Áo dài Việt Nam trong dòng chảy kinh tế sáng tạo

NTK Vũ Thảo Giang (áo đỏ đứng giữa) với bộ sưu tập áo dài mang đậm bản sắc dân tộc Việt Nam. Ảnh: NVCC

PV: Văn hóa không chỉ là giá trị tinh thần mà còn là nguồn lực phát triển kinh tế. Theo bà, đối với thương hiệu áo dài, cần thay đổi tư duy quản trị và tầm nhìn kinh doanh như thế nào trong môi trường hội nhập?

NTK Vũ Thảo Giang: Trước đây, chúng tôi chủ yếu tập trung vào giá trị nghệ thuật, sáng tạo các bộ sưu tập để trình diễn và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Công việc được thực hiện bằng đam mê và trách nhiệm với văn hóa truyền thống, dù không ít lần phải đối mặt với khó khăn về tài chính.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi nhận ra cần thay đổi cách tiếp cận, xem áo dài vừa là giá trị văn hóa cần được gìn giữ, vừa là sản phẩm có khả năng tham gia thị trường, tạo ra giá trị kinh tế và góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Thứ nhất, chúng tôi định hướng phát triển áo dài thành dòng sản phẩm thời trang cao cấp mang bản sắc Việt Nam, có khả năng xuất khẩu, tạo doanh thu ổn định và cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Từ chỗ làm nghề chủ yếu bằng đam mê, chúng tôi chuyển sang phát triển theo chiến lược rõ ràng hơn, tập trung nâng cao giá trị gia tăng, hoàn thiện chuỗi cung ứng bền vững, xây dựng thương hiệu và mạnh dạn ứng dụng công nghệ số.

Thứ hai, chúng tôi nhìn áo dài như một lĩnh vực kinh tế giàu tiềm năng, có khả năng tạo việc làm cho hàng nghìn nghệ nhân, thợ may và lao động trẻ, đồng thời góp phần tạo ra giá trị kinh tế cho ngành công nghiệp văn hóa.

Thứ ba, áo dài Việt Nam vừa gìn giữ hồn cốt dân tộc, vừa có thể trở thành một thương hiệu văn hóa Việt Nam có sức cạnh tranh quốc tế. Tôi tin đây là cơ hội để văn hóa Việt Nam phát huy mạnh hơn vai trò nguồn lực nội sinh, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Với những thiết kế ấn tượng, mang giá trị văn hóa Việt, BST áo dài "Hoàng Thành Thăng Long - Dấu ấn vàng son" của Vũ Thảo Giang đã được lựa chọn xuất hiện trong "Lễ kỷ niệm 77 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2022) và 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Brunei (1992-2022)" năm 2022. Ảnh: NVCC

- Theo bà, làm thế nào để áo dài trở thành thương hiệu quốc gia khi bước ra thị trường quốc tế?

NTK Vũ Thảo Giang: Để áo dài khi bước ra thị trường quốc tế trở thành hình ảnh đại diện cho văn hóa Việt Nam, theo tôi cần có một chiến lược phát triển bài bản và lâu dài. Điều quan trọng nằm ở việc nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng mỗi tà áo dài thành một “đại sứ văn hóa”, mang theo câu chuyện về con người và bản sắc Việt Nam.

Mỗi bộ sưu tập xuất khẩu cần gắn với một câu chuyện văn hóa rõ ràng, từ cảm hứng họa tiết, chất liệu đến hành trình sáng tạo. Trong đó, tinh thần tự cường của người Việt được thể hiện qua việc ưu tiên sử dụng nguyên liệu trong nước như lụa, vải dệt thủ công, cùng bàn tay và trí tuệ của nghệ nhân Việt Nam. Bên cạnh đó, việc từng bước ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc cũng giúp khách hàng quốc tế hiểu rõ hơn về chất liệu, quy trình sản xuất và giá trị văn hóa phía sau mỗi tà áo dài.

Tinh thần nhân văn còn được thể hiện qua định hướng phát triển thời trang bền vững, sản xuất có trách nhiệm, hỗ trợ nghệ nhân và phụ nữ ở các làng nghề truyền thống, đồng thời gắn với các hoạt động cộng đồng và giáo dục. Chúng tôi cũng mong muốn xây dựng những dòng sản phẩm mang dấu ấn văn hóa Việt Nam để phục vụ các hoạt động ngoại giao, quảng bá hình ảnh đất nước, qua đó giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về một Việt Nam hiện đại nhưng vẫn giàu bản sắc.

Tôi tin rằng, khi một phụ nữ ở Paris, New York hay Tokyo mặc áo dài, đó vừa là sự lựa chọn một trang phục đẹp, vừa là cách lan tỏa hình ảnh về một đất nước sáng tạo, giàu bản sắc và giàu tính nhân văn. Theo tôi, chỉ khi mỗi chiếc áo dài xuất khẩu thực sự mang hồn cốt và giá trị dân tộc thì áo dài mới có thể trở thành một thương hiệu quốc gia đúng nghĩa.

BST "Sợi di sản" của NTK Vũ Thảo Giang tại Lễ hội Áo dài TP HCM năm 2026. Ảnh: NVCC

- Thách thức lớn nhất khi đưa một sản phẩm đậm chất truyền thống Việt Nam cạnh tranh với các thương hiệu thời trang toàn cầu là gì?

NTK Vũ Thảo Giang: Thách thức lớn nhất khi đưa áo dài cạnh tranh với các thương hiệu thời trang quốc tế là phải vượt qua những định kiến ban đầu và xây dựng được giá trị nhận diện đủ mạnh. Hiện nay, nhiều khách hàng nước ngoài vẫn xem áo dài là trang phục mang tính lễ hội hoặc trình diễn văn hóa, chưa thực sự nhìn nhận đây là dòng thời trang cao cấp có thể sử dụng trong đời sống hằng ngày hay tại các sự kiện sang trọng. Vì vậy, việc định vị áo dài ở phân khúc cao cấp vẫn gặp không ít khó khăn nếu so với kimono hiện đại của Nhật Bản, hanbok cách tân của Hàn Quốc hay sari cao cấp của Ấn Độ.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng đối mặt với nhiều hạn chế về quy mô thương hiệu, chi phí quảng bá quốc tế lớn, cũng như yêu cầu xây dựng chuỗi cung ứng chuyên nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững toàn cầu nhưng vẫn giữ được giá trị thủ công tinh xảo của áo dài Việt Nam.

Để vượt qua những thách thức này, theo tôi cần chú trọng xây dựng những câu chuyện văn hóa sâu sắc cho sản phẩm, tăng cường hợp tác với các nhà thiết kế quốc tế, tham gia các tuần lễ thời trang lớn, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm theo hướng bền vững. Quan trọng hơn, cần hướng tới xây dựng hình ảnh chung cho thương hiệu áo dài Việt Nam thay cho việc phát triển riêng lẻ từng thương hiệu cá nhân.

Tôi tin rằng, khi bản sắc dân tộc được làm mới bằng tư duy hiện đại, đó sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững, giúp áo dài từng bước trở thành biểu tượng của một Việt Nam sáng tạo, tự tin và giàu bản sắc trên bản đồ thời trang thế giới.

- Theo bà, ngoài các chính sách ưu đãi, đâu là động lực quan trọng nhất để các doanh nghiệp thời trang văn hóa mạnh dạn đầu tư và phát triển dài hạn?

NTK Vũ Thảo Giang: Theo tôi, điều các doanh nghiệp thời trang văn hóa đang cần nhất hiện nay là một chiến lược quốc gia đủ mạnh về xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu cho thời trang Việt Nam.

Các chính sách ưu đãi về thuế hay đất đai có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm chi phí sản xuất. Tuy nhiên, nếu thiếu đầu ra ổn định và giá trị thương hiệu đủ mạnh thì doanh nghiệp vẫn khó phát triển bền vững. Trong khi sức mua ở phân khúc cao cấp của thị trường trong nước còn hạn chế, chi phí xây dựng thương hiệu và quảng bá quốc tế lại rất lớn.

Chúng tôi mong Nhà nước có thêm các chính sách dẫn dắt và hỗ trợ cụ thể hơn, như xây dựng quỹ hỗ trợ phát triển thương hiệu thời trang Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các tuần lễ thời trang quốc tế, quảng bá hình ảnh ở quy mô lớn, đồng thời ưu tiên sử dụng áo dài trong hoạt động ngoại giao, làm quà tặng văn hóa hoặc sản phẩm đại diện hình ảnh quốc gia.

Bên cạnh đó, cũng cần có cơ chế tín dụng ưu đãi dài hạn cho hoạt động nghiên cứu, chuyển đổi số, phát triển bền vững và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành thời trang văn hóa.

Tôi cho rằng, khi có được một chiến lược bài bản về xây dựng và quảng bá thương hiệu quốc gia, các chính sách ưu đãi khác sẽ phát huy hiệu quả rõ nét hơn, giúp doanh nghiệp chuyển từ tư duy “làm văn hóa” sang phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp và bền vững. Đây cũng là điều kiện quan trọng để áo dài Việt Nam từng bước khẳng định sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

- Lời khuyên bà muốn gửi tới các bạn trẻ đang có ý định khởi nghiệp từ các giá trị văn hóa truyền thống hiện nay?

NTK Vũ Thảo Giang: Tôi muốn nhắn gửi tới các bạn trẻ đang ấp ủ ý tưởng khởi nghiệp từ giá trị văn hóa truyền thống rằng hãy dám biến di sản thành động lực cho tương lai. Văn hóa cần được gìn giữ, đồng thời phải tạo ra giá trị kinh tế, việc làm và niềm tự hào cho đất nước.

Tuy nhiên, đừng tiếp cận văn hóa như một xu hướng nhất thời. Hãy dành thời gian nghiên cứu, lắng nghe nghệ nhân và hiểu thật sâu bản sắc dân tộc. Từ nền tảng đó, cần mạnh dạn làm mới bằng tư duy hiện đại, kết hợp truyền thống với công nghệ, phát triển bền vững và xây dựng những câu chuyện riêng cho sản phẩm để biến bản sắc thành lợi thế cạnh tranh.

Ngay từ đầu, các bạn cũng cần xây dựng mô hình kinh doanh rõ ràng, quan tâm đến bảo hộ sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Có thể bắt đầu từ quy mô nhỏ, nhưng cần có khát vọng lớn, hướng tới thị trường khu vực và quốc tế. Quan trọng hơn cả là tinh thần hợp tác, cùng xây dựng hệ sinh thái thay cho việc phát triển đơn lẻ.

- Xin cảm ơn những chia sẻ của bà!