳng hạn, gáo dừa cho ra loại than có chất lượng tốt nhất; vỏ sầu riêng hay cây ớt thường được dùng để chế biến thành các sản phẩm có giá trị thấp hơn.

Từ nguồn nguyên liệu ấy, qua quy trình nhiệt phân khép kín, cơ sở của anh cho ra đời 3 dòng sản phẩm chính. Với than gáo dừa, dòng sản phẩm chủ lực, có chất lượng cao nhất, sau khi nhiệt phân sẽ trở thành than hoạt tính, được ứng dụng trong lọc nước, sản xuất linh kiện điện tử, pin năng lượng mặt trời, luyện thép.

Trong quá trình đốt, phần khói và hơi bay lên được thu lại, ngưng tụ thành giấm gỗ sinh học, dùng để phun xịt phòng trừ sâu rầy, khử mùi hôi ở chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm; giúp cây trồng phát triển tốt, không để lại tồn dư gây hại.

Riêng phần phế phẩm còn lại như: Vỏ sầu riêng, cây ớt được xay nghiền thành bột than, dùng ép than BBQ, cải tạo đất nông nghiệp hoặc bán cho các hộ nuôi trồng thủy sản để cân bằng độ pH trong ao nuôi.

CẦN SỰ TIẾP SỨC ĐỂ VƯƠN XA

Than hoạt tính từ gáo dừa hiện được nhiều doanh nghiệp nước ngoài như: Nhật Bản, Ấn Độ, Malaysia, Hoa Kỳ, Trung Quốc thu mua với giá dao động từ 20.000 - 30.000 đồng/kg; giấm gỗ sinh học có giá khoảng 10.000 đồng/lít; bột than được bán với giá khoảng 10.000 đồng/kg.

Vợ chồng anh Mai Đức Lại bên mẻ than thành phẩm.

Hiện với 3 lò đốt đang vận hành, mỗi tháng cơ sở của anh Lại sản xuất được khoảng 30 tấn than nguyên chất, 9.000 lít giấm gỗ và 6 tấn bột than, mang lại nguồn thu ổn định, đồng thời góp phần xử lý một lượng lớn phế phẩm nông nghiệp vốn là gánh nặng môi trường của các vùng trồng trọt trên địa bàn.

Dù đạt kết quả bước đầu đáng khích lệ, nhưng theo anh Lại, để nhân rộng mô hình theo lộ trình 7 bước, từ đốt khép kín quy mô nhỏ tiến tới thành lập hợp tác xã, rồi mở rộng công suất, đầu tư nhà xưởng đạt chuẩn, rất cần thêm nguồn vốn. “Mình muốn mở rộng sản xuất thì phải có nhà xưởng, mặt bằng, nhất là vốn.

Tôi rất mong nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ chính quyền địa phương, cũng như các nhà đầu tư để sớm đưa mô hình đến gần hơn với bà con nông dân”, anh Lại bộc bạch.

Ông Phạm Quang Trường, chủ Doanh nghiệp tư nhân Trường Minh Phát (phường Trung An), đánh giá cao mô hình của anh Lại, nhất là không có khí thải, phù hợp với những địa phương có thế mạnh nông nghiệp, nguồn phế phẩm dồi dào như: Gáo dừa, vỏ sầu riêng, hạt xoài, vỏ thanh long... Mô hình này nên nhân rộng ra để bà con xử lý được một số phế phẩm nông nghiệp, tăng thêm thu nhập.

“Mô hình càng giá trị hơn, khi những gì thường bỏ đi đã tận dụng để tạo ra sản phẩm, góp phần tăng hiệu quả sản xuất của bà con. Doanh nghiệp chúng tôi sẽ tìm hiểu sâu hơn, tính toán phương án đồng hành, hỗ trợ anh Lại đầu tư mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới”, ông Trường chia sẻ thêm.

Có thể thấy, mô hình sản xuất than sinh học khép kín của anh Mai Đức Lại là minh chứng sinh động cho tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Với sự tiếp sức kịp thời từ chính quyền địa phương và những doanh nghiệp, tin rằng mô hình sẽ sớm được nhân rộng, góp phần tạo thêm sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho bà con nông dân, xây dựng quê hương ngày càng xanh, sạch, đẹp.