Áp lực 'ngủ cũng phải giỏi' của người trẻ

Từng phổ biến với thông điệp dậy sớm để tập thể dục, học tập và phát triển bản thân, các trào lưu tối ưu hóa lối sống trên mạng xã hội đang mở rộng sang một khía cạnh khác: giấc ngủ.

Xu hướng “sleepmaxxing” khuyến khích người trẻ cải thiện chất lượng nghỉ ngơi, từ điều chỉnh thói quen sinh hoạt đến sử dụng thiết bị và sản phẩm hỗ trợ.

Cơn sốt sleepmaxxing

Theo The Korea Times, "sleepmaxxing" đang thu hút sự chú ý tại Hàn Quốc, trong bối cảnh người trẻ ngày càng quan tâm đến chất lượng giấc ngủ. Thuật ngữ này là sự kết hợp giữa “sleep” (giấc ngủ) và “maxxing”, tiếng lóng trên Internet chỉ việc tối đa hóa hoặc cải thiện một điều gì đó. Thay vì chỉ cố ngủ đủ thời lượng, người theo đuổi xu hướng này tìm cách điều chỉnh môi trường nghỉ ngơi, xây dựng thói quen trước khi ngủ và sử dụng các sản phẩm được quảng bá có tác dụng hỗ trợ giấc ngủ.

Kang (30 tuổi), nhân viên văn phòng tại Hàn Quốc, dùng đồng hồ thông minh theo dõi thời lượng ngủ và giấc ngủ sâu. Cô cũng sử dụng thực phẩm chức năng, mặt nạ ngủ và nút bịt tai.

“Có những ngày tôi kiệt sức nhưng khi lên giường lại không thể ngủ được. Do không thể giảm thời gian làm việc nên tôi cố gắng đầu tư để ngủ ngon hơn”, Kang nói.

Jung Hye-won (31 tuổi), nhân viên một công ty công nghệ thông tin, cũng xây dựng quy trình riêng trước giờ đi ngủ. Cô giảm ánh sáng trong phòng, đọc sách điện tử thay vì dùng điện thoại, đắp mặt nạ mắt xông hơi và dùng máy massage để thư giãn. Trước khi lên giường, Jung còn xịt nước hoa được quảng cáo có tác dụng hỗ trợ giấc ngủ lên chăn, ga, gối.

Những món mà Kang sử dụng để có giấc ngủ ngon hơn, từ trái sang phải là máy mát-xa, nút bịt tai khi ngủ, thực phẩm bổ sung theanine và mặt nạ ngủ. Ảnh: Kang.

Sự quan tâm đến giấc ngủ cũng gắn với một thị trường đang mở rộng tại Trung Quốc. Theo iiMedia Research, quy mô nền kinh tế giấc ngủ nước này đạt 534,93 tỷ NDT năm 2024 và được dự báo tăng lên 658,68 tỷ NDT vào năm 2027. Thị trường bao gồm nhiều nhóm sản phẩm và dịch vụ liên quan đến nghỉ ngơi, từ đồ dùng phòng ngủ đến thiết bị công nghệ và ứng dụng theo dõi sức khỏe.

Tại Mỹ, "sleepmaxxing" thu hút sự chú ý trên TikTok thông qua các video chia sẻ mẹo ngủ nhanh và sâu hơn. Tuy nhiên, mức độ phổ biến của việc theo dõi giấc ngủ không đồng nghĩa mọi phương pháp được lan truyền đều có hiệu quả. Khảo sát do Học viện Y học Giấc ngủ Mỹ công bố năm 2025 cho thấy 55% người tham gia khảo sát có sử dụng thiết bị theo dõi giấc ngủ cho biết họ đã thay đổi hành vi dựa trên dữ liệu thu được. Kết quả cho thấy công nghệ có thể ảnh hưởng đến thói quen nghỉ ngơi, nhưng không tự chứng minh rằng những thay đổi này đều mang lại lợi ích sức khỏe.

Càng cố ép bản thân phải ngủ ngon, nhiều người càng dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, tỉnh táo và khó đi vào giấc ngủ. Ảnh minh họa: Cottonbro Studio/Pexels.

Sự quan tâm đến giấc ngủ diễn ra trong bối cảnh người trẻ Hàn Quốc cũng đối mặt với những thách thức về chất lượng cuộc sống.

Theo báo cáo Chất lượng cuộc sống của thanh niên năm 2025 của Cơ quan Thống kê Hàn Quốc, 32,2% người trong độ tuổi 19-34 cho biết từng trải qua tình trạng kiệt sức trong năm 2024. Dữ liệu từ Cơ quan Đánh giá và Kiểm tra Bảo hiểm Y tế Hàn Quốc ghi nhận số bệnh nhân được điều trị rối loạn giấc ngủ tăng từ 1,04 triệu người năm 2020 lên 1,3 triệu người năm 2025.

Tại Trung Quốc, dữ liệu của iiMedia Research cho thấy chỉ 29% người được khảo sát đi ngủ trước 23h, trong khi 47% đi ngủ sau nửa đêm. Nhóm sinh trong những năm 2000 có giờ đi ngủ trung bình muộn nhất, khoảng 0h33.

Những số liệu này phản ánh các vấn đề liên quan đến nghỉ ngơi và sức khỏe trong đời sống hiện đại, dù chưa đủ để xác định đây là nguyên nhân trực tiếp khiến sleepmaxxing trở nên phổ biến.

Khi cố ngủ ngon lại trở thành áp lực

Dành sự quan tâm cho giấc ngủ có thể giúp mỗi người nhận biết thói quen chưa phù hợp. Tuy nhiên, việc liên tục kiểm soát các chỉ số và cố đạt trạng thái nghỉ ngơi hoàn hảo đôi khi tạo ra áp lực ngược.

Park, một người trẻ Hàn Quốc được The Korea Times phỏng vấn, thường kiểm tra điểm giấc ngủ trên đồng hồ thông minh mỗi sáng. Việc quá chú ý đến kết quả khiến cô lo lắng khi điểm số thấp, bởi sợ bản thân sẽ mệt mỏi trong ngày. Jung cũng gặp tình trạng tương tự. “Nếu bỏ sót dù chỉ một bước trong thói quen trước khi ngủ, tôi sẽ lo rằng mình không thể ngủ ngon”, cô chia sẻ.

Trong bài viết về "sleepmaxxing", National Geographic đề cập đến hiện tượng “orthosomnia”, thuật ngữ được sử dụng trong y văn để mô tả việc quá bận tâm đến giấc ngủ lý tưởng, thường gắn với dữ liệu từ thiết bị theo dõi. Đây chưa phải chẩn đoán bệnh lý được công nhận rộng rãi.

Việc quá phụ thuộc vào điểm số có thể khiến một số người lo âu về chất lượng giấc ngủ, ngay cả khi những chỉ số này không phản ánh đầy đủ tình trạng nghỉ ngơi thực tế. Các thiết bị đeo thông minh có thể giúp người dùng quan sát thói quen ngủ, nhưng điểm số tổng hợp giữa các hãng không phải thước đo lâm sàng thống nhất. Người dùng không nên dựa riêng vào dữ liệu từ đồng hồ hoặc vòng đeo tay để kết luận mình ngủ tốt hay mắc rối loạn giấc ngủ.

Người trẻ càng cố tối ưu hóa giấc ngủ càng dễ chịu áp lực, thậm chí rơi vào tình trạng ám ảnh về việc ngủ ngon, được gọi là orthosomnia. Ảnh minh họa: Cottonbro Studio/Pexels.

Bên cạnh đó, không phải mẹo cải thiện giấc ngủ nào phổ biến trên mạng xã hội cũng có bằng chứng khoa học đủ mạnh. Theo National Geographic, nghiên cứu về hiệu quả của việc bổ sung magie đối với chất lượng giấc ngủ còn hạn chế, trong khi kết quả nghiên cứu về thiết bị tạo tiếng ồn trắng chưa thống nhất.

Việc dán miệng khi ngủ cũng tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt với người gặp vấn đề về hô hấp. Phương pháp này có thể cản trở luồng khí và không nên được áp dụng tùy tiện theo các video hướng dẫn trên mạng.

Thay vì chạy theo những phương pháp chưa được kiểm chứng đầy đủ, các chuyên gia khuyến nghị duy trì thói quen ngủ lành mạnh. Phòng ngủ nên yên tĩnh, tối và mát mẻ; mỗi người nên giữ giờ đi ngủ, thức dậy tương đối ổn định, hạn chế caffeine trong những giờ trước khi ngủ và tránh dùng rượu để dễ ngủ hơn. Đọc sách, thực hiện các bài tập thư giãn hoặc duy trì lịch sinh hoạt đều đặn cũng có thể hỗ trợ quá trình nghỉ ngơi.

Nếu khó ngủ kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt ban ngày hoặc xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ ngừng thở khi ngủ, người bệnh nên thăm khám để được đánh giá và tư vấn phù hợp. Điều quan trọng không phải là đạt điểm số giấc ngủ cao nhất hay thực hiện đầy đủ mọi bước trong một quy trình, mà là tìm được thói quen phù hợp với bản thân. Khi nghỉ ngơi trở thành một nhiệm vụ phải hoàn thành thật hoàn hảo, nỗ lực ngủ ngon đôi khi lại tạo thêm áp lực cho chính người đang cần được nghỉ ngơi.