Áp lực giá khiến người tiêu dùng thay đổi thói quen chi tiêu

Biến động giá xăng dầu thời gian qua cũng tác động rõ đến đời sống và thói quen mua sắm, đi lại của người dân.

Tại TP.HCM, từ quán bình dân đến quán ăn có máy lạnh, mức giá thực phẩm đều có xu hướng tăng. Không chỉ tăng nhẹ vài nghìn đồng, nhiều nơi đã điều chỉnh lên đáng kể, phản ánh áp lực chi phí đầu vào mà các chủ quán đang phải đối mặt.

Bà Trúc, tiểu thương kinh doanh bún mắm tại chợ Bà Chiểu (phường Gia Định), cho biết: “Từ thịt, rau củ đến gia vị đều tăng vì chi phí vận chuyển cao. Mình không tăng thì không có lãi, nhưng tăng thì lại sợ mất khách”. Trong đó, tăng sốc nhất là gas. Theo bà Trúc, giá gas từ sau Tết đến nay đã tăng khoảng 100.000 đồng/bình 12kg.

Tiểu thương này cho biết phần lớn các quán ăn xung quanh đã điều chỉnh giá từ 5.000 - 10.000 đồng mỗi phần. Ngay cả suất cơm văn phòng cũng tăng giá đáng kể. Một suất ăn có đầy đủ món mặn, rau và canh hiện dao động từ 50.000 - 70.000 đồng, thậm chí trên 70.000 đồng nếu dùng trong không gian máy lạnh.

Việc tăng giá cùng với tâm lý tiết kiệm chi tiêu đã khiến trào lưu “cai ăn hàng” không chỉ diễn ra ở một bộ phận nhỏ mà đang dần trở thành xu hướng trong giới văn phòng. Anh Vũ Tân Xuân, sống tại phường Tân Mỹ, cho biết trước đây cả hai vợ chồng anh thường mua đồ ăn bên ngoài vì tiện lợi. Tuy nhiên, từ tuần trước, anh chị đã chuyển sang hình thức nấu cơm mang theo.

Từ quán bình dân đến quán ăn có máy lạnh, mức giá thực phẩm đều có xu hướng tăng.

Tại Hà Nội, khảo sát tại thị trường bán lẻ cho thấy mức tăng giá chưa tạo thành làn sóng đồng loạt, nhưng đã xuất hiện ở nhiều nhóm hàng thiết yếu. Thịt lợn hiện dao động từ 88.000 đến 200.000 đồng/kg. Thịt bò cũng nhích giá, dao động từ 230.000 - 350.000 đồng/kg tùy loại. Rau xanh tăng thêm 3.000-5.000 đồng/kg, phổ biến ở mức 25.000 - 30.000 đồng/kg đối với các loại cải, mùng tơi.

Ở phía người tiêu dùng, áp lực hiện lên ở từng lần đi chợ. Điều khiến nhiều gia đình mệt mỏi không hẳn là một mặt hàng tăng quá mạnh, mà là cảm giác “cái gì cũng tăng một chút”. Khi cộng dồn theo ngày và theo tháng, những khoản tăng nhỏ trở thành gánh nặng đáng kể với các hộ có thu nhập trung bình, lao động tự do hay người sống chủ yếu bằng lương cố định.

Nhiều người tiêu dùng cho biết đã bỏ thói quen đi chợ dân sinh mà tìm tới các siêu thị để mua sắm theo các chương trình bình ổn giá. Tuy nhiên tại cuộc họp do Bộ Công thương tổ chức mới đây, đại diện một hệ thống bán lẻ có mạng lưới hàng nghìn điểm bán trên toàn quốc cho hay, khoảng 70 - 80% nhà cung cấp đã gửi đề nghị điều chỉnh giá bán.

Trong bối cảnh đó, các nhà bán lẻ đang phải đàm phán quyết liệt để hạn chế mức tăng giá đầu vào. Tuy nhiên, dư địa “neo giá” ngày càng thu hẹp khi một số nhà cung cấp thậm chí tạm dừng giao hàng trong lúc chờ điều chỉnh giá. Nếu xu hướng này kéo dài, giá bán lẻ nhiều nhóm hàng có thể tăng 5 - 20% trong thời gian tới.

Nhiều người tiêu dùng cho biết đã bỏ thói quen đi chợ dân sinh mà tìm tới các siêu thị để mua sắm theo các chương trình bình ổn giá.

Biến động giá xăng dầu thời gian qua cũng tác động rõ đến đời sống và thói quen đi lại của người dân, khi xu hướng chuyển sang sử dụng giao thông công cộng gia tăng. Tại TP.HCM, trong tuần gần đây, lượng khách đi metro số 1 tăng khoảng 24,7% so với trước khi giá xăng tăng. Xe buýt cũng ghi nhận mức tăng mạnh ở tất cả các khung giờ. Thành phố đã triển khai miễn phí vé trên 132 tuyến xe buýt và metro số 1 từ ngày 15/3.

Tại Hà Nội, sau đợt điều chỉnh giá xăng ngày 6/3, lượng hành khách đi tàu điện cũng tăng, trong đó tuyến Cát Linh - Hà Đông tăng khoảng 4,9%, tuyến Nhổn - ga Hà Nội tăng 13,2%. Xe buýt trợ giá đạt trung bình hơn 104.000 lượt/ngày trong 3 ngày 7 - 9/3, tăng khoảng 15% so với trước đó.

Song song đó, thị trường tiêu dùng trực tuyến cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng khi “phí ship” được điều chỉnh. Công ty Cổ phần Giao Hàng Tiết Kiệm (GHTK) đã ra thông báo chính thức áp dụng phụ phí xăng dầu từ ngày 10/3/2026 nhằm phản ánh kịp thời biến động giá nhiên liệu trên thị trường và bảo đảm tính minh bạch trong chi phí vận chuyển của các shop.

GHTK cho biết phụ phí xăng dầu được xác định theo cơ chế linh hoạt, căn cứ trên giá xăng dầu do Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) công bố chính thức theo điều hành của Liên Bộ Công Thương – Tài chính. Mức phụ phí sẽ được cập nhật tương ứng với biến động giá xăng dầu trên thị trường và được thông báo công khai trong từng thời kỳ áp dụng.

Thị trường tiêu dùng trực tuyến cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng khi “phí ship” được điều chỉnh.

Tương tự, theo thông báo ngày 11/3/2026, Viettel Post sẽ áp dụng phụ phí xăng dầu bằng 10% cước vận chuyển đối với tất cả các dịch vụ chuyển phát trong nước do doanh nghiệp cung cấp. Trong một số trường hợp đặc biệt, Viettel Post cho biết sẽ có thông báo riêng tới từng khách hàng. Thời gian áp dụng phụ phí này bắt đầu từ ngày 16/3/2026 cho đến khi có thông báo mới.

Trước bối cảnh này, nhiều doanh nghiệp cung ứng dịch vụ đã nỗ lực kìm giá hoặc gia tăng khuyến mãi tới người tiêu dùng trong nước. Vừa qua Grab cho biết sẽ tiếp tục sử dụng nguồn ngân sách của mình để đồng hành cùng đối tác tài xế khắp cả nước trong bối cảnh giá xăng, dầu đang có nhiều biến động, thông qua việc chi thưởng cho tài xế.

Cạnh đó, hãng này cũng tiếp tục có chính sách hỗ trợ các tài xế chuyển đổi xe xăng sang xe điện, với mức hỗ trợ lên đến 2,5 triệu đồng/đối tác ở Hà Nội và 1 triệu đồng/đối tác ở TP.HCM. Theo Grab, hỗ trợ này không chỉ giúp đối tác tiết kiệm chi phí, thêm tự tin chuyển đổi mà còn góp phần thúc đẩy giao thông xanh tại Việt Nam.

Tương tự, ngày 20/3, sàn thương mại điện tử Shopee và ứng dụng ví điện tử ShopeePay đã triển khai chương trình hoàn 20.000 xu, tương đương 20.000 đồng, khi thanh toán bằng ví điện tử ShopeePay tại một số cây xăng đối tác. Chương trình kéo dài đến ngày 28/3 nhằm hỗ trợ người dùng tiết kiệm một phần chi phí hàng ngày, đồng thời có thể sử dụng như một ưu đãi khi mua sắm các mặt hàng trên Shopee.

Nhiều doanh nghiệp cung ứng dịch vụ đã nỗ lực kìm giá hoặc gia tăng khuyến mãi tới người tiêu dùng trong nước.

Không chỉ các doanh nghiệp dịch vụ, tại một số trạm xăng cũng triển khai nhiều dịch vụ như thay nhớt tại cửa hàng sẽ được giảm tiền khi đổ xăng. Theo ghi nhận tại cây xăng Petrolimex Lê Văn Sĩ (TP.HCM), nhân viên cho biết người dân khi mua và thay nhớt tại đây sẽ được miễn phí công thay và tặng 20.000 đồng khi đổ xăng R95.

Tuệ Mỹ