Anh và EU trước viễn cảnh 'gương vỡ lại lành'

Theo Tạp chí Time, cựu Bộ trưởng Y tế Anh Wes Streeting, người mới từ chức, cho rằng Anh nên tìm cách tái gia nhập EU. "Rời khỏi EU là một sai lầm thảm khốc. Nó khiến chúng ta kém giàu có hơn, kém quyền lực hơn và ít kiểm soát hơn so với bất kỳ thời điểm nào trước cuộc cách mạng công nghiệp", ông Streeting nhấn mạnh.

Những người ủng hộ Anh rời khỏi EU trong một cuộc vận động trưng cầu dân ý về Brexit ở London, ngày 15-6-2016. Ảnh: AP

Hãng tin AP cho biết thêm, trong phát biểu gần đây, cựu Bộ trưởng Y tế Streeting cũng lên án cuộc trưng cầu dân ý về Brexit vào năm 2016, đồng thời kêu gọi London tái gia nhập EU, với giải thích rằng nước Anh cần một mối quan hệ đặc biệt mới với EU vì tương lai của xứ sở sương mù nằm ở châu Âu và một ngày nào đó sẽ trở lại EU.

Lập trường mạnh mẽ của ông Streeting đã gây ra nhiều màn tranh luận, trong đó Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy gọi quan điểm về Brexit của ông là "kỳ lạ".

Chia sẻ tại một cuộc họp báo, khi được hỏi về triển vọng Anh tái gia nhập EU, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC) Paula Pinho, nói rằng bà sẽ không đưa ra bất kỳ kết luận nào ở thời điểm hiện tại và cho biết các cuộc thảo luận về vấn đề này có thể diễn ra tại Hội nghị thượng đỉnh Anh-EU sắp tới.

Trong khi đó, Nghị sĩ Đức Knut Abraham được cho là đã bày tỏ sự ủng hộ cho khả năng “tái hợp” giữa Anh và EU với tuyên bố: "Châu Âu chắc chắn sẽ hoan nghênh Anh trở lại. Một bước đi như vậy (việc nộp đơn xin gia nhập lại EU) sẽ là một tình huống đôi bên cùng có lợi, đặc biệt là vào thời điểm các mối đe dọa từ bên ngoài đang gia tăng". Tương tự, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez hồi đầu năm nay cũng khẳng định Tây Ban Nha hoàn toàn ủng hộ việc Anh trở lại EU.

Euro News nhận định, vấn đề tái gia nhập EU đã trở thành tâm điểm chú ý trong những tháng gần đây khi Anh tìm cách xích lại gần hơn với châu Âu, trong bối cảnh mối quan hệ giữa nước này với Tổng thống Mỹ Donald Trump xuất hiện bất ổn.

Mặc dù vậy, bà Catherine Barnard, giáo sư về luật châu Âu tại Đại học Cambridge, dự đoán rằng nhiều nhà lãnh đạo châu Âu có thể vẫn thận trọng do tình hình chính trị bất ổn hiện nay ở Anh. Bà nói: "Tôi nghĩ EU sẽ không muốn tiến gần đến bất kỳ cuộc đàm phán nào với Anh cho đến khi họ biết rằng có một quan điểm rõ ràng và thống nhất về việc Anh tái gia nhập”.

Kết quả cuộc thăm dò dư luận của YouGov được công bố hồi tháng 4 năm nay cho thấy 55% người Anh ủng hộ việc trở lại EU. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng không nên phóng đại sự ủng hộ này. Theo bà Barnard, dù có sự thừa nhận rộng rãi rằng Brexit đã gây bất lợi cho nền kinh tế của Anh, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc mọi người dân Anh muốn tái gia nhập EU.

Ngay cả khi Anh có thể tái gia nhập EU, quá trình này sẽ rất phức tạp về mặt chính trị và pháp lý. Bà Barnard giải thích rằng bất kỳ đơn xin gia nhập nào trong tương lai cũng sẽ được tiến hành theo Điều 49 của Hiệp ước về Liên minh châu Âu, điều khoản quy định cách thức các quốc gia bên ngoài EU xin gia nhập khối này. Bà lưu ý rằng Anh có thể sẽ bắt đầu quá trình tái gia nhập EU từ một vị thế tương đối mạnh, vì nước này đã có nhiều cấu trúc thể chế cần thiết theo yêu cầu của EU.

Mặc dù vậy, một điều không hề dễ dàng là quá trình này vẫn cần sự chấp thuận của tất cả quốc gia thành viên EU. Chẳng hạn, Pháp có thể sẽ phải tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc trước khi chấp thuận việc tái gia nhập của Anh. Bên cạnh đó, không thể bỏ qua tiếng nói của công chúng Anh, những người từng bỏ phiếu để nước này rời khỏi EU.