Anh tung dự án tên lửa mới giúp Ukraine thu hẹp khoảng cách hỏa lực với Nga

Dự án được công bố ngày 11/1 và xuất phát từ thỏa thuận hợp tác ban đầu vào tháng 8/2025, trong đó Anh cam kết hỗ trợ Ukraine phát triển các loại tên lửa đạn đạo hiệu quả về chi phí, có khả năng sản xuất với số lượng lớn.

Phóng tên lửa đạn đạo ATACMS. (Nguồn: MW)

Nightfall được kỳ vọng sẽ bổ sung cho các chương trình tên lửa nội địa của Ukraine, bao gồm tên lửa hành trình cận âm Flamingo do Ukraine tự phát triển, có tầm bắn lên tới 3.000 km. Trong bối cảnh Nga đang sở hữu một kho tên lửa đạn đạo chiến thuật đồ sộ, từ Iskander-M cho đến các biến thể KN-23 và KN-24 do Triều Tiên cung cấp, việc Ukraine xây dựng năng lực tấn công tương xứng được xem là yếu tố then chốt để thu hẹp khoảng cách sức mạnh trên chiến trường.

Dù không phải là một chương trình hợp tác chung theo nghĩa truyền thống, Bộ Quốc phòng Anh sẽ trực tiếp ký hợp đồng với các doanh nghiệp quốc phòng trong nước để thiết kế và chế tạo tên lửa dành riêng cho Ukraine, mà không có dấu hiệu cho thấy loại vũ khí này sẽ được biên chế cho quân đội Anh. Đây cũng là điểm gây nhiều tranh cãi, bởi ngành công nghiệp quốc phòng Anh gần như không có kinh nghiệm thực tế trong phát triển tên lửa đạn đạo chiến thuật.

Hiện nay, tên lửa đạn đạo duy nhất trong biên chế Anh là UGM-133A Trident, nhưng loại vũ khí này chủ yếu do Mỹ phát triển và sản xuất. Trước đây, tên lửa đạn đạo tầm ngắn duy nhất mà Anh từng sử dụng là Lance, cũng được mua từ Mỹ.

Năng lực tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Ukraine thời gian qua đã nhiều lần suy giảm và phục hồi theo nguồn cung từ bên ngoài. Sau khi kho tên lửa OTR-21 Tochka-U thừa hưởng từ Liên Xô gần như cạn kiệt, Ukraine từng được Mỹ bổ sung tên lửa ATACMS, giúp khôi phục đáng kể khả năng tấn công tầm xa. Tuy nhiên, nguồn cung này không thể duy trì lâu dài do tốc độ tiêu thụ cao, trong khi Washington cũng lo ngại kho dự trữ ATACMS của chính mình bị suy giảm nghiêm trọng.

Dù vậy, ATACMS đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trên chiến trường Ukraine, với hàng loạt đòn đánh thành công nhằm phá hủy radar và bệ phóng của hệ thống phòng không S-400, cũng như vô hiệu hóa các tổ hợp Iskander-M của Nga. Thế nhưng, việc vận hành ATACMS phụ thuộc lớn vào sự hỗ trợ của mạng lưới chuyên gia phương Tây và hệ thống vệ tinh hiện đại.

Theo các thông tin ban đầu, tên lửa do Anh phát triển trong khuôn khổ Dự án Nightfall dự kiến có tầm bắn trên 500 km, mang đầu đạn nặng khoảng 200 kg – chỉ bằng khoảng 40% đầu đạn Iskander-M và 20% đầu đạn KN-23B mà Nga đang sử dụng.

Thách thức lớn nhất của chương trình nằm ở việc phát triển tên lửa có quỹ đạo bay phức tạp, đủ khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng không tiên tiến. Dù vậy, khả năng chuyển giao công nghệ và hỗ trợ kỹ thuật từ Mỹ có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian phát triển.

Tính khả thi của việc sản xuất hàng loạt trong trung và dài hạn vẫn là dấu hỏi lớn, khi Nga tiếp tục mở rộng các đòn tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng và công nghiệp quốc phòng của Ukraine, bao gồm cả những nhà máy liên quan đến sản xuất tên lửa.

Trong kịch bản lạc quan hơn, loại tên lửa mới này có thể được phát triển và tích trữ trong thời gian ngừng bắn do châu Âu thúc đẩy, nhằm giúp Ukraine tái thiết lực lượng và chuẩn bị cho những xung đột trong tương lai.

Xuân Minh