Đau đầu, buồn nôn vì mùi hoa sữa: Có phải ngộ độc?

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, phản ứng với mùi phụ thuộc vào cường độ, thời gian tiếp xúc và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Cùng một mùi hương, có người thấy dễ chịu nhưng người khác lại đau đầu, nôn nao. Những biểu hiện này không đồng nghĩa với ngộ độc.

Theo Cơ quan Đăng ký chất độc và bệnh tật Hoa Kỳ (ATSDR), mùi trong môi trường có thể đi kèm đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, nghẹt mũi, cay mắt hoặc kích ứng họng. Triệu chứng thường giảm khi người tiếp xúc không ngửi thấy mùi. Tuy nhiên, dữ liệu này nói về mùi môi trường nói chung, không có nghĩa hoa sữa gây ra những biểu hiện trên ở tất cả mọi người.

Vì sao mùi hoa sữa có thể gây đau đầu, buồn nôn?

Mũi không chỉ giúp nhận biết mùi mà còn có các đầu dây thần kinh cảm giác phản ứng với một số chất gây kích ứng. Ở người nhạy cảm, những tín hiệu này có thể gây cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, ngưỡng ngửi thấy mùi, ngưỡng kích ứng và ngưỡng gây độc là những khái niệm khác nhau. Mùi càng nồng không đồng nghĩa độc tính càng cao.

Mối liên hệ đáng chú ý là giữa mùi mạnh và chứng đau nửa đầu (migraine). Đây là bệnh lý thần kinh có thể gây đau đầu dữ dội, buồn nôn, sợ ánh sáng và tiếng động. Một số người mắc bệnh còn đặc biệt nhạy cảm với mùi, kể cả những mùi người xung quanh thấy bình thường.

Mùi hoa sữa nồng có thể khiến một số người đau đầu, chóng mặt, buồn nôn.

Một tổng quan hệ thống công bố năm 2025, tổng hợp 58 nghiên cứu với 22.299 bệnh nhân migraine, ghi nhận khoảng 47,8% có tình trạng sợ hoặc ác cảm với mùi, gọi là osmophobia; khoảng 40,1% cho biết cơn migraine liên quan đến tác nhân mùi. Đây là số liệu ở nhóm bệnh nhân migraine và các loại mùi nói chung, không phải tỷ lệ người đau đầu do hoa sữa.

Ở một số người, mùi hoa sữa nồng có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm cơn đau đầu. Tuy nhiên, cũng có trường hợp migraine đã bước vào giai đoạn báo trước, khiến người bệnh nhạy cảm với mùi hơn bình thường. Khi đó, mùi hương có thể là dấu hiệu cơn đau sắp xuất hiện, chứ không nhất thiết là nguyên nhân duy nhất.

Buồn nôn, chóng mặt cũng có thể đi kèm migraine hoặc xuất hiện khi cơ thể phản ứng với mùi môi trường. Chỉ dựa vào những triệu chứng này không thể kết luận người bệnh bị tụt huyết áp, thiếu máu não hay ngộ độc.

Mùi hương và phấn hoa là hai yếu tố khác nhau. Người đau đầu, nôn nao khi ngửi mùi mạnh chưa chắc bị dị ứng; ngược lại, người dị ứng phấn hoa có thể xuất hiện triệu chứng đường hô hấp dù không thấy mùi quá khó chịu.

Một nghiên cứu tại miền Đông Ấn Độ khảo sát 140 bệnh nhân dị ứng hô hấp, trong đó 40 người, tương đương 28,57%, có phản ứng dương tính với chiết xuất phấn hoa Alstonia scholaris trong thử nghiệm lẩy da. Các nhà khoa học cũng xác định một số protein có khả năng liên quan đến phản ứng dị ứng.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu gồm những người đã mắc bệnh dị ứng hô hấp, không đại diện cho toàn bộ dân số. Kết quả không có nghĩa gần 30% người dân Hà Nội dị ứng với hoa sữa. Chẩn đoán dị ứng cần kết hợp kết quả xét nghiệm với bệnh sử và triệu chứng thực tế.

Ở người dị ứng, khi tiếp xúc với dị nguyên, cơ thể có thể giải phóng histamin và các chất trung gian gây hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mắt hoặc những biểu hiện khác. Cơ chế này khác với cảm giác khó chịu đơn thuần trước một mùi hương quá mạnh.

Ai cần thận trọng khi hoa sữa nở rộ?

Người mắc migraine nên chú ý nếu mùi nồng thường xuyên xuất hiện trước cơn đau đầu, nhất là khi kèm buồn nôn, sợ ánh sáng hoặc tiếng động. Người mắc hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cần lưu ý nếu tiếp xúc với mùi mạnh đi kèm ho, tức ngực, khò khè hoặc khó thở.

Người có tiền sử dị ứng nên theo dõi các biểu hiện như hắt hơi liên tục, ngứa mũi, ngứa mắt và chảy nước mắt. Tuy nhiên, có cơ địa dị ứng không đồng nghĩa chắc chắn dị ứng với hoa sữa.

Phụ nữ mang thai đôi khi thấy khó chịu với một số mùi, nhưng không nên mặc định khứu giác của mọi thai phụ đều nhạy hơn bình thường. Người cảm thấy nôn nao khi đi qua khu vực hoa sữa nở rộ nên chủ động tránh nguồn mùi. Hiện chưa có đủ cơ sở để khẳng định việc ngửi mùi hoa sữa thông thường gây hại cho thai nhi.

Khi bắt đầu đau đầu, buồn nôn, người dân nên rời khỏi khu vực có mùi đậm, tìm nơi thông thoáng và nghỉ ngơi. Có thể thay đổi tuyến đường đi bộ, tránh đứng lâu dưới tán cây đang nở hoặc hạn chế thời gian tiếp xúc.

Không nên dùng nước hoa, xịt phòng có hương mạnh để át mùi nếu bản thân nhạy cảm với hương liệu. Người có bệnh nền cần dùng thuốc theo chỉ định, không tự ý tăng liều hoặc sử dụng thuốc chống dị ứng chỉ vì đau đầu khi ngửi mùi.

Nếu triệu chứng tái diễn, nên ghi lại thời điểm, địa điểm, thời gian tiếp xúc và biểu hiện để bác sĩ đánh giá mối liên hệ. Đau đầu dữ dội đột ngột, khó thở rõ rệt, ngất hoặc xuất hiện dấu hiệu thần kinh bất thường cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Hoa sữa có thể dễ chịu với người này nhưng gây khó chịu cho người khác. Điều quan trọng là không phủ nhận triệu chứng, đồng thời không vội quy kết mùi hương gây ngộ độc khi chưa có bằng chứng. Hiểu đúng nguyên nhân giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe khi mùa hoa sữa đến.