Áp lực lớp 10 công lập, phụ huynh mở rộng lựa chọn cho con

Phụ huynh và học sinh cân nhắc nhiều hướng đi

Hà Nội là một trong những địa phương có kỳ thi vào lớp 10 cạnh tranh cao khi số lượng thí sinh vượt chỉ tiêu tuyển sinh vào các trường THPT công lập, khiến nhiều phụ huynh lo lắng trong quá trình chọn nguyện vọng cho con.

Năm 2026, khoảng 147.000 thí sinh dự thi vào lớp 10 tại Hà Nội, trong đó gần 88.000 em trúng tuyển công lập, còn khoảng 60.000 em phải lựa chọn hướng đi khác.

Bên cạnh hệ thống công lập, học sinh hiện có nhiều lựa chọn như trường tư thục, trường quốc tế, trung tâm giáo dục thường xuyên, học nghề hoặc định hướng du học sớm, giúp phụ huynh xây dựng lộ trình phù hợp với năng lực và điều kiện của từng em.

Năm nay, khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội, trong khi chỉ tiêu vào lớp 10 công lập khoảng 88.000, đồng nghĩa gần 60.000 em phải lựa chọn các hướng đi khác như trường tư, học nghề hoặc các mô hình giáo dục phù hợp.

Lo lắng trước kỳ thi vào Trường THPT Yên Hòa, nơi có mức độ cạnh tranh cao, em Trần Thu Trang (lớp 9, phường Yên Hòa) cho biết gia đình em ở gần trường nên việc đi lại khá thuận tiện. Em cũng nhận thức được đây là một trong những trường có tỷ lệ chọi cao nhất, vì vậy em đang nỗ lực ôn tập để đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi sắp tới".

Tương tự, Nguyễn Hoàng Anh (phường Hai Bà Trưng) đăng ký nguyện vọng vào Trường THPT Kim Liên, hiện đang tập trung ôn luyện và giữ tâm lý ổn định trước kỳ thi, đồng thời đăng ký thêm một trường chất lượng cao để dự phòng nếu nguyện vọng chính không đạt.

Trong khi đó, Nguyễn Hà An (phường Thịnh Liệt) cho biết: "lực học ở mức trung bình nên cơ hội vào trường công lập không cao. Gia đình em dự định lựa chọn một trường tư thục gần nhà, phù hợp với năng lực của mình".

Nhiều phụ huynh cho rằng việc chọn trường không nên chỉ đặt vào công lập mà cần cân nhắc năng lực học sinh, điều kiện gia đình và định hướng tương lai. Thay vì "thi bằng được", nhiều gia đình chủ động mở rộng lựa chọn để tìm môi trường phù hợp và giảm áp lực cho con.

Anh Phạm Hoàng Hà (phường Cửa Nam) cho biết kỳ tuyển sinh lớp 10 năm nay có tính cạnh tranh cao hơn. Gia đình anh vẫn đăng ký nguyện vọng cho con vào Trường THPT Trần Phú, đồng thời chọn thêm một trường chất lượng cao gần nhà để dự phòng.

Trong khi đó, chị Hoàng Ngọc Tâm (phường Hà Đông) chia sẻ con trai học lực trung bình nên khả năng đỗ trường công lập không cao. Gia đình định hướng cho em theo học trường hướng nghiệp, dạy nghề để sớm ổn định công việc, do điều kiện kinh tế không cho phép theo học các trường chất lượng cao.

Áp lực thi cử và định hướng tuyển sinh mới

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026–2027 đang đến gần, khiến không khí ôn luyện trở nên căng thẳng hơn. Trong bối cảnh đó, tâm lý lo lắng của học sinh và phụ huynh là điều dễ hiểu.

Ôn luyện tại Trường THCS Thái Thịnh diễn ra nghiêm túc, khẩn trương, trong không khí sẵn sàng bứt phá cho kỳ thi vào lớp 10.

Theo ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, mong muốn của phụ huynh và học sinh hướng đến "trường top" là dễ hiểu. Tuy nhiên, điều này cũng tạo áp lực lớn trong quá trình chọn nguyện vọng và dự thi.

Ông cho rằng việc dồn quá nhiều kỳ vọng vào một số ít trường danh tiếng có thể khiến học sinh căng thẳng, trong khi cơ hội trúng tuyển không phải lúc nào cũng tương xứng với năng lực thực tế. Vì vậy, phụ huynh và học sinh cần cân nhắc kỹ, tránh chạy theo tâm lý đám đông.

Theo ông Bình, việc đánh giá đúng năng lực học sinh và xem xét các yếu tố như khoảng cách đi lại, điều kiện sinh hoạt và khả năng hỗ trợ trong học tập là rất quan trọng, song thường bị bỏ qua khi chọn trường.

Ông nhấn mạnh: "Hiện nay, Hà Nội có nhiều trường THPT chất lượng tốt, đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm, môi trường học tập tích cực, phù hợp với nhiều nhóm học sinh. Vì vậy, việc chọn trường không nên chỉ dựa vào danh tiếng mà cần đặt trong tương quan với năng lực và điều kiện cụ thể của từng em".

Nhà giáo Nguyễn Cao Cường - Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (phường Đống Đa, Hà Nội) cho biết giáo viên luôn đồng hành, hỗ trợ học sinh và phụ huynh để giảm bớt áp lực trong giai đoạn này.

"Từ những em đã tự tin đến những em còn băn khoăn, chúng tôi đều có giải pháp hỗ trợ. Giáo viên thường xuyên trao đổi, động viên để các em bớt áp lực. Mỗi thầy cô như một 'bác sĩ tâm lý', giúp học sinh cảm thấy nhẹ nhàng hơn, để mỗi ngày đến trường là một ngày vui", ông nói.

Ông Cường cũng nhấn mạnh hai điểm mới trong tuyển sinh năm nay được phụ huynh quan tâm. Thứ nhất là bỏ quy định hộ khẩu thường trú. Theo đó, học sinh chỉ cần có nơi cư trú tại Hà Nội là đủ điều kiện dự thi. Đây là thay đổi mang tính "nhân văn", giúp nhiều học sinh từ địa phương khác có cơ hội tiếp tục học tập tại nơi đang sinh sống, đồng thời tháo gỡ vướng mắc tồn tại nhiều năm.

Thứ hai là bỏ phân chia khu vực tuyển sinh. Điều này giúp tăng cơ hội lựa chọn và trúng tuyển vào trường công lập phù hợp năng lực, đồng thời tạo sự công bằng hơn trong tuyển sinh.

Trước đây, việc giới hạn khu vực từng khiến có học sinh điểm cao nhưng khó chọn trường phù hợp, trong khi một số em khác lại có lợi thế do yếu tố địa bàn.

Trong bối cảnh đổi mới công tác hướng nghiệp và phân luồng, ông Cường cho rằng đây là nhiệm vụ quan trọng hiện nay. Bên cạnh nhà trường, nhiều gia đình cũng chủ động đồng hành cùng con trong định hướng nghề nghiệp từ sớm.

Ông cho biết một số chương trình hỗ trợ hướng nghiệp đã bước đầu phát huy hiệu quả, đặc biệt với học sinh ngoài công lập. Cùng với đó, chính sách khuyến khích học nghề sau THPT ngày càng được quan tâm.

Thực tế cho thấy nhiều ngành như chế biến món ăn, du lịch và dịch vụ đang thiếu nhân lực. Vì vậy, tăng cường tư vấn hướng nghiệp gắn với nhu cầu thị trường lao động sẽ giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp, đồng thời nâng cao hiệu quả phân luồng và chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Trước áp lực vào lớp 10 ngày càng lớn, phụ huynh không còn "đặt cược" vào một lựa chọn duy nhất mà chủ động mở rộng hướng đi cho con. Sự thay đổi này không chỉ giúp giảm áp lực thi cử, mà còn mở ra cơ hội để mỗi học sinh tìm được con đường phù hợp hơn với năng lực và tương lai của mình.