Áp lực 'du lịch nén' dịp lễ: quá tải, ùn tắc và giá cả leo thang

Du khách tắm biển ở Quan Lạn. Ảnh: VT

Biển người, tắc đường và “cháy” dịch vụ lặp lại mỗi mùa cao điểm

Các kỳ nghỉ lớn như 30.4 - 1.5, Giỗ Tổ Hùng Vương hay Tết Nguyên đán tiếp tục chứng kiến tình trạng quá tải du lịch diễn ra trên diện rộng. Năm 2026, xu hướng “du lịch nén” khi du khách tập trung đông trong thời gian ngắn đã tạo áp lực lớn lên hạ tầng và dịch vụ tại nhiều điểm đến.

Ùn tắc giao thông là biểu hiện rõ nhất. Các tuyến đường cửa ngõ Hà Nội, TP.HCM và trục kết nối đến Hà Giang, Sa Pa, Hạ Long, Vũng Tàu, Đà Nẵng… thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải. Không chỉ trên đường, tại điểm đến, cảnh xếp hàng kéo dài diễn ra phổ biến. Dịp Tết Nguyên đán 2026, nhiều khu di sản và danh thắng như Hoàng thành Thăng Long, động Hương Tích hay các bến thuyền miền Tây đều ghi nhận lượng khách tăng đột biến, phải chờ đợi nhiều giờ.

Sức ép thể hiện rõ qua các con số. Trong 9 ngày nghỉ Tết (14.2 - 22.2), cả nước phục vụ khoảng 14 triệu lượt khách, tăng 12% so với cùng kỳ. Hà Nội đón 1,34 triệu lượt, TP.HCM hơn 4,3 triệu lượt, Ninh Bình trên 2,37 triệu lượt, nhiều nơi tăng từ 30% đến hơn 80%. Lượng khách tăng cao khiến một số điểm buộc phải tạm dừng đón khách do vượt ngưỡng phục vụ.

Tại các điểm du lịch nổi tiếng, tình trạng quá tải diễn ra cục bộ nhưng nghiêm trọng. Ở Hà Giang, khu vực sông Nho Quế, đèo Mã Pì Lèng hay cột cờ Lũng Cú ùn tắc kéo dài, du khách phải chờ 2 - 3 giờ để sử dụng dịch vụ. Tại Yên Tử, lượng khách thực tế tăng hơn 100% so với dự báo. Chùa Hương có ngày đón trên 51 nghìn lượt khách, gây áp lực lớn lên hệ thống vận hành.

Lễ hội đền Hùng luôn thu hút đông đảo người dân và du khách. Ảnh: ST

Không gian du lịch biển và khu vui chơi cũng rơi vào tình trạng tương tự. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương 2026, bãi biển Sầm Sơn chật kín người, các lối xuống biển ken đặc du khách. Dịch vụ đi kèm như ghế nằm, phao bơi, mô tô nước… luôn trong tình trạng kín khách, nhiều nơi phải chờ hơn 30 phút.

Đi kèm với đó là áp lực lên lưu trú và ăn uống. Tại các điểm du lịch như Đồng Văn, Mèo Vạc hay Lô Lô Chải, nhiều cơ sở kín phòng từ sớm, du khách không đặt trước gặp khó khăn trong việc tìm chỗ nghỉ. Nhà hàng, quán ăn quá tải, thậm chí phát sinh phản ánh tiêu cực về giá cả.

Trong cao điểm, giá dịch vụ biến động mạnh. Giá phòng tại Phú Quốc, Nha Trang, Đà Nẵng, Vũng Tàu tăng từ 10 - 30%. Giá vé máy bay nội địa tăng 15 - 20% so với năm 2025. Một số điểm vui chơi xuất hiện tình trạng “cò” vé, bán cao hơn giá niêm yết…

Cảnh ùn tắc ở Đà Lạt trong một dịp lễ. Ảnh: ITN

Những vấn đề này cho thấy, dù lượng khách và doanh thu tăng mạnh, hạ tầng và năng lực phục vụ vẫn chưa theo kịp. Bài toán không còn nằm ở việc thu hút khách mà là kiểm soát dòng khách để tránh quá tải.

Chuyển từ tăng trưởng nóng sang quản trị điểm đến

Để giảm áp lực quá tải, ngành du lịch và các địa phương đang từng bước điều chỉnh cách tiếp cận, trong đó trọng tâm là ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực quản trị.

Một trong những giải pháp quan trọng là sử dụng dữ liệu để điều tiết dòng khách. Việc bán vé online, kết hợp hệ thống camera và trí tuệ nhân tạo giúp theo dõi lượng khách theo thời gian thực, từ đó đưa ra cảnh báo sớm. Tại một số điểm như Yên Tử, nhờ ứng dụng công nghệ, thời gian chờ được kiểm soát ở mức 10 - 15 phút trong nhiều thời điểm.

Phú Quốc là điểm đến thu hút nhiều du khách vào những dịp nghỉ lễ. Ảnh: PT

Tuy nhiên, việc triển khai vẫn chưa đồng bộ. Nhiều du khách vẫn mua vé trực tiếp hoặc qua trung gian, khiến dữ liệu thiếu chính xác, ảnh hưởng đến công tác dự báo và phân luồng.

Song song đó, các biện pháp phân luồng giao thông từ xa được tăng cường. Lực lượng chức năng chủ động điều tiết tại cửa ngõ, bổ sung bãi đỗ xe tạm thời, thậm chí xả trạm khi ùn tắc kéo dài. Một số địa phương cũng tính đến việc giới hạn lượng khách ở ngưỡng an toàn để tránh quá tải.

Ở góc độ phát triển sản phẩm, việc mở rộng không gian du lịch được xem là giải pháp lâu dài. Các điểm đến vệ tinh, du lịch cộng đồng, làng nghề và kinh tế đêm giúp giãn dòng khách, giảm áp lực cho khu vực trung tâm.

Thị trường cũng ghi nhận sự thay đổi từ phía du khách. Xu hướng đặt dịch vụ sớm, lựa chọn điểm đến gần, đi theo tour đường bộ hoặc tránh giờ cao điểm ngày càng rõ nét. Điều này góp phần phân bổ lại dòng khách theo thời gian và không gian.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng giải pháp căn cơ vẫn là thay đổi tư duy phát triển. Ngành du lịch cần chuyển từ mục tiêu tăng trưởng số lượng sang quản trị bền vững, trong đó trải nghiệm du khách và khả năng phục vụ phải được đặt ngang với tăng trưởng.

Kỳ nghỉ Tết 2026 với 14 triệu lượt khách cho thấy tiềm năng lớn của du lịch nội địa. Nhưng nếu không giải quyết triệt để tình trạng ùn tắc, quá tải và biến động giá, hình ảnh điểm đến sẽ bị ảnh hưởng, và bài toán cũ sẽ tiếp tục lặp lại trong mỗi mùa cao điểm.